

NRC Handelsblad
17 May 2017, nh woensdag


Section: Binnenland; Blz. 4
 Diederik Huffels

Dat schreef De Telegraaf begin mei.
nrc.checkt
De aanleiding
Enkele weken terug werd een Russisch vliegtuig op een vlucht van Moskou naar Bangkok plotseling getroffen door hevige turbulentie. Zeker dertig mensen raakten daarbij gewond. De Telegraaf schreef op de website over turbulentie. In dat artikel zegt de woordvoerder van de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers Joost van Doesburg: „Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat de klimaatverandering heftiger weer tot gevolg heeft. Daardoor is er ook meer turbulentie." Dat checken we. 
Waar is het op gebaseerd?
In een reactie zegt Van Doesburg dat hij genuanceerder was dan wat er in het artikel verscheen. „Wat ik zei was dat als het weer heftiger gaat worden, er meer turbulentie kan zijn."
En, klopt het?
Hoe vaak turbulentie voorkomt tijdens vluchten wordt niet nauwkeurig bijgehouden. Wel tonen sommige statistieken aan dat het aantal gewonden door turbulentie toeneemt. We zijn hier aangewezen op Amerikaanse statistieken. De Federal Aviation Administration (FAA) maakte in 2006 bekend dat het aantal gewonden door turbulentie op vluchten die landen in de VS sinds 1982 meer dan verdubbeld is naar 45 gewonden in een jaar, daarbij werd rekening gehouden met het feit dat er nu veel meer wordt gevlogen. Sinds 2006 vielen er gemiddeld 39 gewonden per jaar door turbulentie.  Dit zijn gewonden die na de vlucht naar het ziekenhuis moesten. Om dat in perspectief te plaatsen: sinds 2006 kwamen er gemiddeld 829 miljoen passagiers per jaar aan in de VS.  
Dat er meer gewonden vallen door turbulentie betekent niet per se dat er vaker turbulentie is. Het kan ook dat passagiers onvoorzichtiger zijn met hun gordel bijvoorbeeld. Verder hebben we geen cijfers kunnen vinden waaruit zou blijken dat turbulentie nu al vaker voorkomt.
Of klimaatverandering in de toekomst meer turbulentie kan veroorzaken is in april onderzocht aan de University of Reading in het Verenigd Koninkrijk. Met klimaatmodellen werd gekeken wat het effect van meer CO2 is op hoger gelegen luchtstromen, zogenaamde jetstreams. Deze jetstreams kunnen voor hevige turbulentie zorgen. Ze zijn het heftigst op plekken waar warme en koude luchtstromen elkaar raken, bijvoorbeeld in gebieden boven de Atlantische Oceaan en Scandinavië. Daarom is de kans op hevige turbulentie ook groter op een vlucht naar New York of Toronto dan naar Madrid of Casablanca. 
Hoe groter het verschil tussen warme en koude lucht, hoe heftiger de jetstream. Uit het onderzoek bleek dat jetstreams veel heviger en onvoorspelbaarder kunnen worden door de toename van CO2 in de lucht. Dit zouden we in de eerste helft van deze eeuw al kunnen gaan merken. 
Maar de onderzoekers zijn erg voorzichtig om  conclusies te trekken. Door meer CO2 in de lucht kan de kans op turbulentie groter worden, maar dat is van meer zaken afhankelijk. Onderzoekers houden rekening met de technologische ontwikkeling van weerradars die jetstreams detecteren. Zo wordt het mogelijk om met uv-licht de route van een vliegtuig te scannen en zo de jetstreams te omzeilen.    
Conclusie
Er zijn geen cijfers waaruit blijkt dat we nu al te maken hebben met meer turbulentie door klimaatverandering. Wetenschappers houden wel rekening met een grotere kans op turbulentie in de toekomst. Maar onderzoekers zijn voorzichtig met voorspellingen. Met nieuwe technologie kunnen piloten turbulentie in de toekomst mogelijk beter voorspellen. De bewering dat er meer turbulentie is door klimaatverandering kan waar worden, maar dat is niet zeker. We beoordelen de bewering als ongefundeerd.
Diederik Huffels
    
 