
Drie beweringen uit het Carré-debat van RTL; 
NRC.NEXT
6 september 2012 donderdag
Section: Op de hoogte
 wilmer heck, thomas rueb en freek schravesande
Rutte: ,,Bij de VVD behouden uitkeringsgerechtigden hun koopkracht."
Bijna aan het einde van het Carrédebat zei VVD-leider Mark Rutte: ,,Bij ons stijgen de uitkeringen met de inflatie. Dat betekent dat mensen gewoon hun koopkracht behouden." Volgens Jolande Sap van GroenLinks sprak Rutte niet de waarheid. ,,De feitencheckers krijgen het druk vanavond", zei ze. ,,De uitkeringsgerechtigden gaan er bij u niet op vooruit. Daar kiest u voor. Dat kan gewoon iedereen nakijken bij het Centraal Planbureau."
Het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) analyseerden de verkiezingsprogramma's van tien partijen en presenteerden de uitkomsten vorige maand. Tachtig medewerkers onderzochten van 2468 maatregelen de effecten tussen 2013 en 2017 op onder meer de koopkracht, werkgelegenheid en andere parameters. Dit heten ook wel de CPB-berekeningen.
Bij een aantal van de vergelijkingen gebruikt het CPB het zogenaamde 'basispad': de verwachte ontwikkeling als er geen aanvullende maatregelen worden genomen ten opzichte van de huidige wet- en regelgeving inclusief het 'Lenteakkoord'. Met andere woorden: hoe zal de samenleving zich ontwikkelen zónder invloed van de verschillende partijprogramma's?
Ook voor de uitkeringsgerechtigden is dit basispad berekend. Zou de maatschappij zich ontwikkelen zonder dat er nieuw beleid wordt bedacht, dan gaat de koopkracht van uitkeringsgerechtigden er gemiddeld 0,25 procent op achteruit, zo staat in tabel 2.7 van de CPB-doorrekening. Vervolgens staat in de tabel per partij aangegeven wat de effecten zullen zijn als alle punten van het betreffende partijprogramma worden uitgevoerd.
De uitkeringsgerechtigden blijken er bij de VVD het meest van alle partijen op achteruit gaan: gemiddeld 1,5 procent ten opzichte van het basispad. Uit de doorrekeningen van het CPB blijkt dus dat Jolande Sap een punt heeft: bij de VVD behouden uitkeringsgerechtigden niet hun koopkracht. next.checkt beoordeelt de bewering van Rutte dan ook als onwaar.
Wilders: ,,Uit de CPB-cijfers blijkt dat alleen bij ons de economie de komende jaren groeit."
Dit zei PVV-leider Geert Wilders dinsdagavond aan het einde van het debat. Is de economische groei bij uitvoering van de programma's van de andere partijen inderdaad nul of zelfs negatief volgens de berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB)? Nee, bij alle partijen vindt er de komende jaren economische groei plaats. Wilders heeft dus ongelijk.
Toch komt zijn bewering niet helemaal uit de lucht vallen. Uitgaande van het bestaande beleid (het eerder genoemde 'basispad') is de economische groei voor de periode 2013-2017 volgens het CPB gemiddeld 1,5 procent per jaar. Ten opzichte van dit basispad zorgen sommige partijen in 2017 voor een lagere economische groei. Bij de PvdA is dit negatieve effect met 2,3 procent het sterkst. De PVV zorgt met een plus van 0,7 procent juist voor de sterkste economische groei ten opzichte van het basispad. Daar staat wel tegenover dat de overheidsfinanciën bij Wilders het minste verbeteren.
Wilders zou dus gelijk hebben gehad als hij had gezegd dat de PVV voor de grootste economische groei zorgt. Maar letterlijk zei hij dat alleen bij uitvoering van de PVV-plannen de economie de komende jaren groeit en dat is onwaar.
Pechtold: ,,In landen om ons heen wordt de pensioenleeftijd ook verhoogd."
In landen om ons heen gebeurt het ook, zei D66-lijsttrekker Alexander Pechtold gisteren in het Carrédebat op RTL. Hij doelde op de verhoging van de AOW-leeftijd naar 67 jaar, waar hij voor pleit. Nee, pareerde Wilders. ,,Iedereen die de krant leest, dus ik neem aan de heer Pechtold ook, weet dat in Frankrijk de AOW- leeftijd wordt verlaagd van 62 naar 60. En dat in België is besloten de AOW-leeftijd op 65 te houden." Wordt de AOW-leeftijd in ,,landen om ons heen" inderdaad, zoals Pechtold zegt, verhoogd naar 67? next.checkt zocht het uit.
Om te beginnen: in België blijft de pensioenleeftijd inderdaad staan op 65 jaar. En in Frankrijk werd de pensioenleeftijd onder Sarkozy verhoogd van 60 naar 62. Onder Hollande werd besloten dat mensen die 41 jaar of langer hebben gewerkt al op hun zestigste met pensioen mogen. Aan de andere kant: wie wel doorwerkt tot zijn 67ste krijgt een aanzienlijk hogere pensioenuitkering. Dat is ook zo in Zweden: men mag stoppen met werken op 61, maar dan krijg je flink minder dan wanneer je doorwerkt tot 67.
Maar er liggen meer landen ,,om ons heen". In Duitsland gaat de pensioenleeftijd ook naar 67 jaar, net als in Denemarken. Noorwegen verhoogde de pensioengerechtigde leeftijd begin jaren zeventig al naar 67. En in 2006 besloot Groot-Brittannië de pensioenleeftijd geleidelijk, vanaf 2020, op te hogen tot 68 jaar. Al met al beoordeelt next.checkt de stelling dat de verhoging van de pensioenleeftijd ,,in landen om ons heen ook gebeurt" als half waar.
In het Carrédebat bij RTL werden dinsdagavond lange tijd niet al te wilde beweringen gedaan, maar aan het einde kwamen enkele lijsttrekkers alsnog los. De hier gecontroleerde uitspraken van VVD-leider Mark Rutte en PVV-aanvoerder Geert Wilders komen uit het slot van het debat. De grote rivalen van Rutte op links, SP-leider Emile Roemer en PvdA-leider Diederik Samsom, deden geen prikkelende beweringen die concreet genoeg waren om te controleren.
 
Door Mark Rutte van de VVD, Geert Wilders van de PVV en Alexander Pechtold van D66.
foto novum
