

NRC.NEXT
27 January 2017, nn vrijdag


Section: Binnenland; Blz. 6
 Anne Corré

Dat zei Monique Juffermans in nrc.next.
NRC.checkt
De aanleiding
 Dwars denken  daar ging het in de Carrière-bijlage in nrc.next van 11 januari om. Het stellen van ogenschijnlijk logische vragen, om zo tot briljante ideeën te komen. Hoe je dat doet? De auteur van het artikel sprak verschillende experts, waaronder Monique Juffermans, directeur van conceptbureau Dutchlabel in Amsterdam. Het goede nieuws: tegendraads of creatief denken kun je volgens haar gewoon trainen. 
"Onze linkerhersenhelft is verantwoordelijk voor overzicht, logica, en analyse. Onze rechterhersenhelft is er voor creativiteit, intuïtie en associatief denken. Verreweg de meeste mensen benutten vooral de linkerhersenhelft. Om je andere hersenhelft te stimuleren, kun je iedere dag een paar minuten met je andere hand schrijven", zei ze tegen NRC. 
Maar klopt dat wel? Gaat een mens creatiever denken, door elke dag even te wisselen van schrijfhand? 
Waar is het op gebaseerd?
Per mail laat Juffermans ons weten dat ze haar uitspraak baseerde op een boek van Michael Gelb: Denken als Leonardo da Vinci. Gelb schreef meerdere boeken over het komen tot vernieuwende ideeën, hoewel hij er zelf nooit onderzoek naar deed. In het boek dat Juffermans aanhaalt, stelt Gelb dat we slechts een fractie van onze creatieve intelligentie benutten. Met praktische oefeningen zouden onze hersenen tot veel meer in staat zijn.
Volgens Gelb is het de kunst onze analytische linkerhersenhelft en onze creatieve rechterhersenhelft met elkaar in evenwicht te brengen. Van jongs af aan wordt ons geleerd dat vooral de linkerhelft ertoe doet, beweert hij. Want: analytisch denken leidt tot oplossingen. Een betere training van beide hersenhelften zou daarom leiden tot creatiever denken. Hij baseert zich daarbij op de werkwijze van kunstenaar Da Vinci, die tijdens het schilderen regelmatig van hand ¬wisselde  een truc die wij ook zouden kunnen toepassen.
En, klopt het?
"Om het netjes te zeggen: dit is een compleet onzinnige bewering", laat Roel Willems, neuropsycholoog aan het Donders Instituut van de Radboud Universiteit telefonisch weten. Want hebben we het over onze hersenen, dan wordt regelmatig gedaan alsof links en rechts een dichotomie is. Quatsch, stelt Willems. Creativiteit volledig in de rechterhersenhelft plaatsen is volgens hem verschrikkelijk lastig: "Ons brein komt met nieuwe ideeën door een wisselwerking van beide hersenhelften en allerlei chemische processen. Daarvan kun je niet zomaar zeggen: O, dat zat rechts. "
Het idee dat je een volledige hersenhelft zou kunnen stimuleren met een simpele handeling noemt hij bovendien bespottelijk. Inderdaad: wanneer je je rechterarm beweegt, activeert dat vooral delen in de linkerhersenhelft, en andersom. 
Het is echter nooit wetenschappelijk aangetoond dat de gehele rechterhersenhelft bij linkshandigen daardoor beter is ontwikkeld. "Je ontwikkelt er vooral je motoriek mee." 
We bellen verder, met Carsten de Dreu dit keer, hoogleraar psychologie aan de Universiteit Leiden. "Een broodjeaapverhaal", laat ook De Dreu weten. Een originele gedachte, een kunstwerk à la Da Vinci? Creativiteit is een combinatie van impulsen en oude ideeën, die samen, na heel lang nadenken, nieuwe inzichten vormen, stelt De Dreu. "Denken dat je zoiets in een paar minuten zou kunnen trainen neigt wat mij betreft naar homeopathie."
Waar komt het idee dat creativiteit rechts, en logica links huist dan toch vandaan? Het is inderdaad zo dat wanneer men analytisch nadenkt, vooral de linkerhersenhelft geactiveerd wordt. Maar, uit verschillend hersenonderzoek blijkt dat hoewel de twee hersenhelften hun specialisaties hebben, dit nog niet betekent dat de ene hersenhelft bij sommige mensen een dominantere rol heeft of beter ontwikkeld is.
Conclusie
Ga je creatiever denken, wanneer je elke dag een paar minuten met een andere hand schrijft? Hoewel het nooit is onderzocht, past het idee niet binnen gangbare theorieën over het functioneren van onze hersenhelften. We beoordelen deze stelling daarom als onwaar.
Anne Corré
 
 
 