

NRC Handelsblad
26 July 2017, NH Woensdag


Section: Binnenland; Blz. 6
 Pim van den Dool

Dat claimt verzekeraar Interpolis in een veelbesproken commercial.
nrc.checkt
De aanleiding
Het was een grote hit op sociale media de afgelopen weken: het campagnespotje van verzekeraar Interpolis over de Automodus-app, die het gebruik van mobiele telefoons in het verkeer moet tegengaan. De app helpt bestuurders om ‘mobielvrij’ te rijden door in de auto geen meldingen door te geven van andere apps, zoals WhatsApp. De telefoon schakelt dus in een soort niet storen-modus.
Het filmpje begint met beelden van lachende mensen die op een testparcours een auto proberen te besturen, terwijl ze hun telefoon gebruiken. Daarna gaan de bestuurders in gesprek met Koen. Hij vertelt hun het waargebeurde verhaal over het kind dat hij heeft doodgereden, terwijl hij met zijn mobiel in de weer was. 
Het filmpje eindigt met de claim dat „89 procent van de mensen in het verkeer zijn mobiele telefoon gebruikt". We checken of deze bewering juist is, waarbij we bij ‘mensen’ uitgaan van Nederlanders.
Waar is het op gebaseerd?
Interpolis laat weten dat het percentage van 89 is gebaseerd op een onderzoek van begin 2016. De verzekeraar liet de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) toen uitzoeken wat de effecten van de Automodus-app waren op het telefoongebruik van de deelnemers tijdens het autorijden. Daarbij werd hun onder meer gevraagd hoe vaak ze hun telefoon tijdens het rijden gebruikten, en waarvoor.
En, klopt het?
Allereerst kijken we naar de onderzoeksopzet. Het onderzoek van de SWOV beperkte zich tot jongeren van 18 tot en met 24 jaar, van wie de meerderheid student was. De 465 deelnemers konden zichzelf aanmelden via Facebook. 
Hoewel de resultaten een beeld geven van telefoongebruik in het verkeer door jongeren, zeggen de uitkomsten niets over de gedragingen van de gemiddelde Nederlander in het verkeer – wat het spotje wel claimt. Ook is het onderzoek beperkt tot autorijden, waarmee fietsen en lopen in het verkeer buiten beschouwing worden gelaten.
Dan naar de resultaten van het onderzoek. De deelnemers kregen de vraag hoe vaak zij bepaalde handelingen op hun telefoon in het verkeer verrichtten. De keuzeopties waren: ‘(bijna) nooit’, ‘tijdens sommige ritten’ of ‘tijdens (bijna) elke rit’. Ruim 70 procent zegt tijdens bijna alle of alle ritten gebruik te maken van navigatie, hoewel uit het onderzoek niet blijkt of de bestuurders de navigatie al van tevoren hadden ingesteld of dat ze hier ook tijdens de rit mee bezig waren. Zo’n 16 procent zegt weleens een berichtje te sturen tijdens het rijden.
Dat 89 procent van de deelnemers weleens ‘iets’ op hun telefoon doet tijdens het rijden, zoals in het spotje van Interpolis wordt beweerd, komt in het rapport niet voor. Volgens een woordvoerder van de SWOV is deze vraag wel gesteld, maar is de beantwoording niet in het rapport opgenomen. De woordvoerder zegt dat 88,7 procent voor ‘tijdens sommige’ of ‘tijdens elke rit’ koos en 11 procent voor ‘(bijna) nooit’. Hierop is dus de 89 procent uit het filmpje gebaseerd. 
Ander recent onderzoek naar het gebruik van de mobiele telefoon in het verkeer in Nederland is er volgens de SWOV niet. In een campagne van het ministerie van Infrastructuur en Milieu uit het najaar van 2016 wordt beweerd dat de helft van de tien miljoen smartphonegebruikers in Nederland onderweg in het verkeer zijn of haar telefoon gebruikt. Onduidelijk is of dit alleen automobilisten betreft of ook fietsers en wandelaars. Het ministerie kan dit cijfer niet verder toelichten, in verband met de vakantieperiode.
Conclusie
Het onderzoek dat Interpolis liet uitvoeren, had betrekking op jongeren en beperkte zich tot autorijden. Andere recente of onderbouwde algemene cijfers over telefoongebruik in het verkeer zijn er niet. We beoordelen de uitspraak in het spotje als ongefundeerd.
Pim van den Dool
  
 