

NRC Handelsblad
24 February 2017, NH vrijdag


Section: Buitenland; Blz. 8
 Maartje Somers

Dat zei de Amerikaanse Republikeinse senator Ted Cruz onlangs tegen Fox News.
NRC.checkt
De aanleiding
Het debat in de Amerikaanse Senaat over de benoeming van Jeff Sessions tot minister van Justitie liep onlangs stevig uit de hand. 
Sessions was senator voor de Republikeinen toen Trump hem voordroeg voor het ministerschap; de senatoren debatteerden dus over de kwaliteiten van een collega. 
De voordracht van Sessions was zeer omstreden: hij liep in de jaren 80 een benoeming tot rechter mis wegens racistische uitlatingen en staat bekend als een hardliner op het gebied van immigratie. De Democraten fakkelden Sessions in het debat af als een racist, tot grote ergernis van de Republikeinen.   
Toen de Democrate Elizabeth Warren in de Senaat een brief uit 1986 voorlas van Martin Luther Kings weduwe, Coretta Scott King, legden de Republikeinen Warren met behulp van een obscure regel uit de senaatsreglementen, voor de duur van het debat het zwijgen op. Democraten reageerden woedend.
Tegenover Fox News verweet de Republikeinse senator Ted Cruz de Democraten naderhand hypocrisie. „De Democraten zijn de partij van de Ku Klux Klan", zei hij. „Kijk naar de meest racistische – kijk naar de Dixiecratsdie segregatie oplegden, [...] die de Klan oprichtten. De Klan werd opgericht door een hele zwik Democraten."
Waar is het op gebaseerd?
Op de geschiedenis. Als de Amerikaanse partijen elkaar van racisme beschuldigen, doen ze dat verschillend. Democraten verwijten Republikeinen doorgaans dat ze beleid voorstaan dat zwarten benadeelt, zoals het schrappen van uitkeringen en het beperken van de toegang tot de stembus. Republikeinen verwijten Democraten dat zij hun ontstaansgeschiedenis delen met de Ku Klux Klan (KKK). 
In 2013 uitten enkele Republikeinse politici uit Virginia bijvoorbeeld vergelijkbare beschuldigingen, al haalden ze er ook nog de abortuskwestie bij. Zo zei een Republikeinse Senator uit die staat, Stephen Martin: „De KKK en Planned Parenthood [een keten van gynaecologische centra] zijn creaties van de Democratische partij."
En, klopt het?
Zuidelijke Democraten probeerden  in de Burgeroorlog (1861-1865) de afschaffing van de slavernij door Washington te voorkomen. In de beginjaren van de KKK steunden Klanleden openlijk Democratische politici, die op hun beurt de KKK soms inzetten als ondergrondse knokploeg. Maar de Klan werd rond 1865 niet opgericht door Democratische politici, zoals Cruz beweerde, maar door soldaten van de verslagen zuidelijke Confederatie. Het kan zijn dat daar Democraten bij waren, maar dat is wat anders dan dat de partij de Klan oprichtte. 
Toch waren er wel banden tussen de KKK en de Democraten. Op de Democratische Conventie van 1924 vierden duizenden KKK-leden hun macht met een picknick, de Klanbake.  Nog in 1948 probeerden zuidelijke reactionaire Democraten, de Dixiecrats onder leiding van Strom Thurmond, het Democratische nominatieproces te kapen om de progressieve koers van de partij tegen te houden. Het mislukte: Harry Truman won de nominatie en uiteindelijk de verkiezingen. 
Sinds de jaren veertig heeft de achterban van Amerika’s twee grootste politieke partijen echter stuivertje gewisseld. Na het opheffen van de segregatie door de Civil Rights Act in 1964 stemden veel verweesd geraakte conservatieve zuidelijke Democraten dat jaar op de Republikein Barry Goldwater. 
 In de decennia erna monopoliseerden de Republikeinen de conservatieve zuidelijke witte stem door te appelleren aan racistische sentimenten zonder die te benoemen. Lee Atwater, de spindoctor van George H. W. Bush, omschreef deze ‘zuidelijke strategie’ in een berucht citaat uit 1981. Het woord ‘nigger’ gebruiken kan niet meer, zei Atwater, en vervolgde: „Je hebt het dus over het verlagen van de belastingen – alle dingen waar je over praat zijn zuiver economisch. En het bijproduct is: zwarten worden harder getroffen dan witten."
En de bewering van Cruz? Die klopte in de 19de en het begin van de 20ste eeuw, maar nu niet meer.  Moderne white supremacists en neonazi’s staan dichter bij de Republikeinse Partij. Voormalig KKK-leider David Duke heeft meermaals zijn steun aan Trump betuigd. Afro-Amerikanen stemmen vrijwel altijd Democratisch.
Conclusie
De Ku Klux Klan en de Democraten stonden in het verleden voor segregatie. Dit is al een halve eeuw niet meer zo. We beoordelen de stelling als grotendeelsonwaar.
Maartje Somers
 
 
 