

NRC.NEXT
22 May 2017, nn maandag


Section: Buitenland; Blz. 4
 Eva Cukier

Dat zei de Russische minister van Volksgezondheid vorige week.
NRC.checkt
De aanleiding
Vorige week zei de Russische minister van Volksgezondheid, Veronika Skvortsova, over het aantal hiv-infecties in Rusland: „Het aantal nieuwe gevallen is dramatisch afgenomen in 2016, naar 86.600." Verschillende Russische media, namen het nieuws enthousiast over. De uitspraak was opvallend: eind 2016 werd nog alarm geslagen over het aantal hiv-infecties, begin 2016 registreerde Rusland de miljoenste hiv-patiënt. We checken de uitspraak van de minister dat het aantal nieuwe gevallen dramatisch is afgenomen.
Waar is het op gebaseerd?
Minister Skvortsova noemde geen bron voor haar bewering. De uitspraak leidde tot kritiek van experts, die stelden dat in werkelijkheid het aantal stijgt. Daarop kwam het ministerie met een verklaring waarin het de eigen cijfers verdedigde.
En, klopt het? 
Vadim Pokrovski, directeur van het Federale hiv-centrum in Moskou, was een van de mensen die de woorden van de minister in twijfel trok. In de media zei hij dat de gegevens van het minister „niet in overeenstemming zijn met de werkelijkheid". Pokrovski wees op cijfers van de epidemiologische afdeling van overheidsinstantie Rospotrebnadzor, dat over 2016 103.438 nieuwe gevallen telde, een stijging van 5,4 procent ten opzichte van 2015. 
Dat komt, legt Pokrovski telefonisch uit vanuit Moskou, omdat het ministerie van Volksgezondheid alleen de hiv-patiënten telt die onder medische controle staan, terwijl zijn federale hiv-bureau en andere gezondheidsinstanties kijken naar het totaal aantal diagnoses. Daarbij geldt dat lang niet iedereen zich meldt voor een behandeling. In totaal verdwijnt 25 procent van de patiënten tussen diagnose en behandeling uit het zicht van instanties, zegt Pokrovski. Volgens hem heeft de minister niet het volledige plaatje en is haar uitspraak dus onjuist. Pokrovski: „De minister heeft zich een beetje vergist, maar dat toegeven is natuurlijk ongemakkelijk."
In een reactie op de kritiek verklaarde het ministerie dat het aantal hiv-infecties lager is dan het aantal diagnoses. Omdat een persoon zich meermalen kan laten diagnosticeren, is er kans op duplicatie in de gegevens van Pokrovksi’s hiv-bureau, zo stelde het ministerie. 
Voor de vraag of de data van Pokrovski wel te vertrouwen zijn, bellen we met het kantoor van VN-organisatie UNAIDS in Moskou die met beide instanties samenwerkt. Volgens regiodirecteur Vinay Saldanha hebben beide instanties gelijk, maar tellen ze inderdaad verschillende groepen. Het ministerie telt de patiënten die onder klinische controle staan – dat wil zeggen die onder behandeling zijn van de officiële aids-centra in de Russische regio’s en die de enige plek vormen waar hiv-patiënten medicijnen kunnen krijgen. Pokrovski, Rospotrebnadzor en andere instanties tellen het aantal diagnoses.  
Volgens Saldanha houdt de laatste er een „excellente" registratie op na, waardoor de kans duplicatie van diagnoses in de registratie nihil is. 
UNAIDS bevestigt de informatie dat niet alle mensen met hiv daadwerkelijk een behandeling ondergaan en dus op de radar staan van het ministerie van Volksgezondheid. „De reden is dat veel Russen hun ziekte ontkennen, omdat de afstand naar een aids-centrum te groot is, of omdat ze de behandeling die zulke centra bieden niet vertrouwen."
Conclusie
Zowel het ministerie van Volksgezondheid als het Federale hiv-bureau houdt er een correcte, zij het verschillende, telling op na. Maar geen van beide instanties kent het werkelijke aantal hiv-infecties, en dus kan er niet met zekerheid worden gesproken van een stijging of een daling. We beoordelen de uitspraak dan ook als niet te checken.
Eva Cukier 
 