

NRC.NEXT
15 May 2017, nn maandag


Section: Wetenschap; Blz. 4
 Sander Voormolen

Dat meldde de NOS naar aanleiding van Brits-Amerikaans onderzoek
NRC checkt
De aanleiding
 De site van NOS meldde op 30 april, dat bier pijn beter bestrijdt dan paracetamol. „Als je pijn hebt, kunnen een paar biertjes die met een kwart verzachten." Dat bericht ging erin als limonade. En vervolgens ging het verhaal op sociale media en nieuwsachtige sites een eigen leven leiden. De boodschap veranderde al snel in „je kunt beter een biertje pakken dan een paracetamol".
Waar is het op gebaseerd?
Britse en Amerikaanse onderzoekers onder leiding van psycholoog Trevor Thompson van de University of Greenwich in Londen publiceerden in het wetenschappelijke bladThe Journal of Pain een zogeheten meta-analyse van de pijnstillende effecten van alcohol. Dat wil zeggen dat zij eerdere wetenschappelijke studies hiernaar op een rijtje zetten en alle beschikbare gegevens samen namen om een beter onderbouwde conclusie te kunnen trekken. In totaal betrokken zij 18 studies met ruim 400 deelnemers in hun analyse. Conclusie: het drinken van drie of vier standaardglazen alcohol, overeenkomend met 14 gram alcohol, verlaagt de pijnscore met 1,25 punt, op een schaal van 1 tot en met 10. 
 De NOS verwijst in het bericht naar de site van de Britse krant The Daily Mail, die voor een citaat van onderzoeker Thompson weer verwijst naar de concurrent The Sun. Daar zegt Thompson inderdaad: „Het [pijnstillende effect van alcohol] is vergelijkbaar met dat van opioïden zoals codeïne en het effect is krachtiger dan dat van paracetamol." 
NOS spreekt overigens in het bericht foutief over „drie à vier pilsjes van ‘Nederlands’ formaat" Als standaardglas werden in het Journal of Pain de Anglo-Amerikaanse maten gehanteerd. Standaard betekent dan een stevig glas wijn of een blikje bier, wat ongeveer anderhalf keer ruimer is dan de Nederlandse definitie van een standaardglas. ‘Vertaald’ komt de gemiddelde dosis in de studie dus neer op wel zes biertjes of wijntjes. 
Hoe dan ook: drie, vier of zes drankjes gaat ruim boven de hoeveelheid die nog gezond wordt geacht (twee Nederlandse standaardglazen voor een man en ééntje voor een vrouw). De NOS meldt dat ook: „Toch is alcoholinname volgens de wetenschappers niet de beste manier van pijnbestrijding." 
En, klopt het?
Het citaat van Thompson in The Sun is helder, maar de fundering ervan in het wetenschappelijke artikel is zwak. Hij en zijn collega’s halen een meta-analyse uit 2006 in het Canadese medische tijdschrift CMAJ aan waarin het effect van opioïden wordt afgezet tegen placebo (een nepmiddel). Dat komt uit op een gemiddelde effectgrootte van 0,6. Dat was precies het getal wat volgens statistische berekeningen ook uit de alcoholstudies voortvloeide. Maar wie verder doorleest in het Canadese artikel ziet ook dat het effect van die opioïden niet sterker is dan dat van andere pijnstillers, waaronder diclofenac, ibuprofen en paracetamol. Alleen de sterkste opioïden, zoals oxycodon en morfine, waren significant sterker pijnstillend. Dat zet de uitspraak van Thompson op losse schroeven omdat hieruit dus niet blijkt dat alcohol sterker is dan paracetamol. 
De Canadese studie naar het effect van pijnstillende medicijnen betrof bovendien mensen die daadwerkelijk leden aan chronische pijnklachten in plaats van de gezonde proefpersonen in de alcoholstudies, die met elektrische schokjes of mechanische druk een kunstmatige pijnprikkel kregen toegediend. En Thompson en zijn collega’s waarschuwen nota bene zelf in hun artikel dat deze experimentele pijn niet zomaar veralgemeniseerd kan worden naar chronische pijnklachten.    
Conclusie
Onderzoek waarin direct een objectieve vergelijking wordt gemaakt tussen inname van alcohol en pijnstillers is niet gedaan. Er kunnen dus alleen conclusies getrokken worden uit de samenbundeling van ongelijksoortige onderzoeken. Aan deze methode zitten zoveel haken en ogen dat er geen harde uitspraken mogelijk zijn. Daarom beoordelen wij de bewering dat bier de pijn beter bestrijdt dan paracetamol als ongefundeerd.
Sander Voormolen
 
 
 