
de Volkskrant
25 mei 2019 zaterdag
Section: Boeken en wetenschap; Blz. 23
 TOMAS VAN DIJK
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: jaarlijks sterven 6 miljoen varkens voortijdig in boerenbedrijven in plaats van in het slachthuis, doordat ze ziek en zwak zijn.
Klopt dit wel
Van wie komt die claim?
De bezetting van een varkensstal in Boxtel door actievoerders van Meat the Victims heeft kwaad bloed gezet. Stichting Animal Rights betreurt het dat de vorm van actievoeren nu het onderwerp van gesprek is, zei een woordvoerder vorige week tegen de NOS. De discussie zou volgens de stichting vooral moeten gaan over 'de zes miljoen varkens per jaar die het slachthuis niet eens halen, en voortijdig sterven doordat ze daarvoor te ziek of zwak zijn'.
Klopt het?
Animal Rights verwijst naar landbouwminister Carola Schouten. Zij liet vorig jaar in reactie op Kamervragen schriftelijk weten dat er in 2017 ruim 5,9 miljoen varkens bij de varkenshouders waren gestorven, waaronder 5.389.606 biggen. 

De meeste biggetjes die doodgaan sterven binnen enkele dagen na de geboorte, dus voordat ze een registratienummer hebben gekregen. Hoe kan het ministerie de sterfte dan tot op het biggetje nauwkeurig weten? We leggen de vraag voor aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, de overheidsinstantie die de stand bijhoudt. 'De houder van varkens moet volgens de regeling identificatie en registratie de dode varkens melden', laat een woordvoerder weten. 'Daarbij maakt het niet uit of de biggen al gemerkt zijn of niet.' 

Econoom varkensproductie Robert Hoste van Wageningen Universiteit heeft zijn bedenkingen. 'Het aantal dode biggen kan makkelijk tienduizend hoger of lager zijn', zegt hij. 

Maar wat de orde van grootte betreft, blijft de claim van Animal Rights overeind. Sterker nog, Hoste heeft in 2015 ook varkenssterfte onderzocht en kwam uit op vergelijkbare cijfers. Hetzelfde geldt voor stichting Varkens in Nood. Volgens deze stichting haalde in 2015 zo'n 18 procent van de in Nederland geboren varkens de slachtleeftijd niet. 

Varkens in Nood signaleerde een sterftetoename van 1,2 procentpunt ten opzichte van 2010. De organisatie wijt deze toename aan de toomgrootte, het aantal biggen per zeug. De toomgrootte neemt elk jaar toe en dat zou de kans op zieke en ongezonde biggen vergoten, aldus de stichting. 

Zowel Hoste als Varkens in Nood baseerden zich op gegevens van het agrarische adviesbureau Agrovision. Dit bedrijf helpt de bedrijfsvoering van varkensboeren optimaliseren en krijgt daarvoor data van boeren over dode dieren. 

De directeur van Varkens in Nood, Hans Baaij, denkt dat 6 miljoen een onderschatting is. Hij vertrouwt de steekproef niet helemaal die hij via het adviesbureau heeft verkregen door in te loggen in het systeem (nu kan dat niet meer). 'Boeren zullen waarschijnlijk niet altijd eerlijk willen zijn over het aantal dode dieren.' 

Volgens Hoste hebben de boeren er geen belang bij om onjuiste data aan te leveren. Agrovision wil niets kwijt over de dataverzameling. 'We openbaren geen cijfers van onze klanten', mailt een communicatiemedewerker.
Eindoordeel?
Jaarlijks sterven waarschijnlijk rond de 6 miljoen varkens vroegtijdig. Het exacte aantal is niet bekend.



