
'1 mrd voor bouw blijft op de plank bij trage overheid'
NRC.NEXT
3 juni 2013 maandag
Section: weten
 Wilmer Heck
De aanleiding
Het zal niemand zijn ontgaan dat het slecht gaat in de bouw als gevolg van de crisis op de woningmarkt. Dus verschijnt voorman Elco Brinkman van lobbyclub Bouwend Nederland regelmatig in de media met oproepen aan het kabinet om te investeren. Afgelopen vrijdag zei Brinkman op BNR Nieuwsradio dat er heel wat geld beschikbaar is voor bouwprojecten. Door trage ambtelijke molens zou het alleen niet worden besteed. Volgens Brinkman gaat het om ,,ongeveer een miljard euro bij de Rijksoverheid". Brinkman: ,,Dat geld heeft zelfs ook al een duidelijke bestemming, maar blijft om onduidelijke redenen op de plank liggen."
Het bericht werd alom overgenomen. 'Miljard aan bouwgeld op de plank' was op http://Nu.nl en diverse andere nieuwssites te lezen.
Ligt er daadwerkelijk een miljard euro voor de bouw zomaar te verstoffen bij de overheid?
En, klopt het?
Op de website van Bouwend Nederland vinden we een bericht van persbureau ANP met de kop 'Overheid laat bouwprojecten verstoffen'. Daarin wordt gesproken van 'eigen onderzoek' door de bouworganisatie. Een medewerker van Bouwend Nederland stelt dat 'onderzoek' een groot woord is. We ontvangen een e-mail waarin staat dat er:
- 256 miljoen bij het ministerie van Onderwijs ligt voor de bouw van scholen.
- 50 miljoen bij Wonen en Rijksdienst, dat onderdeel is van het ministerie van Binnenlandse Zaken, voor monumenten.
- 300 miljoen bij het ministerie van Financiën voor infrastructuur.
- en 400 miljoen voor duurzaamheid, deels bij Wonen en rijksdienst en deels bij het ministerie van Economische Zaken.
Samen maakt dat ongeveer een miljard.
We beginnen bij de 256 miljoen. Die blijkt niet bij Onderwijs, maar bij het Gemeentefonds van Binnenlandse Zaken te liggen. Er is inderdaad sprake van jaarlijkse 'onderuitputting' van het fonds door gemeenten, die het geld hadden kunnen gebruiken om scholen van te bouwen. Het is nu de bedoeling om die 256 miljoen per 2015 aan de scholen zelf te geven, die het dan kunnen gebruiken voor nieuwbouw en renovatie. Wat Bouwend Nederland betreft, gebeurt dat eerder.
Vanwege de onderuitputting zou je dus inderdaad kunnen stellen dat het geld tot nu toe op de plank bleef liggen.
Dan de 50 miljoen voor monumenten. Het blijkt te gaan om eenmalig 47,2 miljoen euro die voormalig staatssecretaris Halbe Zijlstra (Cultuur, VVD) deels (20 miljoen) wil besteden aan restauratie van 'niet-woonhuismonumenten'. De 47,2 miljoen valt dus niet, zoals in de e-mail van Bouwend Nederland stond, onder Wonen en rijksdienst.
De rest van de 47,2 miljoen gaat naar zes grote restauraties, waaronder de Nieuwe Kerk in Delft en de Gereformeerde Kerk in Andijk. Een deel van deze restauraties is al in gang gezet, maar wat Bouwend Nederland betreft gaat het niet snel genoeg. Of je kunt stellen dat dit geld op de plank ligt, valt volgens ons te betwisten.
Maar dan de grote bedragen van 300 en 400 miljoen euro.
Die 300 miljoen kwam voor als investering in infrastructuur in het bezuinigingspakket van 4,3 miljard euro dat het kabinet voor volgend jaar had bedacht. In het sociaal akkoord met werkgevers en werknemers werd in april afgesproken dat deze bezuiniging tijdelijk van de baan is. Als de economische groei tegenvalt, herleeft het pakket in augustus. Of de investering van 300 miljoen er komt is dus nog onduidelijk. Over nieuwe bezuinigingen wordt nog overlegd met de oppositie in de Tweede Kamer, er kan dus nog van alles veranderen. Die 300 miljoen en enkele honderden miljoenen aan andere investeringen kunnen bovendien alleen worden besteed als er op andere posten vijf miljard wordt bespaard. Anders loopt het begrotingstekort op tot boven de EU-norm van 3 procent. Je kan dus niet stellen dat die 300 miljoen op de plank ligt te verstoffen.
De 400 miljoen voor duurzaamheid moet wat Bouwend Nederland betreft vooral uit de subsidieregeling Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+) komen. Volgens een woordvoerder moet er dan ,,wel wat worden geschoven met de voorwaarden" van de regeling. Dat klopt, want SDE+ is bedoeld voor energieproducerende ondernemers die het milieu nauwelijks belasten. Bijvoorbeeld een boer die zonnepanelen op zijn stallen legt. Wat Bouwend Nederland betreft wordt SDE+ ook ingezet om gebouwen door bouwbedrijven te laten verduurzamen. Bijvoorbeeld door ze beter te isoleren. Maar dat kan helemaal niet, want SDE+ is bedoeld om Nederland in 2020 te laten voldoen aan EU-normen voor opwekking van hernieuwbare energie. Ook hier ligt dus niet zomaar 400 miljoen voor de bouw stof te vangen.
Conclusie
Volgens voorzitter Elco Brinkman van Bouwend Nederland blijft er een miljard euro voor de bouw bij de overheid op de plank liggen. Uit onderzoek van next.checkt blijkt dit alleen te gelden voor de jaarlijkse 256 miljoen euro di e beschikbaar is voor de bouw van scholen. We beoordelen de bewering van Brinkman daarom als onwaar.
Ook een bewering langs zien komen die je gecheckt wil zien? Mail je suggestie naar @nrc.nl of tip redactie via Twitter met hashtag #.
 
vinkjes-01
Voorzitter Elco Brinkman van Bouwend Nederland afgelopen vrijdag in diverse media.
