

NRC.NEXT
31 mei 2016 dinsdag


Section: in het nieuws; Blz. 4-5
 Jan Benjamin

Dat stelden diverse Nederlandse en buitenlandse media vorige week. 
De aanleiding 
Neem het ruimtevaartschip The Death Star en andere sets uit de Star Wars-serie. Of de vechtende robots uit de Bionicle-reeks. Het speelgoed van Lego is de afgelopen dertig jaar ,,significant gewelddadiger" geworden. Aldus wetenschappers van de University of Canterbury (Nieuw-Zeeland) op 20 mei in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS One. Lego is verwikkeld in een ,,wapenwedloop" met andere fabrikanten, omdat consumenten anders verveeld zouden raken. 
We checken of het klopt dat de grootste speelgoedfabrikant van de wereld steeds meer wapens stopt in zijn thematische sets. 
Waar is het op gebaseerd? 
Het onderzoek bestaat uit twee delen. Christoph Bartneck van het Human Interface Technology Lab New Zealand en zijn collega's telden het aantal wapens in Legosets sinds 1949 én zij analyseerden de plaatjes in catalogi van Lego van 1978 tot 2014. Dat tweede deel laten we in deze check buiten beschouwing: proefpersonen (en geen professionele codeurs) classificeerden scènes uit de reclameboekjes van Lego op vrij informele wijze. 
Met hun onderzoek hopen de Nieuw-Zeelanders bij te dragen aan het onderzoek naar het effect van gewelddadig speelgoed (en films, series en games) op kinderen. In hoeverre het naspelen van conflicten, kijken naar agressie of het gebruik van speelgoedpistooltjes schadelijk is, is al langer onderwerp van fel debat in de wetenschap. 
Bartneck, die eerder al had geconstateerd dat Legopoppetjes steeds grimmiger zijn gaan kijken, vindt Lego een ideaal onderzoeksobject omdat het al tientallen jaren verkocht wordt. 
Om het aantal wapens in sets te onderzoeken gebruikten de Nieuw-Zeelanders niet een officiële lijst van Lego maar een overzicht van BrickLink.com. Dat is een marktplaats voor Lego-onderdelen. Het Kasteel uit 1978 was de eerste set met wapens: zwaarden, bijlen en lansen. Sindsdien zouden wapens gemeengoed zijn geworden: medio jaren tachtig zat in 5 procent van de sets een wapen, dankzij de sets Piraten en Aquazone, nu is dat circa 30 procent. 
Volgens Lego hoort het omgaan met en het naspelen van conflicten bij de ontwikkeling van een kind. Lego zal echter nooit oorlogstuig maken zoals tanks, aldus het bedrijf. 
En, klopt het? 
De onderzoekers schrijven dat het niet meevalt geweld bij Lego te onderzoeken: sommige onderdeeltjes zijn geen wapens, maar je kunt ze er wel van maken. Dat is de aard van het speelgoed, herkennen ook veel ouders van jonge kinderen. 
Maar ze wijzen ook op de concurrentie met andere fabrikanten. Ze noemen PlayMobile en Megablocks, dat op Lego lijkende blokjes verkoopt, gebaseerd op agressieve films en games als Terminator en Call of Duty. Vergelijkend onderzoek hebben zij echter (nog) niet gedaan. 
Er is wel een kanttekening te maken. Wetenschapper Linda Duits, verbonden aan de Universiteit Utrecht, die populaire cultuur onderzoekt, is kritisch over het onderzoek. In een analyse op de site van haar bureau Diep Onderzoek onderschrijft ze dat het aantal wapens in sets is gestegen. Dat komt volgens haar vooral omdat Lego nu meer sets van (commercieel interessante) thema's als Star Wars en Lord of the Rings maakt. De conclusie dat Lego ,,gewelddadiger" is geworden, vindt ze te kort door de bocht. 
Conclusie 
Lego stopt meer wapens in zijn doosjes dan vroeger. Dat is waar. Of de catalogi ook meer geweld tonen - en Lego gewelddadiger is geworden, zoals veel media vorige week schreven - valt veel moeilijker te checken.  
 