

NRC Handelsblad
30 December 2016, nh vrijdag


Section: Wetenschap; Blz. 18
 Sheila Kamerman

Dat zei hoogleraar vaderschap Renske Keizer tegen NOS, over stoeiende vaders. Maar klopt het? 
nrc.checkt
De aanleiding
Mannen worden op steeds hogere leeftijd vader, bleek vorige week uit cijfers van het CBS. Daar zitten voordelen en nadelen aan, zei Renske Keizer, hoogleraar vaderschap, die via de NOS reageerde. Een nadeel zou zijn dat oudere vaders minder of niet stoeien met hun kinderen terwijl die daar baat hebben. Het stoeien met een kind, wat een vader vooral doet, heeft positief effect op de sociaal-emotionele ontwikkeling. Over dat positieve effect van stoeiende vaders hoor je vaker. 
Waar is het op gebaseerd?
Renske Keizer mailt vier verschillende studies waaruit blijkt dat stoeien (rough-and-tumble play, in Engelse onderzoekstaal) voordelig is voor de emotionele ontwikkeling van kinderen. Uit onderzoek bij ratten uit 2010 blijkt bijvoorbeeld dat ratten die als jonkies veel stoeiden zich als volwassen rat in sociaal opzicht beter hadden ontwikkeld. In een analytische studie uit 2004 wordt beschreven hoe vaders een andere rol spelen in de ontwikkeling van kinderen dan moeders: vaders hebben meer de neiging hun kinderen te prikkelen, verrassen en af en toe op het verkeerde been zetten. Vaders stimuleren hun kinderen risico s te nemen, terwijl ze zelf een oogje in het zeil houden waardoor die kinderen in een veilige omgeving kunnen leren die risico s in te schatten en voor zichzelf op te komen. Maar dat kan alleen als die specifieke relatie tussen vaders en kinderen goed ontwikkeld is, en die ontwikkelt zich vooral door fysiek spel.
En, klopt het?
Het effect van stoeiende vaders op de ontwikkeling van hun kinderen is lastig te meten omdat je stoeiende vaders zou moeten vergelijken met niet-stoeiende vaders en dan ook nog eens het effect van dat stoeien op de kinderen zou moeten meten over een langere periode. De onderzoeken waarop Keizer zich baseert, doen dat niet maar zijn wel overtuigend. Het wordt aannemelijk gemaakt dat stoeien met de vader een positieve effect heeft op de ontwikkeling van kinderen.
Toch kan stoeien ook negatieve effecten hebben: in een veel geciteerd Canadees onderzoek, gevonden via de database voor wetenschappelijke literatuur scopus.com, worden 85 vader/kind-stellen (jongens én meisjes tussen de twee en de zes jaar) ondervraagd over hun samenspeelgedrag. Daarnaast werden ze tijdens het spelen in hun eigen huis gefilmd en moesten ze lijsten met vragen beantwoorden. De sociale ontwikkeling van de kinderen werd vijf jaar later onderzocht. Uit dit onderzoek en een vervolgstudie van Joseph L. Flanders e.a, gepubliceerd in 2009, blijkt dat de manier waarop de vaders met hun kinderen stoeien van groot belang is.
De kinderen van vaders die niet duidelijk de leiding namen tijdens het stoeien waren vijf jaar later fysiek agressiever dan kinderen van vaders die een dominante rol hadden in het spel. Het idee erachter is dat de vader die de leiding heeft bij het stoeien het kind in een veilige spelomgeving leert om zichzelf te beheersen. Ze moeten van hun vader kunnen leren hoe ze met agressie moeten omgaan. Stoeien is dus niet altijd goed.
Marinus van IJzendoorn, hoogleraar gezinspedagogiek aan de Universiteit Leiden, mailt dat het voor kinderen vooral belangrijk is dat ouders voldoende tijd stoppen in interactie met het kind, dat regelmatig doen en dat het spel sensitief is. Dat betekent dat de spelende ouder bescherming moet bieden waar nodig en ruimte voor verkenning van de omgeving waar mogelijk.
Hij deed zelf onderzoek naar de invloed van sensitief spel van vader of moeder met 1- tot 4-jarigen. De mate van sensitiviteit van de ouders beïnvloedde de hersenontwikkeling van het kind op achtjarige leeftijd. IJzendoorn: Misschien kiezen vaders vaker voor wat uitdagender spel dan moeders, maar het omgekeerde kwam ook voor: een meer zorgende vader en een stoeiende moeder. Dat maakt eigenlijk niet uit. Als de omgang met het kind maar sensitief is. 
Conclusie
Keizer stelt dat stoeigedrag van vaders een positief effect heeft op de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen en staaft dat met diverse onderzoeken. Maar uit ander onderzoek blijkt dat de manier waarop de vader stoeit erg belangrijk is. Als hij niet de leiding heeft kan stoeien averechts uitpakken. Hoogleraar IJzendoorn zegt dat de hersenen van kinderen worden beïnvloed door sensitief spel van de ouders met jonge kinderen, maar dat het niet uitmaakt of het om een man of vrouw gaat. De stelling is derhalve grotendeels waar.
Sheila Kamerman
  
 
 
foto Getty Images 
 