
de Volkskrant
20 mei 2017 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 6
 MICKEY STEIJAERT
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: Vloeken maakt je sterker.
Van wie komt die claim?
'Van vloeken word je sterker', kopt AD.nl onlangs. De krant schrijft dat toe aan Richard Stephens, lector psychologie aan de Engelse Keele Universiteit. Hij onderwierp 29 en 52 proefpersonen aan respectievelijk een fietstest en een handgreeptest. Tijdens de tests moesten de proefpersonen lf een scheldwoord lf een neutraal woord herhalen. Bij het vloeken, zo bleek, waren de proefpersonen veel sterker.
Klopt het?
Wat de claim lastig te checken maakt, is dat er geen wetenschappelijk artikel voorhanden is. Stephens presenteerde zijn onderzoek op een congres van de British Psychological Society in Brighton, nog vllr een vakblad zijn resultaten heeft gepubliceerd. Desgevraagd mailt hij een samenvatting en de PowerPoint van het congres, en beantwoordt hij enkele vragen. 

De studie van Stephens lijkt qua opzet in orde. Alle proefpersonen deden de tests zowel met vloekwoorden als met neutrale woorden, waardoor een verschil tussen de groepen niet het verschil kan hebben veroorzaakt. Bij de handgreeptest met neutrale woorden leverden de proefpersonen gemiddeld 26 kilo aan kracht, tegenover 28 kilo bij het vloeken: best een groot - en statistisch significant - verschil. 

Maar Rolf Zwaan, cognitief psycholoog aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, vindt de conclusies voorbarig. 'Normaal wordt een in een vakblad gepubliceerde studie vooraf uitgebreid beoordeeld door collega's', aldus Zwaan. 'Dat is nu nog niet gebeurd. Als ik de studie vooraf had mogen beoordelen, had ik wel wat bezwaren gehad.' 

Zo vraagt Zwaan zich af welk neutraal woord de proefpersonen moesten herhalen. In een vorig onderzoek van Stephens gebruikten de onderzoekers hiervoor kenmerken van tafels, zoals 'tafelpoot' of 'tafelblad'. Zwaan: 'In dat geval kan ik me voorstellen dat die woorden een negatieve invloed kunnen hebben op de kracht van de proefpersonen. Ik zou me behoorlijk opgelaten voelen als ik de hele tijd 'tafelpoot' moet zeggen op een fiets.' 

Volgens Zwaan zou het beter zijn het vloeken te vergelijken met meer beladen woorden, zoals aanmoedigingen als 'kom op', of woorden met een emotionele lading als 'liefde'. 'Dan weet je ook zeker dat het gevonden effect echt door vloeken komt, en niet door het uiten van een aanmoediging of een emotie.'
Eindoordeel?
De studiedetails zijn nog niet gepubliceerd en dus is de conclusie moeilijk op juistheid te controleren. Ook is onduidelijk of het effect van vloeken sterker is dan dat van aanmoedigingen of andere emotioneel beladen woorden. 





