

NRC Handelsblad
14 June 2017, NH-woensdag


Section: Binnenland; Blz. 6
 Pim van den Dool
 
Mail
of tip via Twitter met de hashtag

Dat schreef Bruce Riedel van de denktank Brookings vorige week.
nrc.checkt
De aanleiding
President Trump pronkte er onlangs uitvoerig mee tijdens zijn bezoek aan Saoedi-Arabië: het ondertekenen van een Amerikaanse wapendeal met Riad ter waarde van 110 miljard dollar. De deal zal volgens Trump een grote hoeveelheid banen in de VS en Saoedi-Arabië opleveren. Vorige week echter schreef Bruce Riedel, werkzaam bij de gezaghebbende denktank Brookings in Washington, in een blog dat „er helemaal geen deal is". Riedel noemt de deal en de communicatie van het Witte Huis erover „nepnieuws". We checken of er inderdaad geen deal van 110 miljard is gesloten.
Waar is het op gebaseerd?
Riedel schrijft in het blog dat hij zich baseert op contacten die hij heeft in de defensie-industrie en in politiek Washington. „Die zeggen allemaal: er is geen deal van 110 miljard", schrijft hij. Wat het Witte Huis voorschotelt als een indrukwekkend nieuw akkoord van president Trump, is volgens Riedel „een Saoedisch wensenlijstje van mogelijke deals" die grotendeels al onder de regering-Obama in gang werden gezet. „Zelfs de bedragen tellen niet op", schrijft Riedel. „Het is fake nieuws". Riedel was niet bereikbaar voor een verdere onderbouwing.
En, klopt het?
 In de gezamenlijke verklaring van Trump en koning Salman over het bezoek komt het bedrag van de wapendeal niet voor. De Defense Security Cooperation Agency, het orgaan dat zich bij het Pentagon bezighoudt met wapenverkopen, publiceerde op de dag van Trumps bezoek een persbericht dat spreekt van een pakket „van bijna 110 miljard dollar". De DSCA spreekt in het persbericht van „voorgenomen verkopen", een formulering die erop duidt dat een deel van de verkopen nog niet definitief is. Op het lijstje staan zes specifieke wapenverkopen aan de Saoediërs die de afgelopen jaren al onder de regering-Obama in gang werden gezet. Het gaat onder meer om de verkoop van fregatten en tanks. Het DSCA spreekt hier zelf ook steeds over „mogelijke deals", hoewel de onderhandelingen hierover dus wel echt aan de gang zijn. De bedragen tellen op tot bijna dertig miljard dollar, ver verwijderd van de 110 miljard die het Witte Huis communiceerde.
The Washington Post vroeg naar aanleiding van het blog van Riedel de details van de deal op bij het Witte Huis, dat akkoord ging op voorwaarde dat de geheime info niet openbaar werd gemaakt. Het factcheckteam van de krant constateerde afgelopen donderdag dat de bedragen in de geleverde documenten inderdaad optellen naar 109,75 miljard. Het gaat in veel gevallen echter om voornemens tot toekomstige wapenverkopen door bijvoorbeeld Boeing en Raytheon die nog niet publiek zijn gemaakt. Navraag bij genoemde bedrijven leert de Washington Post dat voor veel van deze deals de contracten ook nog niet getekend zijn. Een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken gaf op een persconferentie op 30 mei ook toe dat veel van de deals „nog niet geconcretiseerd zijn". 
In alle gevallen geldt dat het Congres de afzonderlijke wapenleveranties nog zal moeten goedkeuren. Dat hoeft de komende jaren geen vanzelfsprekendheid te zijn, want met name de Democraten maar ook Republikeinen worden kritischer op de deals vanwege het gebruik van de wapens door Saoedi-Arabië in Jemen. Deze dinsdag nog stemde de Senaat over het blokkeren van de levering van 500 miljoen dollar aan wapens aan de Saoediërs. De resolutie haalde net geen meerderheid, maar veel scheelde het niet. 
Conclusie
De Amerikaanse wapendeal met de Saoediërs ‘nepnieuws’ noemen gaat ver, maar het klopt zeker dat over veel wapenverkopen nog wordt onderhandeld of dat het slechts om voornemens gaat. We beoordelen de stelling van Riedel daarom als grotendeels waar.
Pim van den Dool 
 