

NRC.NEXT
4 februari 2016 donderdag


Section: in het nieuws; Blz. 4-5
 Thomas de Veen

Dat zei Joris Luyendijk, auteur van het boek Dit kan niet waar zijn, in Elsevier. 
De aanleiding 
Een boek over de Londense zakenbankiers, dat verkoopt. Joris Luyendijk schreef Dit kan niet waar zijn, dat een jaar geleden verscheen, de NS Publieksprijs won, en nog steeds hoog in de bestsellerlijst staat. 
Dat succes benadrukt Luyendijk graag, ook afgelopen week weer in een interview in Elsevier. Dat doet hij, zegt hij erbij, om zijn toehoorders ervan te doordringen dat mensen belangstelling hebben voor onderzoeksjournalistiek, dus dat media daarin moeten investeren. Dat geld is heus terug te verdienen, want zo'n boek als dat van Luyendijk vliegt over de toonbank. ,,Elke anderhalve minuut eentje", zegt hij, van Dit kan niet waar zijn. Kan dat waar zijn? 
Waar is het op gebaseerd? 
Hij maakte zelf een rekensommetje, laat Luyendijk weten: ,,11 (maanden) keer 30 (dagen) keer 24 uur keer 40 boeken (eentje per anderhalve minuut is 40 per uur). Dan kom je op 316.800. En dat is waarop de teller nu staat, give or take a few thousand." 
En, klopt het? 
Al te letterlijk moeten we de stelling niet nemen: het is natuurlijk een gemiddelde. We moeten er voor het gemak van uitgaan, zoals uit Luyendijks sommetje blijkt, dat de verkoop dag en nacht, weekdag en weekend, in gelijk tempo doorgaat. Oké. 
De getallen checken we nog even. Het was al bekend dat Dit kan niet waar zijn het best verkochte boek was van 2015: 306.866 exemplaren. Inmiddels is de teller opgelopen naar 325.000 exemplaren, laat zijn uitgever Atlas Contact weten. 
En dan het sommetje. Luyendijk rondt het aantal maanden sinds de verschijning (op 17 februari) én het aantal dagen per maand af. Maar ook als je specifieker rekent kom je op vergelijkbare aantallen. Uitgaande van elke anderhalve minuut een verkocht boek, is Dit kan niet waar zijn iedere dag 960 keer verkocht (40 per uur, maal 24 uur). Sinds 17 februari waren er woensdag 351 dagen voorbijgegaan (inclusief zon- en feestdagen, dagen waarop internetboekwinkels immers ook open zijn). Daarmee komen we iets hoger uit dan Luyendijk zelf: op 336.960 exemplaren. 
Het is óók iets meer dan de 325.000 daadwerkelijke exemplaren die zijn uitgever meldde - op basis van die cijfers kom je op 38 en een half boeken per uur. Dat maakt van één boek per anderhalve minuut dan één boek per 93 seconden. Een verwaarloosbaar verschil. 
Dat het met de overdrijving meevalt, blijkt bovendien uit het feit dat zijn som alleen over de Nederlandstalige verkoop ging. Buitenlandse uitgevers zijn niet happig op het delen van hun oplagecijfers - het Britse Faber & Faber reageerde de afgelopen dagen niet op onze verzoeken, de Duitse uitgeverij Klett-Cotta wil alleen kwijt dat het nu de tweede druk verkoopt. Zweedse uitgeverij Natur och Kultur meldt wel: de eerste druk van 5.000 exemplaren is net op. Het boek verscheen daar afgelopen maand. De Britse en Duitse versies verschenen in september. Ook daar kreeg Luyendijks boek gunstige recensies en deed het boek het goed in de boekhandel - al was het ook weer geen megaseller die hoog in de bestsellerlijsten kwam.  
Tel dus gerust enkele tienduizenden exemplaren op bij de Nederlandse 325.000. Toch verandert dat nog niet zó veel dat 'één boek per anderhalve minuut' in het geding komt. Als je nu 'één boek per minuut' had willen zeggen, dan had de oplage nu tegen de 500.000 exemplaren moeten liggen. 
Conclusie 
Door de buitenlandse verkoop wordt Dit kan niet waar zijn nog net iets vaker dan één keer per anderhalve minuut verkocht, maar afrondend kom je dan op hetzelfde uit. We beoordelen de stelling van Joris Luyendijk daarmee als waar. 
 
 