
'De NOS kost een gezin 1,50 euro per maand'; 
NRC.NEXT
8 februari 2012 woensdag
Section: Op de hoogte
Thalia Verkade
De aanleiding
Algemeen directeur Jan de Jong van de NOS twitterde op zondag 29 januari: ,,Vandaag van 9:30 tot aan 24:00 uur sport bij de NOS. Tennis, hockey, veldrijden, waterpolo, voetbal,etc#NOSkosteengezineuro1,50permaand." Twitteraar Kaj van den Ent vroeg of we die bewering konden staven. Jan de Jong zei het niet voor het eerst. In december 2010 tekende De Telegraaf uit zijn mond op: ,,Burgers zullen zich realiseren dat de publieke omroep helemaal niet duur is. De NOS kost, met alle nieuws en sport, een gezin 1,50 euro per maand."
Mogelijke interpretaties
De publieke omroep telt inclusief de NOS twintig omroepen en wordt gefinancierd door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, met belastinggeld en deels met de reclame-inkomsten van de Ster. De onderliggende vraag is natuurlijk: is de NOS, als een van die publieke omroepen, duur of goedkoop?
Wat Jan de Jong een gezin noemt, zo blijkt bij navraag, is wat het CBS een huishouden noemt: één of meer personen die gezamenlijk op een adres wonen. De Jong telde 7,2 miljoen huishoudens. Volgens de laatste cijfers, over 2010, zijn het er iets meer: 7.386.144.
Hoe is er gemeten?
Volgen Jan de Jong is het 'standaardbudget' voor de NOS jaarlijks 130 miljoen euro. ,,Daar valt onder wat wij doen op gebied van nieuws, sport, teletekst, internet, nieuwe media, radio en televisie", stelt hij telefonisch. Voor 'superevenementen', zoals een WK, krijgt de NOS extra geld.
En de regiewagens dan, zijn die meegeteld? Ja. Vroeger waren die van het Nederlandse Omroepproductie Bedrijf (NOB), dat onderdeel was van de NOS. Maar het NOB is inmiddels verzelfstandigd, opgesplitst en omgedoopt. En als de NOS nu regiewagens huurt van wat het NOB was, dan gaan die kosten van het budget van 130 miljoen af. Dit zijn dus geen verborgen kosten.
Wel is er nog de zogeheten 'NOB Beheertaak': de eindregie in Hilversum (het daadwerkelijke uitzenden). Daarvoor was 23,7 miljoen euro staatssteun beschikbaar. Verder is er nog de Nederlandse Publieke Omroep (NPO), het 'samenwerkings- en coördinatieorgaan' van alle omroepen. Ook de NPO is een verzelfstandigd onderdeel van de NOS en heeft nu een eigen budget, in 2010 101,3 miljoen euro. Onder de NPO valt bijvoorbeeld een 'Taskforce Rechten', die ervoor moet zorgen dat de omroepen een betere rechtspositie krijgen in onderhandelingen over uitzendrechten. Daar profiteert de NOS mogelijkerwijs van, net als andere omroepen. Een pot van 187,6 miljoen waar alle omroepen geld uit kunnen krijgen met onderscheidende programma's komt hier nog bij.
En, klopt het?
Zou je de algemene kosten voor het maken van uitzendingen eerlijk over de omroepen proberen te verdelen, dan kost de NOS meer dan 130 miljoen per jaar. Maar wie reken je welke kosten toe? Omdat het bij programma's van de publieke omroep niet primair om commercieel succes gaat, krijgen de omroepen niet elk een afzonderlijke rekening gepresenteerd. De NPO kan desgevraagd geen kostenplaatje per omroep geven. En reken je dit soort 'overhead' mee, stelt Jan de Jong, dan moeten ook de reclame-inkomsten die de NOS genereert meegerekend worden, aangezien die in hun geheel terugvloeien naar de schatkist.
Met die redenering is next.checkt het eens. De Ster volgt echter dezelfde redenering als de NPO en maakt geen afrekening per omroep. Dus weten we alleen dit: over 2010 werd er met de Ster in totaal 214 miljoen euro verdiend. Hoeveel de NOS hieraan bijdroeg , kan niet worden vastgesteld.
Het budget van de NOS was in 2010 grofweg eenderde van dat van alle andere omroepen bij elkaar. Maar de andere omroepen zijn niet bij wet verantwoordelijk voor zaken als nieuwsvoorziening en maken (veel) minder uitzendingen. Ook dat maakt vergelijken moeilijk.
Conclusie
Jan de Jong deelde 130 miljoen euro NOS-budget door 7,2 miljoen huishoudens. Wij delen dit budget door 7.386.144 huishoudens en komen uit op 17,60 euro per jaar, ofwel 1,47 euro per maand. Jan de Jong rekende de kosten die in Hilversum gemaakt worden voor alle omroepen niet mee. Maar hij telde ook de Ster-inkomsten die de NOS genereert niet mee. Bij afwezigheid van cijfers hierover, strepen ook wij deze twee factoren tegen elkaar weg. Het publieke bestel kost meer dan de optelsom van de omroepen alleen, maar De Jong twitterde specifiek over zijn eigen omroep. De bewering dat de NOS een gezin 1,50 euro per maand kost, beoordelen wij, alles afwegend, als waar.
En de publieke omroep als geheel, is die duur?
Henk Hagoort, bestuursvoorzitter van de Nederlandse Publieke omroep, zei in 2010 dat de publieke omroep 75 euro per jaar per huishouden kost. Dat kwam hem op kritiek te staan. Een mediajournalist kwam uit op 116 euro per jaar per huishouden, een totaalbedrag van 835,5 miljoen euro. Hagoort had onder andere de kosten voor de lokale en regionale omroepen niet meegerekend.
Vorig jaar verscheen een extern onderzoek naar de doelmatigheid van de publieke omroep. Daarin werd geconcludeerd dat omroeppersoneel in het algemeen ,,nog steeds relatief hoog ingeschaald" wordt. Zo'n 39 procent van de 3.306 werknemers zat in 2010 in de twee hoogste schalen. In 2002 was dat 37 procent.
De elf onderzochte omroepen werden in het onderzoek geanonimiseerd. Daardoor is niet bekend welke omroep voor wat betreft loonuitgaven relatief 'duur' of 'goedkoop' is.
Correctie SIRE-Campagne
Zoals next.checkt-lezers al opmerkten, is in de rubriek van maandag 6 februari een rekenfout geslopen. SIRE beweert in zijn campagne dat 80 procent van de ambulancemedewerkers, politieagenten en brandweermannen in 2011 is mishandeld of bedreigd. Na lezing van het onderzoeksrapport waar SIRE die stelling op baseerde, concludeerden wij dat dit 65,3 procent moet zijn. Dit klopte niet: de juiste berekening, met gewogen percentages, levert 66,3 procent op.
Onze beoordeling van de stelling als 'onwaar' verandert hiermee niet: het percentage is immers nog steeds veel lager dan 80 procent. Daarbij maakt het betreffende rapport onderscheid tussen vijf verschillende vormen van 'ongewenst gedrag': wie alleen naar de categorieën 'fysiek geweld' en 'intimidatie' kijkt, komt op een nog veel lager percentage uit. Ook wordt de in de campagne gewekte suggestie dat geweld en agressie tegen hulpverleners zijn toegenomen, niet bevestigd door de cijfers.
Een bewering in het nieuws voorbij horen komen die je graag wilt laten checken door nrc.next? Stuur de bewering plus de bron naar @nrc.nl Of tip de redactie via twitter met de hashtag #. Kijk ook op http://nrcnext.nl
 
Tweet van NOS-directeur Jan de Jong (@jandejong), zondag 29 januari
