
de Volkskrant
2 februari 2017 donderdag
Section: Wetenschap; Blz. 27
 JURRE VAN DEN BERG
Klopt dit wel? Gevoelige onderwerpen in de klas
'Leraar mijdt lastige lessen', kopte het Algemeen Dagblad woensdag. 'Thema's als Turkije te controversieel'. Wordt nu gezwegen over homoseksualiteit en terrorisme? 'Niet normaal', vind staatssecretaris Dekker. 

Maar waar baseerde AD zich op? Een enquête, zo blijkt, in samenwerking met commercieel onderzoeksbureau DUO Onderwijsonderzoek - niet te verwarren met de overheidsinstantie die de studiefinanciering verstrekt. 

'In de media wordt vaak geroepen dat de integratie is mislukt', licht DUO-onderzoeker Liesbeth van der Woud toe. 'Wij wilden nagaan of dat in het onderwijs herkend wordt.' Ruim 2.200 leerkrachten en schoolleiders uit het basis- en voortgezet onderwijs vulden de onlinevragenlijst in. 

Zij zwijgen dus massaal over gevoelige kwesties? Nou nee. In het basisonderwijs gaat het slechts om 4 procent van de ondervraagden, lezen we op pagina 24 van het rapport; in het voortgezet onderwijs om 11 procent (de 'één op de negen' uit AD). Zorgelijk wellicht. Maar de kop had dus ook kunnen zijn: 'In 9 op de 10 klassen geen taboes'. 

Zijn scholen dan een multicultureel walhalla waar vrijmoedig over elk thema gesproken wordt? Zeker niet, zo beschreef journalist Margalith Kleijwegt al Twee werelden / Twee werkelijkheden, een rapport over segregatie en gevoelige onderwerpen in de klas. 

DUO Onderwijsonderzoek komt tot de conclusie dat tweederde van de ondervraagden zich zorgen maakt over toenemende segregatie. Peter Lugtig, hoofddocent methoden en statistiek aan de Universiteit Utrecht, is niettemin uiterst kritisch. 'In algemene zin is dit een flutonderzoek', zegt hij. De belangrijkste vraag - 'In de media hoor je tegenwoordig veel over de mislukte integratie en de toenemende segregatie in de samenleving. Herkent u dat beeld bij leerlingen op uw school?' - is volgens Lugtig heel sturend. 'Of er sprake is van mislukte integratie moet juist de vraag zijn van het onderzoek.' 

Ook heeft hij bedenkingen bij de steekproef en het samenvoegen van antwoordcategorieën. Op de vraag over mislukte integratie konden respondenten kiezen uit: 'Ja (helemaal of een beetje)', 'Nee (helemaal niet)', 'Niet van toepassing' of 'Weet niet'. 'Een motivatie hiervoor ontbreekt', zegt Lugtig. 'Ik heb het vermoeden dat anders zou blijken dat maar weinig leraren 'de integratie' als 'mislukt' zouden zien.' 

Onderzoeker Van der Woud is zich van geen kwaad bewust. 'Wij wilden niet scoren. In de vervolgvraag was ruimte voor een toelichting.' 

In AD ging die nuance verloren. 'Integratie is mislukt' stond er boven de grafiek met twee forse staven van 29 procent (basisonderwijs; moet zijn 27) en 39 procent (voorgezet onderwijs). Zonder de toelichting dat het hier ook mensen betreft die zich 'een beetje' in het beeld herkennen. En zonder de kanttekening dat respectievelijk 46 en 48 procent zich er ní­ét in herkent. 

'Scholen maken zich grote zorgen over integratie', luidde overigens de kop boven het persbericht van DUO Onderwijsonderzoek. 'Dat is iets waar we ons meer zorgen over zouden moeten maken dan over het onderzoek. Dat is gewoon degelijk', vindt Van der Woud. Maar, zegt ze: 'Media gaan soms kort door de bocht.' 

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: taboes in het klaslokaal.



