
'Zielige walrussen op strand Alaska = totale hoax'; De aanleiding
NRC.NEXT
3 oktober 2014 vrijdag
Section: weten; Blz. 2
 Thomas de Veen
Dat schreef GeenStijl gisteren over de walrussenfoto die onder andere in nrc.next stond. 
Was het een hoax? Of waren deze walrussen inderdaad slachtoffers van de klimaatverandering? 
Gisteren stond er op de middelste pagina's van deze krant een grote foto van een groep walrussen, samengepakt op een krap strand in het noordwesten van Alaska, naar schatting zo'n 35.000 dieren. 'De beesten zoeken hun heil op het land omdat ze op zee geen ijs meer kunnen vinden om op te rusten', aldus de begeleidende tekst. Diverse media, zoals de Volkskrant en de NOS, maar ook CNN, plaatsten de foto ook, die genomen was door pooldieronderzoekers en verspreid door persbureau AFP. 
'HOAX', stond gistermiddag op weblog GeenStijl. Volgens het blog waren deze dieren niet zielig en was het lariekoek dat dat dan weer te danken was aan 'de hardwerkende rechtsmens in het westen, dat zee-ijs voor ontbijt drinkt, Shell tankt en niet bij de Marqt koopt'. Maar: 'Die walrusbeesten liggen daar al eeuwen te chillaxen, en werden 45 jaar geleden al waargenomen.' Heeft GeenStijl gelijk? 
De linkjes van GeenStijl verwijzen naar het blog van de Amerikaanse zoöloog Susan Crockford, een uitgesproken klimaatscepticus die schrijft dat dit soort walrusmassa's echt geen nieuw verschijnsel zijn. Ze vermoedt dat deze walrussen bij elkaar zijn gaan zitten als gevolg van voedseltekort, niet omdat er te weinig zee-ijs is. Daarvoor voert ze gegevens aan uit 1972 en 1978, toen zich ook grote groepen walrussen samenpakten bij de kust van Alaska. Uit metingen van de Historical Sea Ice Atlas, een gezamenlijk project van verschillende zeetoezieners in Alaska, blijkt dat er toen geen gebrek aan zee-ijs kan zijn geweest. 
Het heeft dus niets met zee-ijs te maken? Het Wereld Natuur Fonds gaf de klimaatverandering wel de schuld: walvissen horen in deze tijd van het jaar ,,juist verspreid te zijn over de ijszeeën", aldus een woordvoerder gisteren tegen CNN. 
En ja hoor: zo lijk je bij deze kwestie verzeild te raken in een welles-nietesstrijd tussen milieuactivisten en klimaatsceptici. Wie moeten we vertrouwen? Wat is er aan de hand? 
Wat zegt de wetenschap? In elk geval: dat de hoeveelheid zee-ijs in het noordpoolgebied op dit moment heel klein is. ,,In de afgelopen tien jaar slonk de hoeveelheid zee-ijs drie keer zo snel als normaal in de voorgaande dertig jaar", schreef een groep wetenschappers in 2007 al in Geo-physical Research Letters. Twee weken geleden, aan het definitieve einde van de zomer in Alaska, werd bovendien de laagste concentratie zee-ijs gemeten van het jaar. 
De wetenschap zegt daarnaast dat zo'n lage concentratie zee-ijs gevolgen heeft voor het leven van pooldieren. Verschillende dieren verplaatsen hun leefgebied, sommigen veranderen van uiterlijk en sommigen nemen in aantal af, aldus vier poolonderzoekers in 2011 in het tijdschrift Marine Biodiversity. 
Over walrussen noteren ze dat die door de afname van zee-ijs hun voedsel dichter bij huis moeten zoeken. Walrussen leven immers boven water, op drijfijs, en springen daarvan af om voor maximaal een halfuurtje onder water hun maal van kleine zeedieren bijeen te scharrelen. Wanneer er minder of geen drijfijs is, zijn ze dus gedwongen het vasteland op te zoeken. 
Dat is een bekend probleem in de omgeving waar deze foto is genomen: in 2013 schreef een groep wetenschappers nog in Science dat rond deze Chuckchizee ,,massasterfte" van walrussen is waargenomen, die ,,toegeschreven wordt aan het verlies van zee-ijs". 
Nee, een hoax is de foto dus niet. Het is weliswaar niet volstrekt ongebruikelijk dat een groep walrussen bij elkaar zit, maar dat doen ze niet voor hun lol, maar wel als gevolg van voedseltekort. Dat is een gevolg van de afname van zee-ijs; en die hangt weer samen met de klimaatverandering. We beschouwen de stelling van GeenStijl daarom als onwaar. 
 