
de Volkskrant
3 oktober 2015 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 6
 DOOR RONALD VELDHUIZEN
Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: met een volle blaas lieg je overtuigender. 
Jokken is zo makkelijk als een glas water drinken. Of twee. Drie. Vier. Met een volle blaas gaat liegen je namelijk succesvoller af dan wanneer je niet hoeft te plassen, zo ontdekten wetenschappers van de California State University. Populair nieuws, zo blijkt: niet alleen , maar ook internationale bladen zoals The Guardian en New Scientist pikten het op. Maar klopt het? 

Het verband tussen een volle blaas en liegen lijkt vergezocht. Maar helemaal uit de lucht gegrepen is het idee niet: de Twentse psycholoog Mirjam Tuk won vier jaar geleden de ludieke Ig Nobelprijs voor een onderzoek waarin ze liet zien dat mensen met een volle blaas meer geduld wisten op te brengen om op een grotere beloning te wachten, waarschijnlijk omdat ze zich al plasophoudend toch al in een staat van zelfbeheersing bevinden. De Californische onderzoekers namen die uitkomst als vertrekpunt: liegen vereist ook zelfcontrole, dus misschien lukt dat ook beter met een volle blaas. 

Dat onderzochten de Amerikanen als volgt. De proefpersonen moesten voor een camera zowel een keer liegen als de waarheid vertellen, terwijl ze al dan niet veel water hadden gedronken. Toeschouwers scoorden later de filmpjes op zenuwpezerig gedrag en moesten leugens ontdekken. 

Probleem nummer één: de groepen die veel of juist weinig water hadden gedronken, bleken onderling qua plasgevoel niet buitengewoon veel van elkaar te verschillen. Heeft de uitkomst dan nog iets met plassen te maken? 

Dat brengt ons op de uitkomst zelf. Die is niet zo eenduidig, constateert hoogleraar Psychologische Methodenleer Eric-Jan Wagenmakers van de Universiteit van Amsterdam. De toeschouwers merkten vooral op dat de waarheidsvertellers met een volle blaas zich extra zenuwachtig gedroegen, maar dat verklaart niet waarom leugenaars met volle blaas vaker geloofd worden. 

'Het is een beetje een zooitje', zegt Wagenmakers. 'Zonder een helder, vooraf gespecificeerd analyseplan rolt er altijd wel wat uit zo'n studie. Een goed voorbeeld van wat er mis is in het psychologieveld.' 

 
Bestaat er een verband tussen een volle blaas en liegen? 





