
de Volkskrant
8 december 2015 dinsdag
Section: V Opening; Blz. 8
 MAARTEN KEULEMANS
Duizenden vrijwilligers Rode Kruis weigeren hun werk te doen 
Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. 
En dan was er nog de curieuze zaak van het Rode Kruis, dat volgens de NOS 'hevig in zijn maag' zit met 'duizenden vrijwilligers die niet bereid zijn hulp aan vluchtelingen te bieden'. 

Volgens een tobberig intern stuk in handen van de NOS, wil het Rode Kruis een heuse 'gedragscode' instellen. Reden: 'Bij sommige vrijwilligers bestaan principiële bezwaren om vluchtelingen te helpen.' 

In een interne enquête kwamen inderdaad antwoorden bovendrijven die je niet direct bij het Rode Kruis verwacht: 'ik zie liever de grenzen dicht', 'de meeste vluchtelingen zijn gelukszoekers', 'ik sta hier niet achter'. Dat mag best in het Journaal, en aldus geschiedde. 

Alleen: om hoeveel weigeraars gaat het hier? In de enquête bleek van 1.293 bevraagde vrijwilligers 20 procent 'niet bereid' tot de vluchtelingenopvang (van wie overigens maar 15 procent, oftewel 39 mensen, echt principiële bezwaren hadden). Maar de NOS zag dat anders. Omgerekend naar een bestand van dertigduizend vrijwilligers, redeneerde de redactie, gaat het om zesduizend mensen - vandaar 'duizenden'. 

Maar dan moeten die 1.293 vrijwilligers wél een goede afspiegeling zijn van het totaal. En dat blijken ze niet te zijn. De beruchte enquête werd per e-mail verstuurd aan 21.230 personen: alle vrijwilligers die het Rode Kruis daarvoor mocht benaderen. Daarvan nam 6 procent de moeite om de enquête in te vullen. De non-respons was dus 94 procent. 

'Dat is bedroevend', zegt de Leidse hoogleraar surveymethodologie Jelke Bethlehem, en maakt het 'volstrekte onzin' om antwoorden uit de enquête te extrapoleren naar alle vrijwilligers. 'Dit is geen nette aselecte steekproef.' Goed denkbaar is bijvoorbeeld dat vooral de vrijwilligers reageerden die toch al iets over de vluchtelingenkwestie op hun lever hadden. 

Dom dus van de NOS. Ombudsman Margo Smit van de omroep struikelde eerst ook over de cijfers voordat ze, na vragen van onder meer de Volkskrant, inzag dat de extrapolatie naar duizenden vrijwilligers niet in de haak is. 

En het Rode Kruis? Leest u even mee wat de organisatie tegen de krant verklaarde (de cursivering is van ons): '1.293 vrijwilligers hebben de volledige vragenlijst ingevuld (6,1% respons). Deze groep respondenten vormt een goede afspiegeling van de volledige groep Rode Kruis-vrijwilligers. Vrijwilligers uit alle districten zijn vertegenwoordigd en de verhouding van de diverse functies komt overeen met die van de gehele populatie.' 

'Een goede afspiegeling', het staat er echt. Het getal van 'duizenden' mag dan op drijfzand rusten; behalve het Journaal lijkt ook het Rode Kruis zelf dat niet helemaal te begrijpen. 
'Dit is geen nette aselecte steekproef' 





