
de Volkskrant
13 november 2018 dinsdag
Section: V Opening; Blz. 2
 RONALD VELDHUIZEN
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: zes minuten lezen verlaagt je stressniveau met 68 procent.
Factcheck
VAN WIE KOMT DIE CLAIM? 

Slechts zes minuten een verhaal lezen is de 'leukste' en 'snelste' manier om stress te verminderen, althans volgens een campagne van zorg-verzekeraar Zorg en Zekerheid. Het bedrijf deelt boekjes uit, geschreven door bekende Nederlandse auteurs, die in zes minuten uit zijn. Uit onderzoek van de universiteit van Sussex zou blijken dat zo'n verhaal lezen het stressniveau met liefst 68 procent verlaagt, aldus de YouTube-spotjes, reclameposters en campagnewebsite. 

KLOPT HET? 

Maar de Universiteit van Sussex heeft nooit zo'n wetenschappelijk onderzoek gepubliceerd, blijkt bij naspeuring. Wel was er in 2009 een experiment van commercieel consultancybureau Mindlab, dat een kantoor heeft op de Sussex-campus. Mindlab-directeur David Lewis benadrukt in een e-mail dat de resultaten niet in een wetenschappelijk tijdschrift zijn verschenen en dat het een kleine proef betrof in opdracht van snackreepfabrikant Galaxy, en wel voor diens boekenweggeef-campagne. Wetenschap op bestelling dus, die voor buitenstaanders niet te controleren valt. 

Omdat er geen openbare onderzoeksverantwoording bestaat, kan Lewis niet verduidelijken hoe de stressverlaging van 68 procent precies in elkaar steekt. Het is, schrijft hij, een gecombineerde score van de hartslag en elektrische huidgeleiding, een maat voor zweetproductie. Op zich zijn dat gebruikelijke metingen, zegt hoogleraar stressgerelateerde psychopathologie Bernet Elzinga van de Universiteit Leiden, maar zonder verdere details valt er weinig zinnigs van te maken. 

Ander onderzoek kan de zaak misschien in perspectief plaatsen. Een komt van Mindlab zelf: het naar verluidt ontspannendste liedje op aarde - Weightless van Marconi Union - zou de stress met 65 procent kunnen verlagen. Wie daar een idee bij heeft, kan zich misschien ook iets voorstellen bij de ontspanning van zes minuten lezen. Een kleine niet-commerciële studie van de Amerikaanse Seton Hall-universiteit liet zien dat wekelijks een half uur lezen, net als yoga en lachfilmpjes kijken, de bloeddruk met enkele punten deed dalen. De hartslag daalde gemiddeld ook licht, met twee slagen per minuut. Kleine beetjes die wellicht helpen. 

'Eigenlijk maakt het niet uit wat je doet', zegt Elzinga. 'De claim dat júí­st lezen stress verlaagt, gaat voorbij aan het feit dat alles wat je leuk vindt helpt te ontspannen. Of het nou muziek luisteren is of een wijntje met iemand drinken, de consensus is dat het allemaal helpt.' 

Dat sluit aan bij wat arbeidspsychologen de detachment-theorie noemen, zegt hoogleraar Matthijs Bal van de Britse Universiteit van Lincoln: alles wat de gedachten afleidt van een stressbron, zoals werk, ontspant. Dus ook lezen, mits het verhaal leuk is en je van lezen houdt. 

EINDOORDEEL 

Lezen lijkt niet een speciale manier om stress te verlagen: alles wat je van stressvolle gedachten afleidt, helpt ontspannen.

