

NRC Handelsblad
19 September 2017, NH-dinsdag


Section: Economie; Blz. 6
 Camil Driessen

Dat zei de Eindhovense burgemeester John Jorritsma zaterdag tegen RTL Nieuws.
nrc.checkt
De aanleiding
Dit weekend deden de burgemeesters van de vijf grootste Brabantse gemeenten een ‘noodoproep’ aan de onderhandelaars over het nieuwe kabinet. Via RTL Nieuws vroegen ze om een deltaplan tegen drugscriminaliteit in Noord-Brabant. De burgemeesters willen een ‘strijdkas’ van 150 miljoen euro om de drugscriminaliteit aan te pakken en pleiten ervoor de privacywetgeving flink aan te passen zodat gegevens bij overheidsinstanties makkelijker gekoppeld kunnen worden.
Noord-Brabant is een belangrijke plek voor de productie van cannabis en xtc. Verschillende onderzoeken hebben aangetoond dat criminelen veel macht hebben in de provincie. RTL Nieuws ging op bezoek bij een boer uit Hulten die was benaderd door criminelen om een van zijn schuren te verhuren voor drugsproductie. 
RTL Nieuws maakte een item voor de avondjournaals en plaatste een artikel op de website. In dat stuk stelt de Eindhovense burgemeester John Jorritsma: „Eén op de vijf agrariërs wordt benaderd om loodsen of stallen beschikbaar te stellen voor de drugsproductie." We checken of dat klopt. 
Waar is het op gebaseerd?
We leggen het de woordvoerder van de burgemeester voor. Hij verwijst naar een onderzoek van Omroep Brabant van afgelopen zomer. De omroep deed een steekproef onder 210 Brabantse boeren; 123 reageerden en 13 procent zei wel eens te zijn benaderd door criminelen voor zijn schuur of loods. ‘1 op 8 Brabantse boeren benaderd door criminelen voor duistere praktijken’, zo bracht Omroep Brabant het nieuws naar buiten. Uit het onderzoek bleek ook dat een kwart van de boeren ‘verhalen kent’ van collega’s die zijn benaderd. 
Jorritsma’s woordvoerder meldt dat de burgemeester deze uitkomsten heeft „samengetrokken en gemiddeld naar één op de vijf". Hij stelt dat het cijfer van 20 procent ook wordt gebruikt in het reguliere overleg tussen de burgemeesters van de vijf grootste Brabantse steden en de commissaris van de koning.
En, klopt het?
Onderzoek waaruit blijkt dat één op de vijf agrariërs in Brabant wordt benaderd door criminelen voor drugsproductie, lijkt niet te bestaan. Toine Spapens, hoogleraar criminologie aan Tilburg University, kent dergelijk onderzoek in ieder geval niet.
De hoogleraar onderzoekt met regelmaat de criminaliteit in Brabant en waarschuwt ervoor te veel conclusies te verbinden aan het onbderzoek van Omroep Brabant. Op de ongeveer 10.000 agrarische bedrijven in Brabant is een steekproef van 210 „niet bijzonder groot". 
Twee journalisten van de omroep stellen dat op basis van de steekproef conclusies getrokken kunnen worden met een betrouwbaarheid van 90 procent. Ze zeggen geanonimiseerde data van de zuidelijke land- en tuinbouworganisatie ZLTO te hebben gebruikt. De ZLTO heeft boeren aselect en uit de hele provincie benaderd, rekening houdend met de diversiteit aan agrarische sectoren.  
Spapens blijft toch „voorzichtig". Hij vindt het moeilijk in te schatten hoe de boeren die niet reageerden op de steekproef afwijken van degenen die wel reageerden. „Dat boeren benaderd worden is duidelijk, maar zonder meer informatie over de achtergronden zouden we toch voorzichtig moeten zijn met conclusies over de schaal waarop dat gebeurt."
Conclusie
Er is geen onderzoek waaruit blijkt dat één op de vijf agrariërs in Brabant wordt benaderd voor de productie van xtc, cannabis of andere drugs in hun panden. Het onderzoek waarop burgemeester Jorritsma zich baseert, spreekt van één op de acht boeren en bij dat onderzoek is enige voorzichtigheid geboden. 
We beoordelen de bewering daarom als ongefundeerd.
Camil Driessen
  
 