

NRC.NEXT
09 May 2017, nn dinsdag


Section: Binnenland; Blz. 4
 Maarten Huygen

Dat stond in de Britse krant Daily Mail.
nrc.checkt
De aanleiding?
De Britse Daily Mail schreef onlangs dat slechts 2,65 procent van de 181.000 migranten die in 2016 per boot in Italië arriveerden in dat jaar een vluchtelingenstatus (refugee) kreeg. Dit stuk op de site van de krant werd ook in Nederland verspreid en getweet. Het suggereert dat er een miniem aantal „echte" asielzoekers tussen de bootvluchtelingen zit.  
Waar is het op gebaseerd? 
Daily Mail noemt het VN Hoge Commissariaat voor Vluchtelingen (UNHCR) als bron. Uit een recent rapport van de UNHCR blijkt dat er in 2016 123.000 asielaanvragen in Italië waren. Tegelijkertijd zijn er in 2016 100.000 aanvragen behandeld. Dat waren niet alleen vluchtelingen uit 2016 maar ook eerdere jaren. Van dat aantal behandelden hebben slechts 4.800 een vluchtelingenstatus gekregen op basis van het VN vluchtelingenverdrag (Geneefse Conventie). Daar kunnen rechten aan worden ontleend, zoals gezinshereniging. 
En klopt het?
Om het percentage bootmigranten met een asielstatus te berekenen moet je kijken naar het totale aantal bootvluchtelingen dat in 2016 in Italië arriveerde, 181.000 volgens de UNHCR (5.000 mensen verdronken). 58.000 van hen hebben geen asiel aangevraagd in Italië en zijn als clandestini in het land verdwenen of op eigen houtje naar elders doorgereisd. Dat is veel minder dan de Daily Mail noemt. De 4.800 asielzoekers die in 2016 de vluchtelingenstatus kregen zijn in niet-afgeronde getallen inderdaad 2,65 procent van het totale aantal dat in 2016 Italië binnenvoer. Maar daar zitten dus ook vluchtelingen uit eerdere jaren bij. Een flink aantal is bovendien nog in behandeling en kan in volgende jaren alsnog de asielstatus krijgen. 
Bovendien werden in 2016 op grond van nieuwe afspraken ook bescheiden hoeveelheden kansrijke vluchtelingen uit Italië naar andere EU-landen gestuurd, bijna 2.700 in 2016. Ten minste driekwart van hen krijgt uiteindelijk een asielstatus. Dat is ongeveer 2.000, plus de minder dan 4.800 van de in 2016 gearriveerden die in Italië een status kregen. 
Het percentage is nog steeds miniem, maar valt niet precies vast te stellen, omdat niet duidelijk is hoeveel van de 4.800 erkende vluchtelingen aan 2016 kunnen worden toegerekend. Bovendien kreeg nog eens 21 procent van degenen die per boot over zee in Italië arriveerden, 31.000 in totaal, in 2016 weliswaar geen vluchtelingenstatus maar tijdelijke verblijfspapieren, meestal op grond van Europese regels. Omdat het land van herkomst gevaarlijk is of omdat die migranten om wettelijke of praktische redenen niet kunnen worden uitgezet. Deze status moet vaak worden verlengd en er zijn minder rechten aan verbonden dan aan asiel. Een deel van de afgewezen vluchtelingen zal in beroep willen gaan en krijgt dan wellicht alsnog een status, maar niet in 2016. 
Veel informatiever dan het aantal bootvluchtelingen dat een asielstatus krijgt, zijn de totaalcijfers. Er kwamen in 2016 181.000 bootvluchtelingen, van wie 58.000 geen asiel hebben aangevraagd in Italië. Tegelijkertijd werden er in dat jaar 54.000 aanvragen afgewezen.  
Conclusie
De stelling dat slechts 2,65 procent van de 181.000 bootmigranten in 2016 in Italië een vluchtelingenstatus kreeg, wordt beoordeeld als, op dit moment, niet te checken. Zoals gezegd: onder de 2,65 procent zitten ook mensen die eerder dan in 2016 arriveerden. Bovendien wacht een aantal kansrijke asielzoekers nog op behandeling. Daarnaast kregen zeker 2.000 bootmigranten asiel in het EU-land waarnaar ze werden overgeplaatst. 
Maarten Huygen
 
 