
'Verkeersspits was de drukste ooit in Nederland'; 
NRC.NEXT
16 januari 2013 woensdag
Section: Op de hoogte
 Wilmer Heck & Thomas Rueb
De aanleiding
Het bereiken van een nieuw filerecord leidde gisterochtend op Radio 1 tot een licht euforisch moment. ,,Ik zit nog steeds een beetje op mijn knopje te drukken, want we zitten tegen het record aan", zei ANWB-woordvoerder John Bakker live in de uitzending. ,,Het record was 985 en de teller staat nu op 976", zei hij. ,,Zóóó", reageerde presentatrice Lara Rense. Bakker: ,,Nou, sterker nog, 986." Rense: ,,We zijn er?" Bakker: ,,Ja,ja,ja,ja. Nou, dat is toch leuk om mee te maken." Rense: ,,Dit is een all time record?" Bakker: ,,Ja, inderdaad, ja."
In iedere nieuwsrubriek was vervolgens te lezen dat gisterochtend de drukste verkeersspits ooit was in Nederland. Drukker dan het vorige record van 8 februari 1999, toen er volgens de verkeerspolitie in totaal 975 (dus geen 985) kilometer file stond. Maar werd er gisteren wel echt een record gevestigd?
Waar is het op gebaseerd?
De ANWB spreekt van een piekmoment gisterochtend rond 8.30 uur met een totale filelengte van 1.007 kilometer. Dat is dus meer dan het record uit 1999. Maar de Verkeers Informatie Dienst (VID) kwam gisteren uit op 943 kilometer, terwijl het volgens Rijkswaterstaat om 923 kilometer ging. Producent van navigatieapparatuur TomTom becijferde dat er gisterochtend om 08.37 uur een piekmoment was met liefst 4.423 kilometer file, maar noemt dat geen record. In januari 2012 werd door TomTom 4.660 kilometer file gemeten.
Alle vier geven ze dus andere cijfers, maar de ANWB is de enige die zegt dat er een record werd gebroken.
En, klopt het?
Gezien de uiteenlopende metingen is dat maar zeer de vraag. Rijkswaterstaat meet vooral files op snelwegen. Dat doen ze met 'lussen', meetpunten in de weg die de snelheid van auto's bepalen. Als de snelheid lager is dan 50 kilometer per uur spreekt Rijkswaterstaat van een file. Daarnaast geven bellers op enkele N-wegen (niet-snelwegen) informatie door over files die daar staan. Deze particulieren worden door Rijkswaterstaat 'spitsgidsen' genoemd. Ook eigen wagens van Rijkswaterstaat bellen informatie door.
De ANWB vult die informatie aan met met waarnemingen van hun driehonderd wegenwachten en tweehonderd 'road guards' (particuliere ANWB-leden, vergelijkbaar met de spitsgidsen van Rijkswaterstaat). Dat verklaart dat de meting van de ANWB (1.007 kilometer) hoger uitvalt dan die van Rijkswaterstaat (923 kilometer).
Dat er alleen volgens de ANWB sprake was van een record, is niet de enige reden om te betwijfelen of gisteren de drukste spits ooit was. In 2005 werd het meten van files in Nederland geautomatiseerd. Door de geavanceerdere techniek kunnen sindsdien meer files worden gemeten dan ervoor. Ondanks de recordclaim op Radio 1 erkende een ANWB-woordvoerder gistermiddag dat de cijfers van 1999 en die van gisteren daarom eigenlijk niet te vergelijken zijn.
TomTom begon pas in 2008 met het meten van files. Het bedrijf combineert de gegevens van Rijkswaterstaat met de data uit de vele duizenden verkochte navigatiesystemen. Hun dekking is daardoor veel groter. Maar wat TomTom als 'file' beschouwt verschilt ook: volgens een woordvoerder is een file ,,een vertraging van minimaal een minuut gemeten ten opzichte van ongehinderd rijden".
Hoe dan ook, TomTom kwam gisteren uit op 4.423 kilometer. Geen record, vergeleken met een jaar geleden: op 3 februari 2012 zou TomTom namelijk 4.660 kilometer file hebben gemeten. Ook toen was sneeuw de boosdoener. De ANWB kwam destijds uit op 831 kilometer.
Wie heeft er nu gelijk? Volgens verscheidene transportdeskundigen is daarover geen uitsluitsel mogelijk. De verschillende meetmethoden laten zich niet vergelijken.
Conclusie
Het was gisterochtend uitzonderlijk druk op de weg, daarover geen twijfel. Maar of het de drukste spits ooit was, zoals nagenoeg alle media berichtten, is maar zeer de vraag. Vier verschillende instanties kwamen met vier verschillende filelengtes. Alleen de ANWB beweerde gisterochtend dat er sprake was van een record ten opzichte van 8 februari 1999. Maar in 2005 werd het meten van files geautomatiseerd, waardoor metingen van daarvóór niet te vergelijken zijn met die erna. Bovendien was de totale filelengte volgens TomTom op 3 februari vorig jaar nog groter dan gisteren. De ANWB-claim dat gisterochtend de drukste verkeersspits ooit was, is dan ook niet hard te maken en wordt door next.checkt beoordeeld als ongefundeerd.
Next checkt verder nog
,,In ons land raken jaarlijks 3,7 miljoen mensen gewond tijdens het sporten." Het Algemeen Dagblad vorige week.
,,Een inbraak is even erg als verkrachting." Politiechef van Oost-Brabant Frans Heeres volgens Onder Ons, het achtergrondprogramma van Omroep Brabant.
Ook iets voorbij zien komen dat je wil laten checken? Tip de redactie via @nrc.nl of via Twitter met de hashtag #.
 
nagenoeg alle media gisteren op basis van de ANWB
foto dijkstra
