
de Volkskrant
11 september 2018 dinsdag
Section: V Opening; Blz. 2
 ENITH VLOOSWIJK
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: 'Nederland staat qua financiële ongelijkheid mondiaal op de tweede plaats.'
Klopt dit wel?
Van wie komt die claim?
Alleen in de VS zou de financiële ongelijkheid groter zijn dan in Nederland. Een staafgrafiekje in zakentijd- schrift Forbes van deze zomer toont dat de rijkste 10 procent van de Nederlanders 68 procent van 's lands vermogen bezit. Daarmee zouden 'we' in de internationale toptwaalf van landen met de grootste ongelijkheid op de tweede plaats staan.
Klopt het?
De cijfers komen uit een recent rapport van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) over de ongelijke welvaartsverdeling over huishoudens in de lidstaten. Het rapport spreekt niet over verschillen in inkomsten, maar over vermogens - een groot verschil, zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). 'De inkomensongelijkheid is in Nederland ongeveer gemiddeld, vergeleken met andere landen. De vermogensongelijkheid is volgens internationale vergelijkingen juist hoog.' 

Dat heeft deels te maken met de kwaliteit van de data. In Nederland is de Belastingdienst redelijk goed op de hoogte van ieders vermogen, vertelt Van Mulligen. 'Dat is vrij uniek in de wereld. In de meeste andere landen worden vermogens geschat via enquêtes, waarin mensen zelf hun vermogen moeten opgeven. Dat leidt tot ernstige onderrapportage.' 

Ook Koen Caminada, hoogleraar empirische analyse van sociale en fiscale regelgeving van de Universiteit Leiden, zet kanttekeningen bij de data. 'Veel vermogens worden opgebouwd in de loop van decennia, via vererving of bedrijfsoverdracht, en worden niet geadministreerd. De grafiek van de Oeso is verder gebaseerd op twee of drie datajaren per land, het betreft statistiek in ontwikkeling. Je moet daarom uitkijken met internationale vergelijkingen.' 

Bovendien is de pensioenopbouw niet meegenomen in de cijfers. Voor de lagere en middeninkomens is pensioenopbouw echter bij uitstek de manier om te sparen voor de oude dag, zegt Arjan Lejour, onderzoeker bij het Centraal Planbureau. De allerrijksten bouwen wel pensioen op, maar dat tikt relatief veel minder aan dan bij de overige burgers. Pensioenopbouw heeft dus een nivellerend effect op de vermogensongelijkheid. 

Volgens Wiemer Salverda, emeritus hoogleraar arbeidsmarkt en ongelijkheid van de UvA, maakt dat voor de internationale vergelijking niet uit. 'De VS heeft ook omvangrijke kapitaalgedekte pensioensystemen. En ook voor de pensioenomslag- stelsels als in Duitsland moet een vergelijkbare pensioenberekening worden gemaakt.' Lejour denkt wel dat het uitmaakt: 'Juist in Nederland, maar ook in Denemarken, op de derde plaats, zijn collectieve pensioenen belangrijk. In de VS bouw je meer een individueel pensioen op en ook in andere landen is het collectieve pensioen kleiner.' Cijfers die corrigeren voor pensioenopbouw ontbreken.
Eindoordeel
De vermogensongelijkheid tussen Nederlandse huishoudens is relatief groot, maar onzekerheden omtrent dataverzameling en pensioenopbouw vertekenen mogelijk het beeld.



