
de Volkskrant
11 juli 2017 dinsdag
Section: V Opening; Blz. 2
 RONALD VELDHUIZEN
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: Elk jaar vallen er 700 doden door geluidsoverlast.
Van wie komt die claim?
De ernst van geluidshinder wordt te veel genegeerd, schreef Rogier Ormeling onlangs in de Volkskrant. Mensen die gestrest raken van geluidsoverlast, lopen namelijk meer risico op hart- en vaatziekten. Liefst zevenhonderd Nederlanders sterven zo indirect aan de gevolgen daarvan, 'meer dan in het verkeer', aldus Ormeling. Ontregelend lawaai is natuurlijk een belangrijke volks- gezondheidskwestie, maar is het dodelijker dan het verkeer?
Klopt het?
Wanneer we om meer informatie vragen, verwijst Ormeling naar een stuk in De Telegraaf uit 2011. Daar zijn ze inderdaad, de zevenhonderd sterfgevallen. Het cijfer blijkt destijds te zijn berekend door de Kennisgroep Geluidsisolatie, een expertisecentrum van de bouw- en installatiebranche. 'Het RIVM hield zich op de vlakte over dit aantal', zegt directeur van het kenniscentrum Lucas Keizer. 'Dus hebben we het zelf berekend, uit een stuk of zes Europese onderzoeken.' Welke onderzoeken dat waren en hoe de berekening in elkaar stak, kan Keizer zes jaar na dato niet meer goed reproduceren. 

Een onofficieel cijfer dus. In de diverse rapporten over het onderwerp komt het getal niet terug en ook de geluidshinderexperts van het volksgezondheidsinstituut RIVM zeggen het niet te kennen. 

Dat betekent niet dat ze bij het RIVM geen eigen schattingen hebben. De onderzoekers maakten er een voor heel Europa, waarover ze een lijvig rapport schreven. In de stedelijke EU-gebieden overlijden volgens die berekening jaarlijks zo'n 10 duizend mensen vroegtijdig aan de gevolgen van geluidsstress. Direct terugrekenen naar Nederland kan niet, omdat ieder EU-land verschilt wat betreft geluid en woningbouw. Wanneer we op de redactie zelf aan het rekenen slaan, komt het cijfer grofweg ergens uit tussen de tientallen en honderden sterfgevallen. 

Let wel: elke schatting is ingebed in een woud van aannamen. Het kan een onderschatting zijn, zegt RIVM-onderzoeker Elise van Kempen, omdat geluidsblootstelling op het platteland niet is meegenomen. Maar een overschatting ligt ook op de loer. Wie dicht bij een drukke weg woont, ademt vaak slechtere lucht in, wat óók tot meer hartproblemen leidt. 'Het is dan lastig te zeggen of de oorzaak het geluid is of de luchtverontreiniging', zegt Van Kempen. Alleen meer onderzoek kan de echte oorzaak aanwijzen. 

Zelfs als zou blijken dat geluidsstress jaarlijks enkele honderden mensen vroegtijdig het leven kost, dan gaat dat nog altijd om toch al kwetsbare mensen bij wie nóg eerder hart- en vaatziekten optreden. 'Het is eerder de druppel die de emmer doet overlopen', zegt Van Kempen. De pakweg 650 dodelijke verkeersongevallen treffen elk jaar daarentegen veel jonge, gezonde mensen en ontnemen Nederlanders daarmee veel meer levensjaren. Het verkeer is daarmee waarschijnlijk dodelijker dan lawaai, in tegenstelling tot wat Ormeling stelt.
Eindoordeel
Een goede schatting voor kortere levensduur door geluidsstress bestaat nog niet. Het verkeer lijkt in elk geval gevaarlijker.



