
'Opleiding specialist kost de gemeenschap 6 à 9 ton'; Fact check
NRC Handelsblad
4 juni 2014 woensdag


Section: Economie
 Geertje Tuenter

SAMENVATTING
Deze rubriek beoordeelt elke woensdag een bewering op waarheidsgehalte. Deze week een uitlating van de Orde van Medisch Specialisten.
  De aanleiding 
Jaarlijks worden in Nederland duizend medisch specialisten opgeleid. Maar zo veel banen komen er niet vrij. Dat betekent verspilling van tijd en geld. ,,De totale gemeenschapskosten voor het opleiden van een medisch specialist liggen tussen de 600.000 en 900.000 euro", stond op 21 mei ('Topopleiding, maar werk? Ho maar!') in deze krant. 
 Waar is het op gebaseerd? 
Het bedrag is het resultaat van een rekensom van de Orde van Medisch Specialisten. Daarvoor is gekeken naar de jaarlijkse vergoedingen van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) voor de ziekenhuizen. 
Een academisch ziekenhuis ontvangt dit jaar 123.800 euro voor een fulltime arts in opleiding tot specialist (AIOS). Algemene opleidingsziekenhuizen krijgen 157.900 of 147.000 euro per jaar (het hoogste bedrag is voor een ziekenhuis met minder dan vijftig opleidingsplekken, dan is opleiden duurder). Voor een kleine groep opleidingsplekken, zoals psychiatrie in een ziekenhuis, is minder geld beschikbaar. 
Opleidingen duren vier, vijf of zes jaar, vertelt een voorlichter van de Orde. Je zou zeggen: de goedkoopste is nu ongeveer 500.000 euro (vier keer het laagste bedrag), de duurste ongeveer 950.000 euro (zes keer het hoogste). Dat komt aardig in de buurt van de bewering, dat een opleiding kost tussen de 600.000 en 900.000 euro kost. 
 En, klopt het? 
We zijn nog niet klaar, want we willen ook weten hoe het zit met de opbrengsten van AIOS. Ze werken immers ook gewoon in het ziekenhuis. Hoe zit het met de verdeling van kosten en baten? 
Om te beginnen: bij de academische ziekenhuizen weten we het niet precies. Op dit moment is de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) bezig met een project om meer inzicht te krijgen in de bedragen die gemoeid zijn met onderzoek, onderwijs en patiëntenzorg. Precieze duiding is lastig, zegt een voorlichter, omdat deze drie taken door elkaar lopen. ,,De medisch specialist aan het bed van de patiënt is vaak tegelijkertijd bezig met zorg, onderzoek naar een complexe aandoening, het onderwijzen van een student geneeskunde en het opleiden van een arts in opleiding." Een conclusie komt dus nog. 
Er is wél onderzoek van 28 grote opleidingsziekenhuizen (verenigd in de Samenwerkende Topklinische opleidingsZiekenhuizen (STZ). Over de periode 2009-2012 liet STZ door bureau Berenschot uitrekenen wat vijf opleidingen (heelkunde, verloskunde & gynaecologie, radiologie, interne geneeskunde en neurologie) kosten en opbrengen. 
Wat zegt dit onderzoek over de kosten? Eerst heb je de 'algemene kosten': het opleidingsziekenhuis betaalt voor alle AIOS 100.000 euro per jaar aan vaste kosten als salaris, toeslagen, vakantiegeld, cursussen en overhead. Vervolgens moet je daar nog bij optellen de kosten per specialisatie. Gemiddeld liggen die op 120.000 euro per jaar. 
Zijn er ook baten? De AOIS leveren toch ook geld op, betoogden enkele lezers? Inderdaad, die becijferden de opnderzoekers op 78.000 euro per jaar. Dat levert de volgende som op: 100.000 + 120.000 - 78.000 = 142.000. Dat is ongeveer de vergoeding die de ziekenhuizen per jaar krijgen. Dit zou betekenen dat de bewering klopt. Maar het onderzoek is alleen gedaan in 28 STZ-instellingen. Op basis hiervan kunnen we geen uitspraken doen over alle ziekenhuizen.  
 Conclusie 
Academische ziekenhuizen zijn op dit moment bezig met een project om de transparantie van de kosten en opbrengsten van medisch specialisten in opleiding te verbeteren. Het onderzoek dat er nu wél is, is niet breed genoeg om een algemene conclusie te trekken. We beoordelen de bewering vooralsnog als niet te checken. 
 
 
Foto ANP
 