
de Volkskrant
26 februari 2019 dinsdag
Section: V Opening; Blz. 2
 TOMAS VAN DIJK
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: 'Een dna-test biedt ouders een voorproefje op vijf toekomstige eigenschappen.'
VAN WIE KOMT DIE CLAIM?
Op de Negenmaandenbeurs in de Rai in Amsterdam stond dit jaar het bedrijf Analyse Me, dat een opmerkelijk kraamcadeau aanbood. Analyse Me presenteerde een dna-test voor baby's. 'Vijf leuke weetjes over je baby op basis van zijn of haar dna.' De test zegt onder meer iets over de kans dat het kind later in staat is bittere smaakstoffen te proeven, of kindlief het 'snelheidsgen' heeft en of het opgroeit als 'denker' of als 'doener'.
KLOPT HET?
Vrijwel al onze eigenschappen zijn het gevolg van een samenspel van talloze genen en omgevingsfactoren. Maar de test van Analyse Me richt zich op slechts vijf genen: één gen per eigenschap. 

Volgens de Vereniging Klinische Genetica Nederland is de test 'wetenschappelijk gezien onzin'. De test wekt schijnbetrouwbaarheid op en is onethisch, want elk kind heeft recht op een open toekomst, twittert de beroepsgroep. 

Epidemioloog en dna-expert Cecile Janssens van de Emory University in Atlanta vindt het kraamcadeau onzinnig, maar ook vrij onschuldig. We nemen twee claims met haar door. 

Het zogenaamde 'snelheidsgen' waaraan wordt gerefereerd, is ACTN3: de code voor een eiwit dat een rol speelt bij de samen-trekkingssnelheid van spieren. De aanwezigheid van een bepaalde variant van dit gen bepaalt voor hooguit een paar procent of je goed kunt sprinten. 'Voor een topatleet kan dit van belang zijn. Maar voor alle andere mensen nauwelijks. Voeding en leefstijl zijn veel belangrijkere voorspellers.' 

Dan de claim over 'denker' versus 'doener'. Bij deze vraag draait het allemaal om dopamine, een stof in de hersenen die mede bepaalt hoe iemand omgaat met stress. Ook speelt de stof een rol bij cognitieve functies. 

Sommige mensen hebben een genetische variant die erin resulteert dat hun lichaam dopamine minder snel afbreekt. Die mensen hebben meer dopamine en zijn 'denkers', aldus Analyse Me. Heb je weinig dopamine, dan ben je vaker een 'doener' en floreer je onder stressvolle omstandigheden. 

Janssens: 'In de psychiatrie werd vijftien jaar geleden al veel onderzoek gedaan naar dit gen (COMT geheten, red.). Via de invloed die het heeft op dopamine, zou het ook een rol spelen bij psychoses, depressie, Parkinson en schizofrenie. Maar de gevonden associaties zijn allemaal heel klein.' 

Sander Bast van Analyse Me laat weten 'op basis van die ene genetische variant natuurlijk niet te kunnen voorspellen of een baby een denker of doener wordt. Daar is deze eigenschap te complex voor. Het denker-versus-doenerconcept is niet meer dan een hypothese.' 

Neem de test niet te ernstig, zegt hij. 'Analyse Me Baby wordt gepresenteerd met een humoristische insteek.'
EINDOORDEEL
De testuitslag moet je niet al te serieus nemen.



