
de Volkskrant
2 februari 2019 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 4
 RONALD VELDHUIZEN
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: een NPO zonder reclame kost de Nederlander 80 cent per maand extra.
Klopt dit wel?
Van wie komt die claim?
Een reclamevrije publieke omroep kan geregeld worden, zei NPO-directeur Shula Rijxman in haar nieuwjaarstoespraak: als elke Nederlander 80 eurocent per maand extra betaalt. Radiopresentator Jurgen van den Berg 'heeft het er graag voor over', zei hij op NPO Radio 1.
Klopt het?
Volgens de NPO-woordvoerder komt Rijxman aan het bedrag door de totale reclame-inkomsten van de publieke omroep te verdelen over het aantal inwoners van Nederland: ruim 17 miljoen mensen betalen dan de 161 miljoen euro die de STER volgens de laatste mediabegroting nu nog opbrengt. Per maand is dat inderdaad 80 cent per Nederlander, gemiddeld. 

Hoewel de berekening op zichzelf klopt, rijmt Rijxmans uitspraak niet met hoe begrotingspolitiek in het echt werkt, zeggen meerdere economen desgevraagd. De kans dat de staat doelbewust extra belasting gaat heffen voor een specifiek doel - zoals de publieke omroep reclamevrij te maken - is volgens de huidige begrotingsregels nihil. Afgezien van speciale premies zoals die voor de AOW gaan alle andere belastingen in één grote gezamenlijke pot; ook de wegenbelasting en accijnzen op benzine en alcohol komen daarin terecht. 

161 miljoen euro extra naar de publieke omroep houdt daarom in dat er op andere uitgavenposten van de gezamenlijke pot moet worden gekort, zegt econoom Wimar Bolhuis van de Universiteit Leiden. Omdat de publieke omroep onder het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) valt, moet het geld in eerste instantie daarvandaan komen. Dan gaat een reclamevrije publieke omroep dus ten koste van bijvoorbeeld onderwijs of wetenschap. 

De miljoenen kunnen ook alsnog uit andere ministeries komen, als bijvoorbeeld blijkt dat die minder geld uitgeven dan begroot: zo constateerde minister van financiën Wopke Hoekstra onlangs dat Defensie en Infrastructuur miljarden overhouden. Plus: de komende maanden staat de uitgavenbegroting van 2020 in de steigers, zegt de econoom, wat deze zogeheten voorjaarsbesluitvorming een geschikt moment maakt om over omroepgeld te debatteren. 

De woordvoerder van het OCW-ministerie laat weten dat minister Arie Slob argumenten en standpunten verzamelt voor een 'visiebrief' over de 'mogelijkheid om de publieke omroep (gedeeltelijk) reclamevrij te maken'.
Eindoordeel?
Per Nederlander zou een reclamevrije publieke omroep inderdaad 80 cent per maand méér kosten, maar dat bedrag zal uit een gezamenlijke overheidspot komen, zonder dat elke Nederlander 80 cent extra moet bijleggen.

, 

