

NRC Handelsblad
20 June 2018, NH woensdag


Section: Binnenland; Blz. 8
 Diederik Huffels

Dat schreef de TU Eindhoven over haar huizen van 3D-geprint beton. 
NRC Checkt
De aanleiding
Vanaf volgend jaar kan er in Eindhoven gewoond worden in huizen van 3D-geprint beton. Medio 2019 moeten de eerste woningen opgeleverd zijn. Een wereldprimeur, volgens het persbericht van de Technische Universiteit Eindhoven twee weken geleden. Iets wat veel media, waaronder De Telegraaf, Nu.nl, The Independenten ook NRC, overnamen. 
Een kritische lezer mailt: Is dit wel echt een wereldprimeur? Er zijn toch al 3D-geprinte gebouwen in China, Rusland en Dubai, om er maar een paar te noemen? Het Belgische innovatiecentrum Kamp C, dat ook bezig is met 3D-geprinte woningen, noemt de bewering van de TU Eindhoven in de Belgische krant De Standaard,,typisch Nederlands": ,,Met alle respect voor de collega's in Eindhoven, maar wij staan een eind verder." 
Volgens de mensen van Kamp C leveren zij begin 2019 hun eerste woning af, een half jaar eerder dan in Eindhoven. We checken of de woningen van de TU Eindhoven wel echt een wereldprimeur zijn. 
Waar is het op gebaseerd? 
In het persbericht van de TU Eindhoven staat: ,,Komend jaar verschijnt in de Eindhovense wijk Meerhoven 's werelds eerste echte bewoonde woning van 3D-geprint beton." Verder staat in het persbericht: ,,De vijf Eindhovense woningen zullen daadwerkelijk in gebruik genomen worden, en dat is een wereldprimeur." In NRC zegt Theo Salet, hoogleraar betonstructuren aan de TU Eindhoven: ,,Er zijn al soortgelijke projecten gerealiseerd, maar toen ging het telkens om showcases, objecten om te tonen wat mogelijk is. Deze woningen worden echt aangeboden op de woningmarkt."
En, klopt het?
De laatste jaren zijn er verschillende initiatieven geweest met 3D-geprinte gebouwen. Eerst de projecten waar onze lezer op wees: het Chinese bedrijf Win Sun bouwde, pardon, printte al in 2014 betonnen huizen en volledige appartementencomplexen met meer dan één verdieping. Maar deze worden nog niet bewoond. 
Het Amerikaanse bedrijf Apis Cor leverde in 2017 een 3D-geprint huis op van cement in de Russische stad Stoepino. Dat huis was 38 vierkante meter groot en voorzien van elektriciteit en stromend water. Maar het staat op hun eigen bedrijventerrein en is, net als de gebouwen van Win Sun, niet bewoond. 
Verder is er sinds 2016 het 'Office of the Future' in Dubai. Dat is 3D-geprint, in gebruik, het lijkt zelfs wel een beetje op de woningen die in Eindhoven zullen komen. Maar het gebouw is een kantoor, geen woning. Bovendien werden de onderdelen los van elkaar geprint in China en daarna pas in elkaar gezet in Dubai.
We zoeken verder en komen onder meer een Italiaans project tegen waar met klei een 3D-geprint dorp wordt gemaakt. Het dorp is echter nog lang niet bewoonbaar en bovendien niet van beton. Ook het Amerikaanse bedrijf ICON werkt aan 3D-geprinte huizen, vooral bedoeld voor ontwikkelingslanden. Maar er wonen voorlopig nog geen mensen in deze huizen.  
Het project dat het meest in de buurt van Eindhoven komt, vinden we in Nantes. De Universiteit van Nantes printte in april dit jaar voor het eerst een huis in de Franse stad. De woning van 95 vierkante meter krijgt ook daadwerkelijk bewoners, het zal als sociale huurwoning op de markt komen. Maar, anders dan de aankomende woningen in Eindhoven, is het huis in Nantes niet van 3D-geprint beton. De universiteit heeft een mal geprint die met beton werd opgevuld.
En hoe zit het dan met het Belgische Kamp C? Navraag bij het innovatiecentrum leert dat de woning die ze begin 2019 geprint hebben, zal moeten voldoen aan alle Belgische bouwvoorschriften. Alleen de woning wordt geprint op het bedrijventerrein van Kamp C en zal niet bedoeld zijn om in te wonen.
Conclusie
Er zijn eerder 3D-geprinte gebouwen gemaakt, ook 3D-geprinte woningen, en ook 3D-geprinte woningen waarin gewoond wordt, zoals in Nantes. Maar na een uitgebreide zoektocht vinden we geen eerdere voorbeelden van bewoonde woningen van 3D-geprint beton zoals ze volgend jaar in Eindhoven opgeleverd zullen worden. 
Hoogleraar betonstructuren Theo Salet in een telefonische toelichting: ,,Als je de zin maar lang genoeg maakt, ben je altijd met iets de eerste." We beoordelen de bewering als waar. 
Diederik Huffels
 
 
 