

NRC Handelsblad
12 April 2017, NH woensdag


Section: Buitenland; Blz. 4
 Maartje Somers

Dat stelt Amnesty International in een nieuwe campagne.
nrc.checkt
De aanleiding
Sinds Saoedi-Arabië in maart 2015 begon Jemen te bombarderen ten gunste van de door de Houthi’s verjaagde regering van Abdrabbuh Manus Hadi, wijzen mensenrechtenorganisaties op de humanitaire gevolgen hiervan. Daarom is in het Westen onrust ontstaan over de wapens die westerse landen aan Saoedi-Arabië verkopen. Die worden door dat land gebruikt bij de bombardementen, die volgens de laatste VN-cijfers tot nu toe 7.684 burgerslachtoffers eisten. Inmiddels verkeren 17 miljoen Jemenieten op de rand van hongersnood en zijn drie miljoen mensen gevlucht.
In een nieuwe campagne die de wapenleveranties aan Saoedi-Arabië aan de kaak wil stellen, stelt Amnesty International dat het bedrag dat sinds maart 2015 door de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk aan wapens aan de Saoediërs is geleverd, 5 miljard dollar, tien keer zo hoog is als het bedrag dat aan humanitaire hulp aan Jemen is gespendeerd of beloofd, namelijk 450 miljoen dollar. 
Waar is het op gebaseerd?
De berekening wordt, voorzien van links naar bronnen, gemaild vanuit het Amnesty-kantoor in Beiroet. 
En, klopt het?
Uit de jaarrapportage van het Britse ministerie van Ontwikkelingssamenwerking blijkt inderdaad dat het Verenigd Koninkrijk 196.746.609 dollar voor hulp aan Jemen begrootte (en uitgaf) tussen april 2015, het begin van de bombardementen, en maart 2017. Voor de VS ligt het cijfer op 257.115.000 dollar voor die periode, volgens de overheidswebsite foreignassistance.gov. Samen komt dat op 453.861.609 dollar. 
Voor wat betreft de wapenleveranties verliet Amnesty zich op de database van het gerespecteerde SIPRI, het Stockholm International Peace Research Institute. Het volume van door de VS en het VK naar Saoedi-Arabië uitgevoerde zware wapens bedroeg in die periode 5.272 miljoen dollar, 5,3 miljard. Lichte wapens telt het SIPRI niet mee. Ook hanteert het bij de berekeningen de productiekosten, niet de uiteindelijk betaalde prijzen. En de gegevens lopen niet door tot maart 2017, maar tot en met december 2016. Het kan dus goed dat het werkelijke bedrag hoger ligt.
Uit de SIPRI-database blijkt dat nóg vijftien landen in die periode wapens naar Saoedi-Arabië exporteerden, waaronder Canada, Italië en Spanje. Het totale volume hiervan bedraagt volgens SIPRI 6,3 miljard dollar. Verhoudingsgewijs dragen de VK en de VS dus het leeuwendeel bij. De landen zijn ook de grootste donoren aan Jemen als het gaat om hulp.
De Britse premier Theresa May reisde deze week naar Saoedi-Arabië en zei dat het belangrijk is met het land te blijven praten. Ze zei wel „bezorgd" te zijn over „de humanitaire situatie" in Jemen. De regeringTrump wil vergunningen voor wapenverkopen aan Saoedi- Arabië goedkeuren die Obama had opgeschort uit bezorgdheid over de bombardementen op Jemen. Hij wil tegelijkertijd sterk snoeien in de hulpprogramma’s.
Conclusie
Voor de grote wapenexporteurs, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, geldt dat het bedrag waarvoor ze wapens verkopen aan Saoedi-Arabië inderdaad ruwweg het tienvoudige is van wat ze aan hulp voor Jemen uitgeven. We beoordelen de bewering als waar.
Maartje Somers
 
 
 