
de Volkskrant
21 april 2018 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 4
 RONALD VELDHUIZEN
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: het aantal plastic zakjes in de Noordzee is gehalveerd.
Van wie komt die claim?
Hè hè: eindelijk goed nieuws over de plastic soep. Het aantal plastic tassen in de Noordzee is 'meer dan gehalveerd', kopten zowel NU.nl als Zembla. Dat zou blijken uit Nederlands en Brits onderzoek. De vondst laat zien dat milieumaatregelen zoden aan de dijk zetten, aIdus de wetenschappers in het bericht van Reuters waar de Nederlanders zich op baseren.
Klopt het?
Nergens in het bericht van Reuters valt te lezen dat er werkelijk half zo veel plastic tasjes in de Noordzee liggen. Ook het oorspronkelijke onderzoek komt niet met een precieze zakjestelling. 

Daar is een reden voor: de wetenschappers houden weliswaar sinds 1992 bij hoeveel plastic zakjes van de Noordzeebodem worden gevist, maar pas sinds 2011 tellen ze die op een consistente manier. Alle metingen voor die tijd zeggen alleen iets over de vraag óf vissers met hun sleepnet plastic zakjes omhoog takelden. 

Wat vervolgens opvalt aan de resultaten is dat er helemaal geen duidelijke keldering aan sleepvangsten met plastic tasjes in het oog springt: de grafieken schommelen in pieken en dalen. Logisch, zegt Bart Koelmans, hoogleraar waterkwaliteit aan Wageningen Universiteit (WUR) en niet betrokken bij het onderzoek: er ligt niet genoeg plastic op de Noordzeebodem om een continue stroom aan rommel op te vissen, dus of er plastic in het sleepnet eindigt, blijft min of meer een kwestie van toeval. 

Toch rekenen de onderzoekers een grove halvering van het aantal sleepnetten met plastic tasjes voor: tot 2010 dook zo'n tasje in grofweg de helft van de netten op, daarna nog maar in een kwart. Maar volgens statisticus Casper Albers van de Rijksuniversiteit Groningen is die daling vanwege onder meer de extreme schommelingen nauwelijks van toeval te onderscheiden. 

Een halvering van het aantal plastic tasjes in zee is daarom misschien wat overdreven, maar er zijn andere voorzichtige aanwijzingen dat het beter gaat. Zo zijn steeds meer Europese landen de afgelopen tien jaar belasting gaan heffen op de plastic tasjes, wat vruchten lijkt af te werpen. Marien bioloog Jan Andries Franeker vindt een 'heel langzame afname' aan plastic in de magen van Noordse stormvogels, al ziet hij weinig verandering bij het type plastic dat je in tasjes aantreft. 'Zeker geen halvering.' Metingen van Stichting de Noordzee treffen daarnaast steeds minder plastic tasjes op het strand aan.
Eindoordeel?
Het aantal plastic tasjes in de Noordzee is waarschijnlijk niet gehalveerd. Maar er zijn wel signalen dat het er ietsje minder worden. 





