
de Volkskrant
4 juni 2019 dinsdag
Section: V Opening; Blz. 2
 TOMAS VAN DIJK
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: 'De zorgsector is verantwoordelijk voor 5 procent van de CO2-uitstoot op aarde.'
Van wie komt die claim? 

Volgens minister van Medische Zorg en Sport Bruno Bruins is de zorgsector wereldwijd goed voor 5 procent van de CO2-uitstoot. Dit zei hij onlangs op een bijeenkomst van de vereniging Milieuplatform Zorgsector. Bruins verwees naar een berekening van de Wereldbank. 

Klopt het? 

De 'berekening' blijkt toch vooral giswerk. We vinden het getal terug in het rapport Climate-Smart Healthcare uit 2017. Toen dat verscheen, waren alleen harde cijfers bekend uit Engeland en de VS. Onderzoekers van de Engelse gezondheidsdienst NHS stellen al jaren dat de publieke zorg daar verantwoordelijk is voor ongeveer 3 procent van de uitstoot van CO2-equivalenten van dat land. 

Klimaatonderzoekers rekenen graag met die maat, omdat ze ook rekening houdt met de uitstoot van andere broeikasgassen. Sommige daarvan (zoals methaan) hebben een veel sterker klimaateffect dan koolstofdioxide. In de VS gaat het om 9 procent, blijkt uit een studie van de Yale School of Medicine. 

In beide studies zijn levenscyclusanalyses uitgevoerd om de ecologische voetafdruk te bepalen van gebouwen, medicijnen en materialen. Ook hielden de onderzoekers rekening met het vervoer van personeel en patiënten, en natuurlijk het energieverbruik van zorginstellingen. 

Om een uitspraak te doen over de hele wereld, kijkt de Wereldbank naar de zorgbestedingen van afzonderlijke landen en vergelijkt deze met die van de VS en Engeland. Het instituut schat dat in landen als Brazilië, China en India minstens 3 procent van de uitstoot door de zorg komt. Mondiaal zou het gaan om 5 procent. 

Toeval wil dat er vorige week in het tijdschrift Environmental Research Letters een nieuwe studie over dit onderwerp verscheen. Hierin laten Duitse en Oostenrijkse onderzoekers berekeningen los op de OECD-landen en China en India (36 landen in totaal). Ook zij kijken naar de overheidsbestedingen van die landen en vergelijken de gegevens met die van enkele landen waarover meer bekend is, om een algemener beeld te kunnen schetsen. 

Ze concluderen dat de zorgsectoren in de 36 landen in 2014 voor 1,6 gigaton CO2-uitstoot hebben gezorgd: 4,4 procent van de wereldwijde uitstoot dat jaar. De landen samen vormen bijna 80 procent van de wereldeconomie. 'De uitstoot van de zorg in de hele wereld zal dus wel in de buurt liggen van de 5 procent', mailt de eerste auteur van de studie, Peter-Paul Pichler. 

Een kanttekening is op zijn plaats: zijn studie kijkt alleen naar koolstofdioxide en heeft het niet over equivalenten. 'Andere broeikasgassen zijn ook zeer relevant', reageert Pichler. 'Zeker bij de productie van medicijnen kunnen andere gassen vrijkomen. Toch verwacht ik niet dat het getal hierdoor sterk wijzigt. Laat het een half procent meer of minder zijn.' 

Eindoordeel 

Studies wijzen erop dat de zorg verantwoordelijk is voor 5 procent van de broeikasgasuitstoot. Het zijn vooralsnog grove schattingen.



