

NRC Handelsblad
23 februari 2016 dinsdag


Section: Economie; Blz. 2-3
 Eppo König

Dat schreven het AD en vorige week. 
De aanleiding 
De Intercity direct, opvolger van de Fyra, was vorig jaar ,,de slechtst presterende trein in Nederland", schreven het AD en de website op dinsdag 16 februari. De hogesnelheidslijn tussen Amsterdam, Schiphol, Rotterdam en Breda wordt door NS-personeel niet voor niets ,,Intercity defect" genoemd, zei reizigersorganisatie Rover. Aanleiding was het nieuws dat vorig jaar 236 snelle treinen uitvielen wegens te harde wind op de HSL-brug over het Hollandsch Diep bij Moerdijk. 
Waar is het op gebaseerd? 
Op berekeningen van Hildebrand van Kuyeren van . Op 2 januari meldde hij ook al dat de IC direct vorig jaar ,,de slechtst presterende binnenlandse trein in Nederland" was. Eentiende van de treinen vanuit Amsterdam komt niet aan in Breda, zei hij. Bijna een kwart van de treinen die wel aankomen is vertraagd. Van Kuyeren baseert zich op cijfers van spoorbeheerder ProRail op de website       . 
En, klopt het? 
De stiptheid van treinen wordt gemeten via een ,,las" of meetpunt op de rails, legt Peter van Waveren van ProRail uit. Die meetpunten zitten vlak voor de perrons van in totaal vijftig stations in Nederland.  
Treinen zijn officieel pas vertraagd als ze drie óf vijf minuten later dan gepland aankomen - die speling verschilt per traject. Voor de IC direct, net als de Thalys, geldt de vijf minutengrens. Alle IC direct-treinen die dus 4 minuten en 59 seconden te laat aankomen, tellen niet mee in de statistieken(!).  Verder maken ProRail en de NS onderscheid tussen stiptheid en uitval. Een trein die helemaal niet rijdt, passeert geen meetpunten en telt niet mee in de stiptheidscijfers - al lijkt dat misschien vreemd. 
  Van Kuyeren van maakt dat onderscheid niet. In zijn berekeningen over de prestaties van de IC direct combineert hij stiptheid en uitval. Een trein die niet rijdt, levert immers vertraging op, volgens Van Kuyeren. Wij volgen deze redenatie: uitval is een slechte prestatie. 
Met een sommetje benadert Van Kuyeren de stiptheid van álle treinen, waarbij uitval als vertraging telt. Hij berekent het percentage treinen dat echt heeft gereden, deelt dit door 100 en vermenigvuldigt dit met het stiptheidscijfer (dat voor 100 procent van de treinen die reden geldt). 
Op ons verzoek maakte hij zo een actuele jaarberekening vanaf 16 februari. Van alle trajecten in Nederland scoort de IC direct Amsterdam-Rotterdam het slechtst (14 procent uitval, 21 procent te laat), dan volgt de IC direct Amsterdam-Breda (9 procent uitval, 19 procent te laat).  
 Er is wat op af te dingen, erkent Van Kuyeren.   Als je alléén kijkt naar uitval scoort de sprinter Rotterdam-Vlaardingen slechter dan de IC direct (en de spitssprinter Utrecht-Breukelen over het kalenderjaar 2015 ook). Kijk je alléén naar stiptheid, dan scoren de sprinter Utrecht-Rotterdam en de 'gewone' intercity Amsterdam-Enkhuizen slechter dan de IC direct. 
 De NS wil zelf geen antwoord geven op de vraag of de IC direct het slechtst scoort en houdt het op een uitval van 9 procent. ProRail zegt dat het spoor complex is en vergelijkingen dus ook. Er zijn grote verschillen in het aantal ritten, stop- en meetpunten en reizigers. Volgens ProRail is de uitval het grootst bij de IC direct en de trein Rotterdam-Vlaardingen. Maar qua stiptheid scoren de internationale treinen vanuit Amsterdam naar Zwitserland, Parijs en Keulen slechter, ook al op het Nederlandse spoor.   
Conclusie 
Om de prestaties van treinen te vergelijken baseert Van Kuyeren zich op een eigen berekening met ProRail-cijfers - een combinatie van punctualiteit én uitval. Van alle binnenlandse treinen scoort IC direct zo het slechtst. NS en ProRail betwisten ook niet dat de trein slecht scoort. We beoordelen de stelling daarom als waar.  
 