
de Volkskrant
15 september 2018 zaterdag
Section: Economie; Blz. 14
 FRANK KALSHOVEN
HET SPEL EN DE KNIKKERS
Willen we langer bevallingsverlof? Geen probleem. Vaderschapsverlof? Tuurlijk, hoe klinkt een maand? Willen we fantastische organisaties die 52 weken per jaar open zijn om onze kinderen les te geven en op te vangen? Gaan we regelen. Willen we dienstverleners aan huis die helpen met de huishouding? U zegt het maar. 

 Is het mij in de bol geslagen? Misschien wel, maar dan toch in commissie. De consultants van McKinsey publiceerden deze week het rapport De waarde van meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen op de Nederlandse arbeidsmarkt. Hierin maken ze - over de duim, waarover straks meer - sommen over het extra nationaal inkomen dat Nederland zou kunnen verdienen met meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Er ligt volgens McKinsey een potentieel van 114- tot 221 miljard euro te wachten. En als dat inderdaad de orde van grootte is, en we handelen hiernaar zodat we het ook echt binnenhalen, dan kunnen we het sinterklaaslijstje hierboven tien keer fluitend betalen. Die 221 miljard betekent eenderde nationaal inkomen erbij. 

Klopt het ook? Wel in de orde van grootte. 

Hoe komen ze erop? In het rapport vergelijken de consultants de positie van mannen en vrouwen in allerlei West-Europese landen op veel dimensies. Voor hun sommen concentreren ze zich op drie grootheden in verschillende landen. Eén: de arbeidsparticipatie van vrouwen. Twee: het aantal door vrouwen gewerkte uren per week. Drie: de sectoren waarin vrouwen werken. 

Het eerste sommetje gaat zo: stel dat vrouwen in Nederland op deze drie dimensies net zo zouden scoren als de hoogste uitkomsten in andere Europese landen, hoe groot is dan het effect? Dat betekent concreet: net zo vaak betaald werken als in Noorwegen en Zweden. Net zoveel uren betaald werken als in Zweden. En in precies dezelfde mate als in Frankrijk werken in sectoren met een hoge productie per uur (minder in zorg en onderwijs, meer in industrie en commerciële diensten). Als je dit sommetje maakt: 114 miljard extra nationaal inkomen. 

Het tweede sommetje is nog eenvoudiger. Stel dat vrouwen op die drie dimensies net zo zouden acteren als mannen? Dan is de uitkomst 221 miljard extra. 

Het is niet moeilijk op deze sommen af te dingen. De sommen - belangrijkste bezwaar - houden geen rekening met gedragseffecten. Hoe gaan mannen zich op de arbeidsmarkt gedragen als vrouwen meer gaan werken? Trekken zij zich dan een beetje terug? Als het inkomen sterk stijgt, zouden mensen dan niet juist minder uren willen werken? Van die dingen. Voor het subtielere modelleerwerk moet je nu eenmaal niet bij McKinsey zijn. 

De exacte sommen nemen we dus met een korrel zout, maar de redenering klopt en de orde van grootte (heleboelveul) klopt ook. Een hogere arbeidsdeelname, een paar uur meer werken per week, en het onderwijs vaarwel zeggen voor een baan in de industrie - het zou Nederland tientallen miljarden extra nationaal inkomen opleveren. Hiervan zal een deel nodig zijn voor het sinterklaaslijstje, en de rest is simpelweg koopkracht. 

Het Centraal Bureau voor de Statistiek rapporteerde deze week dat in 2017 de koopkracht gemiddeld over de hele bevolking 0,5 procent was toegenomen. Dat is geen vetpot, zeker niet in een hoogconjunctuur. 

Stap daarom maandag even naar de baas, en zeg: 'Ik ben hier op advies van McKinsey. Ik wil vanaf volgende maand vier uur per week extra werken. Oké?' 

Laat even weten wat de baas antwoordt. 

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? 
Nederland onderbenut het potentieel van vrouwen (nog steeds)


