

NRC Handelsblad
24 juni 2016 vrijdag


Section: Binnenland; Blz. 1
 Michiel Dekker

Dat twitterde de Canadese journalist Muhammad Lila. 
De aanleiding 
Kan een terreurverdachte in de Verenigde Staten niet te makkelijk aan een wapen komen? Na de aanslag op een homobar in Orlando klonk opnieuw de roep om strengere wapenwetgeving. ,,Er zijn meer vuurwapendealers in de Verenigde Staten dan Starbucks, McDonald's, en grote supermarken samen", twitterde Muhammad Lila, verslaggever van onder meer conflicten in het Midden-Oosten, voor CNN en eerder ABC News. 
Waar is het op gebaseerd? 
Lila plaatste bij zijn bericht een graphic van Statista, een Duits statistiekbureau. Daarin zijn 64.747 wapendealers in de VS vermeld, tegenover 38.015 supermarkten, 14.350 fastfoodrestaurants van McDonald's en 10.843 vestigingen van Starbucks - samen 63.208. 
En klopt het? 
De graphic is te herleiden naar een project van 1point21 Interactive, dat voor opdrachtgevers data visualiseert. De makers wilden in dit geval de verkoop van vuurwapens in de VS vergelijken met iets dat iedereen kent en op elke straathoek te krijgen is: koffie, om precies te zijn die van Starbucks. 
De interactieve kaart 'Firearms + Frappuccinos' laat Amerikanen zien waar ze in de buurt een vuurwapen kunnen kopen, en waar koffie. Niet bepaald appels met appels vergelijken, zegt een van de makers op een blog, maar het gaat erom dat de lezer een idee krijgt van de schaal waarop je wapens kunt kopen in de VS. 
De makers hebben onder meer gebruik gemaakt van de data van Statista. Ze hebben daarbij cijfers uit verschillende jaren met elkaar vergeleken. Zo zijn de gegevens van Starbucks uit 2013, die van McDonald's uit 2014 en die van grote supermarkten ('groot' is in dit geval een winkel met een jaarlijkse omzet van 2 miljoen dollar of meer) uit 2015. Ook het aantal wapendealers is van 2015. 
We checken de bewering van Lila op basis van de situatie van januari, toen het dataproject verscheen. Starbucks had bij het ingaan van dit jaar 12.521 vestigingen in de VS. Een woordvoerder van Statista weet het aantal vestigingen van McDonald's bij het afsluiten van 2015: 14.248. 
Voor grote Amerikaanse supermarkten komen de cijfers van 2015 van beroepsvereniging FMI. De woordvoerder van Statista zegt dat het genoemde aantal van 38.015 winkels begin dit jaar is vastgesteld. 
Dan de vuurwapenverkoop. Daarvoor hebben verkooppunten in de VS een vergunning nodig van het Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives (ATF). Dat valt onder het ministerie van Justitie. Een woordvoerder van het ATF zegt dat begin dit jaar voor 64.747 wapenwinkels en pawn shops (pandjeshuizen) een vergunning is uitgegeven. 
Dat betekent dat Starbucks, McDonald's en grote supermarkten in de VS bij het ingaan van dit jaar samen 64.784 vestigingen hadden. Dat is niet minder, maar nét iets meer dan het aantal vuurwapendealers. 
Voor wat betreft de huidige situatie zijn niet alle data bekend. Wel was het aantal vuurwapendealers volgens de ATF op 10 juni afgenomen tot 64.659, en is Starbucks in het tweede kwartaal van dit jaar gegroeid naar 12.771 vestigingen. 
Conclusie 
,,Er zijn meer vuurwapendealers in Amerika dan Starbucks, McDonald's, en grote supermarkten samen", twitterde journalist Muhammad Lila. Het onderzoek dat hij aanhaalde gebruikte data van verschillende jaren. Het scheelt weinig, maar aan de hand van de cijfers van begin dit jaar beoordelen we de stelling als onwaar. 
Deze rubriek beoordeelt een bewering op waarheidsgehalte.  
 