
de Volkskrant
25 oktober 2014 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 8
 DOOR RONALD VELDHUIZEN
nieuwe inzichten van week 43 
Wat werd onlangs beweerd? Het Nederlands elftal heeft geen nieuwe coach nodig, maar een psycholoog. Wat zegt de zoutkorrelcheck? Verstand van voetbal zit tussen de oren. 
Het zal toch niet. Een psycholoog weet precies wat ontbreekt bij de voetbalploeg van Oranje: een psycholoog. Dat advies rolde uit de pen van sociaal psycholoog Frans Schütt in een opiniestuk in de Volkskrant van 14 oktober, na de dramatisch slechte wedstrijd van het Nederlands elftal tegen IJsland. Zou de ploeg van Guus Hiddink inderdaad beter af zijn met een psycholoog? 

Spelers die individueel met een psycholoog trainen, profiteren daar in elk geval van. Een van de meest onderzochte sportproblemen is de topatleet die onder druk plots een black-out krijgt en afzakt naar amateurniveau. Op die stress - bekend als 'choking' - valt te trainen: een voorbeeld is het onderzoek van Raôul Oudejans en Rob Pijpers van de Vrije Universiteit Amsterdam, waarin darters onder druk vaker hun doel raakten, als ook de trainingen spannender waren. Handig voor het nemen van penalty's. 

Schütt gaat verder: hij beweert dat vooral het samenspel in het team een psycholoog kan gebruiken. Die uitspraak is wetenschappelijk moeilijker te onderbouwen. Sportpsychologie is een vakgebied dat nauwelijks voorbij de individuele sporter kijkt, zegt Gerald Weltevreden, sportpsycholoog aan de Universiteit van Amsterdam. 

Toch is het aannemelijk dat een psychologische teamtraining werkt, denkt Weltevreden. Wanneer een groep mensen een doel afspreekt en ieder zijn taak kent, presteren ze beter. Dat blijkt uit onderzoek van arbeidspsychologen. Tien jaar geleden stelden de Amerikaanse psychologen Eccles en Tenenbaum voor deze principes ook te testen in sportploegen, maar daar is niets meer van terechtgekomen. Daardoor ontbreekt keihard bewijs voor de stelling. Onderzoek naar het nut van teampsychologen wil niet vlotten, omdat voetbalploegen tamelijk geheimzinnig doen over hun praktijken. Cijfers over de prestaties van teams met of zonder psycholoog zitten achter slot en grendel. 

Met andere woorden: waarschijnlijk kan een psycholoog Oranje inderdaad in het gareel krijgen, maar hoeveel dat zal uitmaken en of zo'n ingreep Guus Hiddink en zijn ploeg nog kan redden - dat weet niemand. 
