
'Al 17 bevingen in Groningen in 2013'
NRC.NEXT
12 februari 2013 dinsdag
Section: Weten
 Wilmer Heck & Laura Wismans
 De aanleiding
De gaswinning in Groningen en de daaruit volgende aardbevingen zijn volop in het nieuws. Sinds minister Kamp van Economische Zaken liet weten dat de bevingen de komende jaren sterker worden dan gedacht, lijkt het wel alsof er geen dag voorbij gaat zonder dat de Groningse bodem trilt. 'Al 17 aardbevingen in Groningen in 2013' kopte de website van het Algemeen Dagblad afgelopen vrijdag boven een artikel van persbureau ANP. Ook veel andere media namen het bericht over. ,,Als het aantal aardbevingen gelijk blijft, komt het totaal in 2013 uit op 159. Dat zou veel meer zijn dan in de voorgaande jaren, toen het gemiddelde net onder de honderd zwaardere en minder zware trillingen uitkwam", zo stond er ook in het bericht. En: ,,Vanaf 2011 loopt het aantal aardbevingen in het gebied fors op met gemiddeld zo'n 7 tot 8 per maand."
Zijn er in de provincie Groningen werkelijk al 17 aardbevingen geweest dit jaar? next.checkt zocht het uit.
Waar is het op gebaseerd?
In het bericht staat dat het persbureau zich baseert op cijfers van het KNMI. Het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut heeft een seismologische dienst die aardbevingen in Nederland registreert.
En, klopt het?
Op de website van het KNMI staat dat het seismische meetnetwerk zo is ontworpen dat elke aardbeving met een sterkte van 1,5 op de schaal van Richter en hoger wordt gemeten. In de buurt van de meetlocaties kunnen ook kleinere schokken worden waargenomen, maar in de wijdere omtrek niet. ,,Vandaar dat het van belang is om een minimale sterkte van M(magnitude, red.)=1,5 te nemen bij het vergelijken van jaren en plaatsen", schrijft het KNMI. Alleen bevingen met een sterkte van 2 en hoger worden door mensen gevoeld.
Uit de KNMI-gegevens blijkt dat er dit jaar tot gistermiddag 12 uur in en direct rond de provincie Groningen 11 aardbevingen met een kracht van 1,5 of meer hebben plaatsgevonden. Tot afgelopen vrijdag waren dat er 6. Onder de 17 bevingen die het ANP vrijdag noemde, waren ook trillingen zwakker dan 1,5. Maar omdat het KNMI die niet allemaal kan opmerken, is niet te zeggen of dat er echt 17 waren.
Is er momenteel wel sprake van een bijzondere reeks, zoals het ANP gisteren meldde? En zou het totale aantal bevingen voor dit jaar veel hoger uitkomen dan in voorgaande jaren als de huidige reeks aanhoudt, zoals het ANP en het AD afgelopen vrijdag schreven? Ja, want tegenover de 11 bevingen dit jaar stonden er 20 zwaarder dan 1,5 op de schaal van Richter in heel 2012, 30 in 2011, 16 in 2010, 20 in 2009 en 16 in 2008. Het KNMI constateert zelf sinds 2003 een significante toename van het aantal bevingen in Groningen. Sindsdien is er nooit sprake geweest van een reeks van 11 bevingen in minder dan anderhalve maand zoals nu het geval is.
Anderzijds noemt een KNMI-woordvoerder de bewering van het ANP, afgelopen vrijdag, dat het aantal aardbevingen in het gebied vanaf 2011 fors oploopt ,,onzinnig", omdat het aantal bevingen door de jaren heen enorm varieert. In 2011 was er een recordaantal van 30 bevingen, maar vorig jaar waren het er 'maar' 20, terwijl het er in 2006 bijvoorbeeld 24 waren. Het is daarom net zo goed mogelijk dat de huidige, uitzonderlijke reeks bevingen abrupt stopt en dat het totale aantal aardbevingen in en rond Groningen dit jaar niet boven het jaarlijkse gemiddelde uitkomt.
Conclusie
'Al 17 aardbevingen in Groningen in 2013' kopte de website van het Algemeen Dagblad afgelopen vrijdag. Persbureau ANP, de bron van het bericht, telde echter ook bevingen mee met een kracht van minder dan 1,5 op de schaal van Richter. Die kunnen niet allemaal worden waargenomen door het KNMI, dus het is onzeker of het er daadwerkelijk 17 waren. Het zouden er best meer kunnen zijn geweest. Bovendien zijn vergelijkingen met eerdere jaren, zoals in het bericht gebeurt, op basis van deze kleine bevingen niet te maken. Dat bewering 'al 17 aardbevingen in Groningen in 2013' beoordelen we dan ook als ongefundeerd.
lees ook 'groningen is wakker geschud' op denken, pagina 20next checkt verder nog //
Ook een bewering langs zien komen die je wil laten checken? Mail naar @nrc.nl
