

NRC Handelsblad
15 februari 2016 maandag


Section: Media; Blz. 8-9
 Jan Benjamin

Dat stelt SBS 6 bij de start van een nieuw seizoen van het tv-programma Gestalkt. 
De aanleiding 
Al ruim zes maanden worden Wendy en haar dochtertje van twee ,,geterroriseerd" door een stalker, schrijft tv-zender SBS 6 in een persbericht voor het nieuwe, derde seizoen van het programma Gestalkt. Dat begon gisteravond. 
Wendy stond centraal in de eerste aflevering. Zij krijgt soms dertig sms'jes per dag van een stalker. Hij belt tientallen keren per week. Hij scheldt en dreigt op Facebook.  
Wendy is lang niet het enige slachtoffer van stalking. Volgens SBS 6 wordt bijna een kwart van de Nederlanders wel eens gestalkt. Meer vrouwen dan mannen.  
Met deze ernstige cijfers krijgt het SBS-programma een groter maatschappelijk belang. Maar één op vier? We checken hoeveel Nederlanders slachtoffer zijn van stalking, of in juridische zin, belaging. 
Waar is het op gebaseerd? 
Een woordvoerder van SBS laat weten dat Gestalkt zich baseert op het artikel 'De aard en omvang van belaging in Nederland', door S. van der Aa en A. Pemberton, uit het Tijdschrift voor de veiligheid (8, 2009). Daarin staat dat 24 procent van een onderzoeksgroep van ruim 88.000 mensen aangeeft ,,dat hij of zij ooit last heeft gehad van herhaaldelijk lastigvallen door een ander". In juni 2010 promoveerde Suzan van der Aa op stalking. 
En, klopt het? 
De Tilburgse onderzoeker legt desgevraagd uit dat haar artikel gebaseerd is op de Politiemonitor uit 2001. Vijftien jaar oud dus, van voor de start van Facebook, en de groeiende problemen met cyberstalking. 
,,De Politiemonitor is het laatste onderzoek waarin burgers werd gevraagd naar stalking of belaging. Daarna wordt het onderzoek de Veiligheidsmonitor genoemd en wordt niet meer gevraagd naar belaging", zegt ze. ,,Alles hangt af van de definitie: wat noem je precies stalking? In artikel 285b van het Wetboek van strafrecht staat dat sprake moet zijn van stelselmatig lastigvallen." 
Van der Aa wil niet beweren dat SBS 6 liegt, maar, zegt ze, in Nederland is nooit goed onderzoek gedaan naar stalking. Ze heeft in 2007 wel eens enquêtes met vragen over belaging uitgedeeld op de kermis in Tilburg. Van de 1.027 respondenten gaf 17 procent aan ooit met stalking te maken hebben gehad; 4 procent zei in de afgelopen twaalf maanden ermee geconfronteerd te zijn. 
Marijke Malsh, senior onderzoeker bij het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving in Amsterdam, is stelliger. ,,Mij lijkt 25 procent heel veel. Het hangt inderdaad erg af van de definitie." 
Sociale media hebben het heel gemakkelijk gemaakt iemand lastig te vallen, zegt Malsch. ,,Je zou verwachten dat de opkomst van Facebook invloed heeft op het aantal gevallen van stalking, maar dat weten we niet." 
In het buitenland is wel meer onderzoek gedaan. In de VS heeft 6 tot 8 procent van de bevolking ooit last gehad van een stalker. In het Verenigd Koninkrijk toont onderzoek soortgelijke cijfers. Malsch: ,,Dat lijken mij percentages die ook voor Nederland zouden kunnen gelden." 
Wie louter kijkt naar het aantal aangiften komt veel lager uit. Het Centraal Bureau voor de Statistiek telde 3.404 geregistreerde gevallen van belaging in 2013. Maar, zegt een woordvoerder van de politie, lang niet alle slachtoffers doen aangifte. 
Conclusie 
SBS 6 kan op basis van het aangehaalde onderzoek niet concluderen dat nu, op dit moment, een kwart van de Nederlanders wel eens wordt gestalkt. We beoordelen de stelling daarom als ongefundeerd.  
 