
de Volkskrant
30 mei 2015 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 6
 MAARTEN KEULEMANS
Wat werd deze week beweerd? Californië kan worden getroffen door een aardbeving met kracht 9,6. Wat zegt de zoutkorrelcheck? Pas op, spoiler alert! 
Komt er aan de beproevingen van de inwoners van Californië dan nooit een einde? Nadat de staat in zee was verdwenen in de film 2012 en kort en klein werd geslagen door buitenaardse wezens in Battle Los Angeles, komt Californië deze week aan zijn einde door aardbevingsgeweld, in de rampenfilm San Andreas. De flats vallen als bomen die worden omgehakt, een tsunami werpt met cruiseschepen en de Hollywoodletters gaan van hun stokjes als de westkust wordt getroffen door een beving met een kracht van 9,1 en daarna een met kracht 9,6 - zestig keer zwaarder dan de grote aardbeving van San Francisco van 1906. 

Gebaseerd op ware feiten! Regisseur Brad Peyton liet zich bijstaan door Tom Jordan van het South California Earthquake Center en inderdaad wijst studie na studie uit dat de staat in theorie elk moment kan worden getroffen door een beving nog zwaarder dan de klappers van 1906 en 1857, het jaar waarin de zwaarst gemeten aardbeving rond de San Andreas-breuk plaatsvond (kracht 7,9). 

Alleen: een megaquake, zoals dat in het rampenlingo is komen te heten, zit er niet in. De breuk van Californië is een zogeheten zijschuivende breuk: de Noord-Amerikaanse aardplaat schuift er horizontaal langs de Pacifische plaat. Zulke breuklijnen geven veel en hevige, maar ook altijd ondiepe en erg plaatselijke bevingen. Toen de Amerikaanse geologische dienst enkele jaren geleden becijferde hoe sterk bevingen er kunnen worden, kwamen ze uit op maximaal 8,3. Extreem en verwoestend, maar nog altijd 20 keer minder zwaar dan de bevingen van de film. 

Er klopt meer niet. Voor een tsunami moet de zeebodem omhoog of omlaag schieten, wat er bij de San Andreas-breuk ook niet in zit. En, het filmcliché ontkracht, aardbevingen maken geen reusachtige kloven in de aarde - hooguit barst het asfalt of verzakt er wat. 

De bevingsdeskundigen in de VS draaien daarom ongemakkelijk op hun stoelen: is dit nu goede voorlichting of misleiding? Op haar blog richt geofysica Mika McKinnon zich tot de aardplaten zelf: 'Sorry Californië, ik hou van alles wat het publieke bewustzijn vergroot, maar je aardbevingen zitten gewoon niet in dezelfde klasse als de echt grote aardverschuivers.' 


