
'Elke 3 seconden wordt er een meisje gedwongen te trouwen'; 
NRC.NEXT
6 februari 2013 woensdag
Section: Op de hoogte
 Lineke Nieber & Freek Schravesande
De aanleiding
Plan Nederland voert actie tegen 'kindhuwelijken'. Met een campagne vragen ze je een sms te sturen en op die manier geld (2 euro) te doneren. Daarmee probeert Plan Nederland kindhuwelijken tegen te gaan door te investeren in onderwijs, voorlichting en samenwerking met lokale autoriteiten. De slogan van de campagne luidt: 'Elke 3 seconden wordt er een meisje gedwongen te trouwen'. Verschillende lezers willen weten of dat klopt.
Waar is het op gebaseerd?
Voor een onderbouwing verwijst de woordvoerder van Plan Nederland naar Girls Not Brides, een wereldwijde samenwerking tussen niet-gouvernementele organisaties (ngo's) om kindhuwelijken tegen te gaan. Op de website girlsnotbrides.org staat dat ,,jaarlijks naar schatting 10 miljoen meisjes trouwen voordat ze achttien zijn". Omgerekend zijn dat 27.397 meisjes per dag, 1.142 per uur en 0,32 per seconde. Dus ongeveer één meisje per drie seconden.
Girls Not Brides baseert het cijfer op een recent Unicef-rapport getiteld State of the World's Children, 2012. Daarin staat per land genoemd hoe groot het aandeel kindhuwelijken is op de totale populatie meisjes. Unicef gebruikt de internationaal gangbare definitie om te bepalen of er sprake is van een kindhuwelijk: meisjes die voor hun achttiende verjaardag zijn getrouwd. Dat percentage is volgens het rapport 35 procent voor alle niet-geïndustrialiseerde landen - exclusief China, want daar zijn onvoldoende gegevens van. Ook noemt Unicef het aandeel meisjes dat is getrouwd voor hun vijftiende verjaardag: 12 procent.
Unicef baseert het percentage op enquêtes die wereldwijd zijn afgenomen bij meisjes van 20 tot 24 jaar tussen 2000 en 2010 in Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Jongere meisjes zijn niet ondervraagd omdat niet zeker is of ze nog zullen trouwen voor hun achttiende.
De gegevens komen onder meer uit Multiple Indicator Cluster Surveys (MICS). Dat zijn enquêtes die Unicef heeft ontwikkeld om de levenssituatie van vrouwen en kinderen te meten. Ook zijn gegevens gebruikt uit de Demographic and Health Surveys (DHS). Dat zijn vergelijkbare enquêtes ontwikkeld door het Amerikaanse Bureau voor Internationale Ontwikkeling (USAID).
En, klopt het?
Ook het UNFPA, een ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties, gebruikte bovengenoemde enquêtes in het recente rapport Marrying Too Young. Daarin wordt, gebaseerd op alleen het jaar 2010, een iets hoger aantal kindhuwelijken genoemd: 14,2 miljoen. Dat zijn er 38.904 per dag en 0,45 per seconde. Ofwel bijna één meisje per twee seconden.
De enquêtes waarop Unicef, UNFPA en dus ook Plan Nederland zich baseren zijn de meest betrouwbare die er op dit gebied zijn, zegt Luuk van Kempen. Hij doet voor het Centre for International Development Issues Nijmegen (Cidin) onderzoek naar kindhuwelijken in Bangladesh en gebruikt ook deze onderzoeken. ,,Ze zijn de beste die er voorhanden zijn."
De enquêtes zijn gestandaardiseerd voor alle landen en de steekproeven zijn redelijk groot: enkele duizenden ondervraagden per land, verdeeld over diverse regio's. En ontwikkelingslanden werken doorgaans graag mee aan onderzoeken die armoede en gerelateerde problemen meten: ze trekken er ontwikkelingsgelden mee aan.
Helemaal perfect zijn deze enquêtes niet. Er zijn sinds het begin van de DHS-enquête in 1984 honderden vragen toegevoegd waardoor de enquêtes lang kunnen duren - twee tot drie uur. De beantwoording is daardoor niet altijd even secuur. Bovendien zijn enquêteurs vaak jonge stedelingen die de lokale context niet kennen.
Belangrijker, zegt Van Kempen, is de vraag of een kindhuwelijk wel goed is gedefinieerd. ,,Is er sprake van een kindhuwelijk als een 17-jarige met een 17-jarige trouwt? Volgens onze definitie wel, maar in veel landen zien ze dat anders. Daar beginnen ze met alles eerder omdat de levensverwachting lager ligt." Een beter beeld geeft daarom de definitie 'meisjes getrouwd voor hun vijftiende verjaardag'. Dat percentage is 12 procent: circa 3,5 miljoen meisjes per jaar. Dat is één meisje per negen seconden.
Dan de vraag of een kindhuwelijk altijd 'gedwongen' is, zoals Plan Nederland beweert. ,,Daar kun je wel vanuit gaan", zegt Jandirk Veenstra, woordvoerder van kennisinstituut Movisie. ,,Regelmatig wordt een heel jong meisje uitgehuwelijkt aan een veel oudere partner. Wat voor belang heeft een kind nu bij zo'n huwelijk?"
Er geldt vaak: hoe jonger het meisje, hoe hoger de marktwaarde. Dat heeft te maken met maagdelijkheid en het vermogen te gehoorzamen, zegt Van Kempen. ,,Ouders die naar de stad trekken proberen hun dochter jong te verkopen. Als de concurrentie groot is en de dochter steeds ouder wordt, raken ouders in de stress."
Conclusie
Volgens Plan Nederland wordt 'elke 3 seconden een meisje gedwongen te trouwen'. Plan Nederland baseert zich op relevante onderzoeken die het getal onderbouwen. Wel kun je vraagtekens plaatsen bij de westerse definitie van 'kindhuwelijk'. Twee 17-jarigen die met elkaar trouwen tellen mee in de cijfers, maar lokaal wordt dit niet altijd gezien als een kindhuwelijk. Desondanks klopt de bewering volgens de geldende definitie wel en daarom beoordeelt next.checkt de stelling als waar.
De aanleiding
Plan Nederland voert actie tegen 'kindhuwelijken'. In hun nieuwe campagne roepen ze mensen op een sms te sturen. Op die manier doneer je 2 euro, waarmee Plan Nederland dan onder andere onderwijs en voorlichting bekostigt, om zo het aantal kindhuwelijken terug te dringen. Om donateurs over de streep te trekken zijn er 'romantische prijzen' te winnen (een VIP arrangement in het Amstelhotel) en er is een slogan: 'Elke 3 seconden wordt er een meisje gedwongen te trouwen'.
Verschillende lezers mailden de redactie. ,,Is dat waar? Het klinkt als zoveel! Dat zijn 3 x 20 (per minuut) x 60 (per uur) x 24 (per dag) x 365 = 10.512.000 meisjes per jaar."
Next.checkt controleert de stelling: 'Elke 3 seconden wordt er een meisje gedwongen te trouwen'.
 
Plan Nederland in een campagne tegen kindhuwelijken
foto corbis
t
