
de Volkskrant
31 oktober 2017 dinsdag
Section: V Opening; Blz. 2
 TOMAS VAN DIJK
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: Jaarlijks zijn 134 duizend werknemers in Nederland slachtoffer van ongewenste seksuele aandacht van collega's.
* Van wie komt die claim?
Suggestieve appjes, mailtjes en soms aanrandingen. Elk jaar zijn 134 duizend mensen de dupe van seksueel wangedrag van collega's en leidinggevenden, meldde RTL Nieuws onlangs. De Telegraaf, Metronieuws en het Algemeen Dagblad namen het bericht over.
* Klopt het?
Liefst 46 duizend mensen vulden vorig jaar de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van TNO in. 'Niet eerder werd duidelijk dat de omvang van ongewenste seksuele aandacht op de werkvloer zo groot is', schreef RTL Nieuws daarop. 

1,8 procent heeft er last van, aldus RTL Nieuws. Omgerekend 134 duizend werknemers. Vooral jonge vrouwen zijn de dupe. 

Het cijfer blijkt eigenlijk nog net iets hoger te zijn: 2,1 procent. 1,8 is het cijfer van 2015. TNO voert al jaren dit soort onderzoek uit. In 2003 voelde nog 5,3 procent van de werknemers zich seksueel geschoffeerd. Dat lokte destijds koppen uit als 'Nederland blijft een paradijs voor billenknijpers' (de Volkskrant), en 'Handjes thuis' (Quote). 

Trek die 5,3 procent door naar de hele populatie en je hebt het over ongeveer 370 duizend mensen. Een enorm verschil met nu. Hoe zit dat? 

'Die studie over 2003 was een pilot', zegt TNO-onderzoeker Wendela Hooftman. Een representatievere enquête begon twee jaar later, laat ze weten. Toen, in 2005, ging het om 3,3 procent. Nog steeds aanzienlijk meer dan nu. 

De manier van bevragen blijkt de uitkomst enorm te beïnvloeden. Dat ontdekken we als we de studies van 2005 tot en met 2016 met elkaar vergelijken. De grafiek vertoont een duidelijke knik. In 2006 is nog ruim 3 procent seksueel geïntimideerd, het jaar daarop is dat aandeel gekrompen tot 1,8 procent. 

De verklaring: in 2006 had de vraag over seksueel overschrijdend gedrag door collega's en chefs nog een prominente plek onder de kop 'Agressie en discriminatie'. Het jaar daarop verhuist hij naar een ander kopje en staat hij niet meer bovenaan. 

Hooftman denkt dat respondenten zich vanaf 2007 eerder in de vragenlijst beklagen over seksuele intimidatie, bijvoorbeeld bij een vraag over conflicten met collega's. Mensen zijn hun ei al kwijt op het moment dat ze bij de vragen belanden die specifiek over seksueel wangedrag gaan. 'We balen dat de wijzigingen in formulering, lay-out en context zo'n effect op de uitkomst hebben.' 

Zijn er meer cijfers? De Rutgers Stichting verwijst naar TNO. Vakbond FNV dan? Die bellen we net te vroeg. FNV begint binnenkort een studie.
* Eindoordeel
1,8 procent is mogelijk een onderschatting. Eerdere enquêtes, waarin de vraag over seksuele intimidatie een prominentere plek had, kwamen boven de 3 procent uit. In absolute aantallen heb je het dan over ruim 200 duizend werknemers.



