
'Misschien één op duizend modellen heeft anorexia'; 
NRC.NEXT
11 april 2012 woensdag
Section: Op de hoogte
 martine huijbregts
De aanleiding
In een uitzending van televisieprogramma RTL Boulevard, op 21 maart, zei modejournaliste Fiona Hering dat ,,misschien één op de duizend" modellen anorexia heeft. Dit naar aanleiding van een nieuwe wet die Israël heeft aangenomen om te dunne modellen van de catwalk te weren. Nrc.next-lezer Rutger Coucke ziet Herings uitspraak graag gecheckt.
Interpretaties
Anorexia nervosa betekent letterlijk 'gebrek aan eetlust door psychische oorzaak'. Dat klopt eigenlijk niet: iemand met anorexia heeft wel degelijk honger, maar onderdrukt dat gevoel. Een anorexiapatiënt wil mager zijn en eet daarom weinig, of geeft over om het kleine beetje eten kwijt te raken. Vaak genoemde oorzaken zijn een negatief zelfbeeld of jeugdtrauma's.
Anorexia kan dodelijk zijn. Het Trimbos Instituut schat dat jaarlijks 0,55 procent van de behandelde anorexiapatiënten overlijdt. De eetstoornis zelf is niet altijd de directe oorzaak; een mogelijk gevolg van anorexia zijn hartritmestoornissen.
Waar is het op gebaseerd?
Fiona Hering werkt 26 jaar als modejournalist. In een toelichting per e-mail zegt ze dat ze tijdens haar carrière twee modellen is tegenkomen die anorexia hebben (gehad): Kim Noorda, die voor Vogue's The Shape Issue een dagboek over de worstelingen met haar gewicht bijhield, en Chrystal Renn, nu een grotematenmodel.
De uitspraak die zij deed in RTL Boulevard is volgens Hering niet gestoeld op wetenschappelijk onderzoek. ,,Maar een ziek meisje kan nooit aan de top meedraaien. Daar is de druk met vele castings, vlieguren en zeer veeleisende fotoshoots gewoon te groot."
Rita Camelli, werkzaam bij Elite Models, en Freek Koster, directeur van Touché Models in Amsterdam (die in dezelfde aflevering van RTL Boulevard aan het woord kwam), beamen dat. Koster: ,,Een model met een eetstoornis kan niet de hele tijd van A naar B vliegen." Als een meisje troebel oogwit heeft, of een grauwe donslaag op haar huid - kenmerken van een eetstoornis - spreekt Koster ze daarop aan. Soms is het nodig ze te adviseren te stoppen met modellenwerk. Oud-model en presentatrice Daphne Deckers zei in 2010 zelfs nog nooit een model met anorexia te zijn tegengekomen.
Dat neemt niet weg dat sinds 2006 zeker vijf professionele modellen zijn overleden, met anorexia als (in)directe oorzaak. Onder hen was ook het beroemde model Isabelle Caro, die haar broodmagere lijf liet fotograferen voor een anti-anorexiacampagne.
En, klopt het?
Volgens Kenniscentrum Eetstoornissen Nederland is 95 procent van de anorexiapatiënten vrouw. Uit een onderzoek in 2003 bleek dat gemiddeld 3,7 op de 1.000 vrouwen tussen de 15 en 29 jaar aan anorexia nervosa lijden. Overigens komt de eetstoornis boulimia (waarbij patiënten na een eetbui overgeven) vaker voor: 15 op de 1.000 vrouwen lijden aan deze ziekte. Deze cijfers wijken volgens het Trimbos Instituut niet af van andere landen.
Over het aantal modellen met anorexia zijn deskundigen het niet eens. In 2007 hoorde het onafhankelijke Model Health Inquiry (MHI), een initiatief van de Britse mode-industrie, verschillende deskundigen, onder wie Adrienne Key. Zij is psychiater en leidster van het departement Klinische eetstoornissen bij The Priory Group. Volgens haar lopen bepaalde groepen een groter risico om een eetstoornis als anorexia te ontwikkelen, zoals dansers, atleten en ook modellen. Bij deze groepen zijn uiterlijk en gewicht erg belangrijk. Het MHI schatte op basis van de hoorzitting dat ruim 20 tot 40 procent van de modellen een eetstoornis heeft. Het zou dan vooral gaan om boulimia, en in mindere mate om anorexia.
Een universitair onderzoek, dat in 2008 in Italië werd gepubliceerd, ondersteunt de bewering van Adrienne Key gedeeltelijk: modellen zouden meer risico lopen op een milde vorm van anorexia dan niet-modellen. Volgens dit onderzoek komt boulimia onder modellen juist minder vaak voor. 5 procent van de ondervraagde modellen gaf toe ooit te zijn gediagnosticeerd met anorexia. Kanttekening: er werkten slechts 55 modellen mee aan het onderzoek.
Volgens Eric van Furth, oud-voorzitter van de internationale associatie Academy for Eating Disorders en directeur Behandelzaken bij Centrum Eetstoornissen Ursula in Leidschendam, is er nog te weinig onderzoek gedaan om precieze cijfers te kunnen geven. Daarnaast moet je er rekening mee houden dat iemand met anorexia dat nooit zomaar zal toegeven. En dat iemand die erg dun is - vaak toch een vereiste in de mode-industrie - geen eetstoornis hoeft te hebben. Van Furth: ,,De waarheid zal ergens tussen die 5 en 40 procent liggen. Maar eigenlijk weten we het niet."
Conclusie
De bewering van Fiona Hering dat misschien 1 op de 1.000 modellen anorexia heeft, is gestoeld op haar jarenlange ervaring als modejournaliste. Ze kwam naar eigen zeggen slechts twee modellen met anorexia tegen. Er is amper onderzoek gedaan naar anorexia onder modellen, dus uitsluitsel over het precieze percentage dat eraan lijdt, is niet te geven. Wel is bekend dat van alle vrouwen in Nederland er 3,7 op de 1.000 anorexia hebben - een cijfer dat niet veel verschilt van andere landen. Een schatting op basis van een hoorzitting georganiseerd door de Britse mode-industrie kwam uit op 20 tot 40 procent van de modellen met een eetstoornis. Een kleinschalig universitair onderzoek uit Italië liet zien dat 5 procent van de ondervraagde modellen ooit anorexia had.
Waar deskundigen het wel over eens zijn, is dat modellen een verhoogd risico op een eetstoornis lopen. Het is dan ook onwaarschijnlijk dat het aantal modellen met anorexia onder het gemiddelde van 3,7 op de 1.000 vrouwen ligt. Herings schatting van 1 op de 1.000 ligt hier niet ver vandaan - absoluut gezien is het verschil zelfs verwaarloosbaar. Maar door het verhoogde risico waar deskundigen op wijzen, kunnen wij niet anders dan concluderen dat het aantal modellen met anorexia boven de 1 (of 3,7) op de 1.000 ligt. De Britse schatting en het Italiaanse onderzoek leveren hier aanvullend bewijs voor. Daarom beoordelen wij Herings bewering dat ,,misschien één op de duizend" modellen anorexia heeft als onwaar.
next checkt verder nog
,,Alle nieuwe partijen in Europa hebben een gemiddelde levensduur van iets meer dan vier verkiezingen." Politicoloog André Krouwel in de Volkskrant.
,,Iedereen kan in zes stappen met een willekeurig persoon ter wereld in contact komen." Een regelmatig vertelde volkswijsheid die ook wel bekend is als 'six degrees of separation', of de 'small worlds-theorie'.
Een bewering in het nieuws voorbij horen komen die je graag wilt laten checken door nrc.next? Stuur de bewering plus de bron naar @nrc.nl Of tip de redactie via twitter met de hashtag #. Kijk ook op http://nrcnext.nl
 
Modejournalist Fiona Hering in RTL Boulevard
Foto Hollandse Hoogte
