
de Volkskrant
10 oktober 2017 dinsdag
Section: V Opening; Blz. 2
 JENNIE BARBIER
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: Mensen die vloeken zijn intelligenter.
Van wie komt die claim? 
Hardop een potje vloeken: plat en onbeschaafd? Nee hoor, juist een teken van intelligentie, meldden verschillende blogs en nieuwssites waaronder Joop.nl en The Daily Mail onlangs. 'Jep, de wetenschap heeft het aangetoond', verzekerde Cosmopolitan.nl. 

Het opmerkelijke verband tussen schuttingtaal en slimheid is vaker onderwerp geweest van berichten die al jaren vrolijk de ronde doen op internet en sociale media. Tijd om te kijken wat er eigenlijk van klopt. 

Klopt het? 
De bron is een studie naar persoonlijkheid en gedrag in de oktobereditie van wetenschappelijk tijdschrift Personality and Individual Differences. Een kleine 800 mensen vulden een vragenlijst in over 400 typische gedragingen, zoals zingen onder de douche, een schuine mop vertellen of te hard rijden. Die werden gekoppeld aan het 'Big Five'-model, dat vijf algemene persoonlijkheidsfactoren onderscheidt: extraversie, verdraagzaamheid, ordelijkheid, emotionele stabiliteit en openheid voor nieuwe ervaringen. 

De crux zit 'm in die laatste. Openheid wordt in dit onderzoek - en in wel meer studies - 'intellect' genoemd. Veel media vertaalden dat als intelligentie. Uit het onderzoek bleek dat de deelnemers die hoog scoorden op intellect ook vaker zeiden te vloeken in het bijzijn van anderen. Maar de persoonlijkheidsfactor intellect, die samenhangt met non-conformisme, creativiteit en rebellie, is iets heel anders dan meetbare intelligentie, oftewel IQ. Dat bevestigt ook hoofdonderzoeker Ben Chapman desgevraagd: 'We hebben intelligentie niet bestudeerd.' 

Is er dan wel een verband tussen intellect en intelligentie? 'De factor intellect is van de persoonlijkheidskenmerken wel het sterkst gerelateerd aan intelligentie', zegt Reinout de Vries, universitair hoofddocent aan de VU en hoogleraar aan de Universiteit Twente. 'Maar die correlatie is vrij beperkt.' Mensen die hoog scoren op intellect hebben niet per se een hoger IQ, aldus De Vries. 'Je kunt dus geen uitspraken doen over de relatie tussen intelligentie en vloeken op basis van de relatie tussen intellect en vloeken.' Studies die wel bewijs tonen voor de slimme vloeker zijn er naar zijn weten niet. 

Het is niet voor het eerst dat een studie over vloeken in clickbaitkoppen uit zijn verband werd gerukt. In 2015 ging een 'slimme mensen vloeken meer'-nieuwtje viraal na een studie van taalpsycholoog en 'vloekexpert' Timothy Jay. De proefpersonen die in een minuut de meeste scheldwoorden konden opnoemen, waren ook op de andere gebieden welbespraakter. En taalvaardigheid is wél een kenmerk van intelligentie. 

Maar veel lelijke woorden kennen, is niet hetzelfde als ze ook veelvuldig gebruiken. Timothy Jay bevestigt per mail dat hij nooit een direct verband heeft gevonden tussen IQ en openlijk vloeken. 

Eindoordeel 

Helaas voor wie een goed excuus zocht voor een openbare scheldkanonnade: er is geen bewezen relatie tussen vloeken en intelligentie.



