
de Volkskrant
20 juni 2017 dinsdag
Section: V Opening; Blz. 2
 RONALD VELDHUIZEN
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: Basisscholieren leren het best in de middag.
Van wie komt die claim?
Het onderwijs mag weer op de schop. Tenminste: als we nieuw Engels onderzoek mogen geloven. Daaruit blijkt dat leerlingen later op de dag beter opletten in plaats van 's ochtends, berichtten NPO Radio 1 en RTL Nieuws afgelopen week. En dat terwijl op Nederlandse basisscholen het zwaartepunt - rekenen en taal - juist vaak in de ochtend ligt, aldus RTL. Om beter in te spelen op het slaap-waakritme van de kinderen zou dat anders moeten. 

De nieuwe studie komt van de BBC. Specifiek: het programma Terrific Scientific, een doorlopende serie doe-het-zelfexperimenten waarmee duizenden Engelse basisscholieren kennismaken met de wetenschap. Er komt van alles voorbij: testjes met water, smaak, zwaartekracht en jawel, ook het effect van de klok op ons lichaam.
Klopt het?
Wanneer we het onderzoek opvragen bij de BBC, blijkt dat niet volgens de gebruikelijke wetenschappelijke standaard te zijn uitgevoerd: het heeft zich nog geen weg gebaand naar een erkend tijdschrift waar kritische collega's het kunnen controleren. 'Het rammelt', vindt emeritus hoogleraar psychofysiologie Gerard Kerkhof van de Universiteit van Amsterdam (UvA). 'Als iemand dit onderzoek ergens zou indienen, zou het onverbiddelijk worden afgewezen.' 

Hoewel de steekproefomvang met bijna achthonderd kinderen vrij groot was, stokt het onderzoek vooral bij de uitvoering. De conclusie dat leerlingen in de middag beter zouden opletten, leunt namelijk op slechts ))n meting. Dat ging zo: 's ochtends en 's middags moesten de kinderen zo snel mogelijk een liniaal vangen die door iemand anders plotseling werd losgelaten. 

In de middag vingen de kinderen die liniaal weliswaar gemiddeld een paar duizendste seconden sneller dan 's ochtends, maar dat zegt vooral iets over de reactiesnelheid in de spieren en vrij weinig over hoe goed scholieren opletten, legt Kerkhof uit. Spieren presteren beter wanneer de stofwisseling piekt, en dat is vaak 's middags. Voor denkwerk geldt juist dat mensen meestal in de late ochtend hun top bereiken, blijkt uit een overzichtsstudie van onder meer de Universiteit van Luik. 

Dat wil niet zeggen dat huidige schooltijden perfect aansluiten bij het puberritme: er bestaan wel wat aanwijzingen dat het eerste schooluur tussen acht en negen in de ochtend voor veel (pre-)pubers wat vroeg zou zijn. Maar dat scholieren tot zeker twaalf uur 's middags slechter in staat zijn om te leren dan later op de dag, klopt niet.
Eindoordeel
Vallende linialen bewijzen niet dat scholieren 's ochtends slecht leren en pas in de middag bij de les zijn.



