
de Volkskrant
5 juli 2016 dinsdag
Section: V Opening; Blz. 2
 MARTIJN VAN CALMTHOUT
Met de heliumvondst in Tanzania is er geen schaarste meer. 
Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. 
Vooral de Engelse media hadden deze week goed nieuws voor heliumgebruikers: van de feestballonnenbranche tot de hersenscanners in het ziekenhuis. Dankzij een reusachtige vondst in de Riftvallei in Tanzania, toevallig ook de bakermat van de moderne mens, was er opeens heliumgas te over. Alle zorgen over groeiende schaarste konden overboord, er was weer helium zat, was het bericht. Wie kon, nam er een teug van en klonk een minuutlang als een jubelende Donald Duck: gered! 

Geen misverstand, die heliumgasbel zit daar inderdaad in de Afrikaanse bodem, en de vondst van geschat 1,5 miljard kubieke meter is in principe fijn voor grootgebruikers. Dat is namelijk tweemaal de hele Amerikaanse voorraad. Alleen is de suggestie dat er een wereldramp mee is afgewend, totaal overdreven. Er is namelijk geen echt heliumtekort. 

De voorraad helium - de hoofdbrandstof van de zon - op aarde is wel eindig. In de atmosfeer zit het nauwelijks en wat er is, ontstaat uit het radioactief uit elkaar vallen van natuurlijk uranium en brokstukken ervan in de bodem. 

Het probleem is vooral dat helium zo licht is (na waterstof het lichtste element op aarde) dat het niet door de zwaartekracht wordt vastgehouden. Gebonden wordt het nauwelijks, het is een zogeheten edelgas, dat geen reacties aangaat. 

Met een jaarverbruik van ongeveer 0,2 miljard kubieke meter helium, vooral voor extreme koeling, lijkt dat dus een probleem in de maak. Maar dan onderschatten we toch vooral de macht van de economie. 

Helium kost momenteel haast niets. Het komt van nature in aardgas voor, maar in zulke lage concentraties (tienden van een procent) dat het niet loont om het apart te winnen. Dus laten we het gewoon in het aardgas zitten. Pas wanneer helium echt schaars wordt, is het rendabel om het apart te winnen. Technisch gezien kan dat best. 

Volgens Amerikaanse overheidsschattingen is er wereldwijd 33 miljard kubieke meter winbaar heliumgas voorhanden. Dat is inderdaad niet genoeg voor de eeuwigheid, maar wel voor nog een dikke eeuw feestballonnen, diepgekoelde scanners, zwaartekrachtgolfmeters, deeltjesversnellers en bomdetectoren op vliegvelden. En Donald Duck-stemmetjes. 





