
'Door het homohuwelijk daalt het totale aantal huwelijken'; 
NRC.NEXT
7 februari 2013 donderdag
Section: Op de hoogte
 Freek Schravesande
De aanleiding
Het Britse Lagerhuis heeft dinsdag ingestemd met een wet die het homohuwelijk in Engeland en Wales legaliseert. Het wetsvoorstel, waarover het Hogerhuis zich nog moet buigen, kreeg vierhonderd stemmen voor en 175 tegen. Schotland krijgt eigen wetgeving, in Noord-Ierland bestaan geen plannen.
Invoering van het homohuwelijk was één van de middelen waarmee premier David Cameron de Conservatieve partij wil moderniseren. Volgens Cameron staat het homohuwelijk voor gelijkheid en zorgt de wet voor versterking van het huwelijk als instituut.
,,De feiten laten een heel ander beeld zien", zei Ian Paisley, lid van de rechtlijnige Democratic Unionist Party dinsdag in het Lagerhuis. Paisley, zoon van de beroemde Noord-Ierse dominee, zei dat het homohuwelijk de naam van het huwelijk als instituut eerder zal verzwakken dan versterken. ,,Sinds de introductie van het homohuwelijk in Portugal, Spanje en Nederland is het aantal heterohuwelijken juist enorm gedaald, met tienduizenden. (...) Invoering van deze wet kan het aantal huwelijken nog verder doen dalen."
Paisley suggereert hier een oorzakelijk verband tussen de invoering van homohuwelijken en een daling van het aantal huwelijken in het algemeen - omdat voor hetero's de waarde van een huwelijk hiermee zou dalen. next.checkt bekijkt of dit verband bestaat.
En, klopt het?
In alle Europese landen - zonder uitzondering - daalt het aantal huwelijken al decennia. Dat blijkt uit gegevens van Eurostat, het Europees statistisch bureau. Eurostat verzamelt cijfers over het aantal huwelijken per 1.000 inwoners in de 27 lidstaten van de Europese Unie. Lag dit Europees gemiddelde in 1970 nog op 7,9 huwelijken per 1.000 inwoners, in 1980 was dit aantal gedaald tot 6,8. In 1990 daalde het aantal verder tot 6,3, in 2000 tot 5,2 en in 2010 tot 4,4. Gezien over veertig jaar is de afname 45 procent. Ook in Groot-Brittannië is het aantal huwelijken gedaald van 8,5 per 1.000 inwoners in 1970 tot 4,5 in 2010. Een daling van 48 procent.
Verschillen tussen landen zijn er wel. Zo wordt in Cyprus nog volop getrouwd (7,3 huwelijken per 1. 000 inwoners in 2010), evenals in Turkije (8,0) en Macedonië (7,2). De minste huwelijken worden gesloten in Bulgarije (2,9), Slovenië (3,2) en Luxemburg (3,3).
De vraag is of het aantal huwelijken in landen waar homohuwelijken zijn toegestaan, sterker is gedaald dan in andere landen. Hiervoor kijken we naar landen waar de wet al wat langer bestaat: Nederland (sinds 2001), België (sinds 2003) en Spanje (2005). In Noorwegen (2009), Zweden (2009), Portugal (2010), IJsland (2010) en Denemarken (2012) is de wet te recent ingevoerd voor analyse.
Kijken we naar het EU-gemiddelde over de periode 2000-2010, dan zien we een daling van het aantal huwelijken van 5,2 tot 4,4, ofwel 15 procent. In Nederland was de daling iets groter: van 5,5 tot 4,5, ofwel 18 procent. In België was daling kleiner: van 4,4 tot 3,9; 11 procent. In Spanje was de daling flink groter: van 5,4 tot 3,6; 33 procent. Kortom, duidelijke verschillen met landen zonder homohuwelijk zijn er niet. In Nederland en Spanje was de huwelijksdaling hoger dan het Europees gemiddelde, maar in België was de daling juist lager.
Zou er een verband kunnen zijn tussen homohuwelijken en huwelijksdaling? ,,Een kolderieke verklaring", zegt Jan Latten, hoogleraar demografie aan de Universiteit van Amsterdam en werkzaam bij het CBS. ,,Je kunt het ook omkeren: zonder homohuwelijken was in Nederland de daling na 2001 nog groter geweest."
Vooral langetermijnontwikkelingen zijn volgens Latten van invloed op de decennialange daling van het aantal huwelijken. Emancipatie, de introductie van de pil en secularisatie leidden sinds de jaren 70 voor steeds meer heterostellen tot de opvatting dat 'ware liefde' ook zonder huwelijk kan. Bovendien hoefde je sindsdien niet meer getrouwd te zijn om samen te wonen. En er kwamen alternatieven, zoals samenlevingscontracten, nog ver voordat er sprake was van een homohuwelijk.
De betekenis van trouwen, zegt Latten, verandert al decennia. Zeker het burgerlijk huwelijk verloor aan symboliek en noodzaak. Mensen kiezen, als ze al gaan trouwen, nu bewuster een geschikt moment - vaker als ze al kinderen hebben. Daarmee ging de gemiddelde leeftijd van trouwpartners flink omhoog en nam ook de conjunctuurgevoeligheid van het jaarlijks aantal huwelijken toe. Dat zou mogelijk ook de relatief sterke huwelijksdaling in Spanje kunnen verklaren. Aanwijzingen dat ook invoering van het homohuwelijk van invloed is, zijn er niet.
Conclusie
Het Britse Lagerhuislid Ian Paisley beweert dat sinds de introductie van het homohuwelijk in Portugal, Spanje en Nederland het aantal heterohuwelijken enorm is gedaald. De daling van het aantal huwelijken is echter al veel langer gaande. Bovendien is deze daling net zo sterk in landen waar het homohuwelijk nog niet is toegestaan. Er zijn dan ook geen aanwijzingen voor het verband dat Paisley suggereert. next.checkt beoordeelt de bewering daarom als ongefundeerd.
Aantal huwelijken daalt in veel europese landen, ook in het verenigd koninkrijk
 
Ian Paisley, lid van het Britse Lagerhuis, in een debat over legalisering van het homohuwelijk
Foto AP
