
'Dagelijks 7 faillisse-menten in de bouw'
NRC.NEXT
24 juni 2013 maandag
Section: weten
 Laura Wismans
 De aanleiding
Afgelopen donderdag stond er een advertentie van een of twee pagina's in nagenoeg alle Nederlandse dagbladen, afkomstig van de grote bouworganisaties. De advertentie stond vol cijfers. ,,Elke dag gaan er 7 bedrijven failliet en verliezen 125 mensen hun baan." En: ,,In deze crisis zijn alleen al in de bouw 4.313 bedrijven failliet gegaan. Elke 3,5 uur komt daar weer één bij. En daardoor komen nu ook alle ondernemingen die met de bouw te maken hebben in grote problemen. Denk aan hoveniers, keukenleveranciers, meubelzaken, stukadoors, transporteurs, etc." Klopt het beeld dat hier geschetst wordt?
Waar is het op gebaseerd?
,,Onze noodkreet is op heel veel ontwikkelingen gebaseerd", zegt Nico Rietdijk, directeur van de Vereniging voor ontwikkelaars en bouwondernemers (NVB), een van de initiatiefnemers van de campagne. De in de advertentie algemeen gestelde 7 bedrijven die dagelijks failliet gaan zijn bouwbedrijven, verduidelijkt hij. Afgelopen donderdag hebben de initiatiefnemers voor de advertenties ook een brief aangeboden aan de Tweede Kamer en het kabinet. Daarin worden nog veel meer cijfers genoemd. Rietdijk: ,,De werkloosheidscijfers komen van het Centraal Bureau voor de Statistiek, die van de gereedgekomen woningen ook en uitspraken over de toekomst komen van onze eigen prognoses." Die prognoses zijn op hun beurt weer gebaseerd op de opdrachtenportefeuilles van de aangesloten bedrijven. Voor deze factcheck beperken wij ons tot de cijfers die genoemd zijn in de advertentie.
En, klopt het?
We kijken allereerst naar de faillissementen. De cijfers van het CBS hierover zijn tot en met mei bijgewerkt en in die maand waren er 164 faillissementen van bouwnijverheidsbedrijven. Alleen in januari kwam dit getal met 148 faillissementen onder de 150. In 2012 lagen de aantallen ook al hoog, tussen de 99 en 160 per maand. Terwijl in 2008, het jaar dat de crisis nog niet te voelen was in de bouw, het aantal faillissementen tussen de 30 en 60 per maand lag.
Het gemiddelde aantal faillissementen voor de laatste 12 maanden was 148. Dat zijn er 5 per dag als je stelt dat er 30 dagen in een maand zitten, geen 7 faillissementen. Maar de 148 gedeeld door gemiddeld 21 werkdagen per maand komt op 6,8 faillissementen per dag - grofweg 7 dus zoals de advertentie stelt. En als we diezelfde rekensom doortrekken: 24 uur in een dag gedeeld door 6,8 faillissementen is elke 3,5 uur een faillissement. Al zal het uitspreken vermoedelijk niet midden in de nacht gebeuren.
Wat betreft het totale aantal faillissementen sinds het begin van de crisis komen wij op basis van de CBS-cijfers zelfs hoger uit dan de advertentie stelt: rond de 6.000 in plaats van 4.300. De crisis in de bouw begon iets later dan die in de financiële wereld. ,,In 2009 en vooral 2010 begon de krimp in de bouw pas echt", zegt Taco van Hoek van het Economisch Instituut voor de Bouw. De bouw loopt altijd een beetje achter de economie aan, vertelt hij. ,,In de rest van de economie was er in 2010 weer wat verbetering, bij ons zag je dat in 2011 pas. En sinds de eurocrisis is de bouw ongekend hard naar beneden gegaan." Gerekend vanaf begin 2010 zijn er volgens het CBS ruim 4.600 faillissementen van bouwnijverheidsbedrijven geweest, dat komt aardig in de buurt van de 4.300 die in de advertentie genoemd worden.
Dit betekent overigens niet dat het totale aantal bedrijven daalt. Het totaal aantal bouwnijverheidsbedrijven was in 2010 128.000, en in 2012 was dat gegroeid naar 135.000. De groei zit hem vooral in de eenmanszaken en bedrijven met enkele medewerkers. Het aantal grotere bedrijven is afgenomen. Dat is wel degelijk een zorgelijke ontwikkeling.
Dan de werkloosheidscijfers. Het is moeilijk te achterhalen hoeveel mensen per dag hun baan verliezen. De cijfers van het CBS over werkgelegenheid in de bouw laten zien dat de bouwsector in het afgelopen jaar met 22.000 banen (fte) is gekrompen. Gedeeld door 12 maanden en gemiddeld 5 werkdagen per week is dat een afname van 87 banen per dag. In het eerste kwartaal van 2013 ging het harder, toen nam het aantal banen in de bouw af met gemiddeld 175 per werkdag (122 als je rekent inclusief weekenddagen). ,,In deze cijfers zie je een combinatie van niet-opgevulde vacatures, faillissementen en inkrimping", zegt Van Hoek. Verlies van baan hieruit halen is dus lastig, want bij een niet-opgevulde vacature verliest niemand zijn baan. Tegelijkertijd verliezen meer mensen hun baan dan in deze cijfers te zien is, want als een bouwvakker zijn baan verloor kan hij best elders aan de slag zijn gegaan.
We bekeken de stelling uit een advertentie namens de bouwsector die vorige week donderdag prominent in veel dagbladen stond: ,,Elke dag gaan er 7 bedrijven failliet en verliezen 125 mensen hun baan." Cijfers van het CBS laten zien dat er inderdaad grofweg 7 bouwbedrijven per (werk)dag failliet gaan. De 125 mensen die hun baan verliezen zijn moeilijker te achterhalen, want de cijfers hierover gaan over krimp van werkgelegenheid. Daar zitten bijvoorbeeld ook niet-opgevulde vacatures in, terwijl mensen die hun baan verloren en elders aan de slag gaan er juist niet in zitten. Wel is de sector in het afgelopen kwartaal met 122 banen per dag (175 per werkdag) gekrompen. Het getal is dus niet uit de lucht gegrepen. Wij beoordelen de stelling dan ook als waar.
 
vinkjes-01
Grote bouwbedrijven in een advertentie in bijna alle dagbladen vorige week donderdag
 factcheck
