

NRC Handelsblad
09 October 2017, NH-maandag


Section: Economie; Blz. 6
 Annemarie Sterk

Dat schreef het AD vorige week. 
nrc.checkt
De aanleiding
Ze staan niet alleen leuk, op kantoor zouden planten ook nog eens een goede invloed op werknemers hebben. Het AD schreef vorige week dat „echte kantoortuinen, die mét planten", veel positieve effecten hebben op werknemers. Werknemers vinden de luchtkwaliteit beter op een kantoor vol groen, zijn geconcentreerder en tevredener met hun werkplek. Ook zou hun productiviteit op een werkplek met planten flink omhooggaan. Dat laatste gaan we checken.
Waar is het op gebaseerd? 
Onderzoekers constateerden dat de productiviteit van werknemers „met wel 15 procent omhoog was gegaan" op een ‘vergroend’ kantoor, aldus het AD. We vragen de auteur van het stuk, Bart van Eldert, uit welk onderzoek hij dat percentage heeft gehaald. Dat wil hij niet zeggen. Voor de desbetreffende column heeft hij uit „diverse onderzoeken" en uit „onderzoekkennis" die hij eerder opdeed geput, mailt hij. Na wat speurwerk is een onderzoek waarin de productiviteitsstijging van 15 procent vermeld staat wel te vinden: een studie uit 2014 naar de voordelen van een groene kantoorruimte.
En, klopt het?
In de studie, uitgevoerd door Britse en Nederlandse wetenschappers, worden de effecten van een leankantoor en dat van een groen kantoor op het welbevinden van werknemers met elkaar vergeleken. Lean staat in dit geval voor een kantoor met zo min mogelijk afleidingen dat daarom minimalistisch is ingericht.
 Drie experimenten werden er gedaan, twee op kantoren in het Verenigd Koninkrijk, één op een kantoor in Nederland.
In de eerste twee werden werknemers neergezet in een ‘gewone’, open kantoorruimte en in een groene, open ruimte, waar werknemers vanaf hun bureau zicht hadden op een paar planten. De deelnemers bleven hun dagelijkse werk doen en vulden voorafgaand aan het onderzoek en een paar weken of maanden later nog een keer een vragenlijst in. Werknemers in de ‘groene ruimtes’ gaven aan verbetering in luchtkwaliteit en concentratie te ervaren. Dat kan ook komen doordat planten werknemers het gevoel geven dat het management oog heeft voor hun welbevinden, noteren de onderzoekers.
Bij het tweede onderzoek, op het callcenter van een verzekeringsbedrijf in Zwolle, werd productiviteit ook op een andere manier gemeten. De werkgever daar hield aan de hand van gespreksduur bij hoe goed werknemers presteerden. Hoe korter het gesprek, hoe productiever iemand is, is het idee. Dan kun je immers méér gesprekken op een dag afhandelen. Na een paar maanden meten zagen de onderzoekers geen significant verschil in productiviteit tussen werknemers in de gewone en de groene kantoorruimte. 
Dat zagen de onderzoekers pas in het derde experiment. Maar dat verschilde dan ook flink in opzet van de eerste twee. Een tiental werknemers, wederom verspreid over groene en niet-groene ruimtes, werd gevraagd verschillende tests uit te voeren. Bij één test in het bijzonder bleken de deelnemers in het groene kantoor het significant beter en sneller te doen dan de andere deelnemers. Zo komt de studie bij de verhoogde productiviteit van 15 procent uit.
Er is veel meer onderzoek gedaan naar de relatie tussen groen en het welbevinden van mensen, al dan niet op kantoor. Veelal gaat het om kleine onderzoeken waarbij door de deelnemers zelf meestal een positief effect op de aandachtsspanne, een gevoel van tevredenheid of gezondheid wordt gerapporteerd. Neem een studie uit 2008, die keek naar de effecten van planten en uitzicht vanuit het raam: keken mensen uit op groen en stonden er ook nog planten op de werkplek, dan voelden zij zich tevredener over hun werk dan mensen die dat uitzicht en de kantoorplanten niet hadden.
Conclusie 
Planten hebben, al dan niet gevoelsmatig, zeker effect op de tevredenheid of concentratie op kantoor. Maar dat planten directe invloed hebben op de productiviteit van werknemers, is minder hard bewezen. We beoordelen de stelling daarom als grotendeels waar.
Annemarie Sterk 
  
 
 