
de Volkskrant
27 april 2019 zaterdag
Section: Boeken en wetenschap; Blz. 22
 RONALD VELDHUIZEN
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: er hoeft maar één druppel olie in een drinkwaterbron te vallen om hem honderd jaar onbruikbaar te maken.
Klopt dit wel
Van wie komt die claim?
Drinkwaterbedrijf Vitens lanceerde afgelopen week een bewustwordingscampagne om consumenten aan te sporen zuiniger om te gaan met hun drinkwater. Toen Radio 1-presentator Sven Kockelmann Vitens-directielid Marike Bonhof vroeg of het wel verstandig was zo'n campagne op een kleinverbruiker als de consument te richten, zei ze dat de campagne ook bedoeld was om bewustwording over de kwetsbaarheid van drinkwaterbronnen in het algemeen te bevorderen. Ze onderbouwde dat met een opmerkelijke bewering: 'Eén druppeltje olie in een waterbron en je kunt een bron honderd jaar niet gebruiken.'
Klopt het?
Bonhofs uitspraak was net iets anders bedoeld, legt een woordvoerder van Vitens uit. Tijdens het live-radio-interview versprak Bonhof zich en kwam de bewering - sowieso geen centraal punt van de campagne - anders uit de verf. Waar ze wel op doelde: als de grond in de buurt van een kwetsbare drinkwaterbron vervuild raakt, kan zo'n verontreiniging na tientallen jaren alsnog opduiken in de drinkwaterbron. In zeldzame gevallen valt de bron dan tijdelijk niet te gebruiken. 

Dat is inderdaad waar, zegt waterkwaliteitsexpert Annemarie van Wezel, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. 'We spreken bij grondwaterbeschermingsgebieden ook wel van 25-jaarzones of 60-jaarzones, die aangeven hoe lang het duurt voordat bodemvervuiling een bron bereikt.' Daarom is er wetgeving die zulke zones beschermt: officieel mogen boeren daarbinnen bijvoorbeeld sommige bestrijdingsmiddelen niet gebruiken. 'Maar het ontbreekt weleens aan handhaving', zegt Van Wezel. 100-jaarzones bestaan ook, blijkt uit een online-overzicht van de Provincie Utrecht en wanneer we een RIVM-rapport raadplegen. 

En de druppel olie dan? Wat dat betreft klopt Bonhofs uitspraak ook wel ongeveer, zegt hoogleraar drinkwatertechniek Jan Peter van der Hoek in een reactie. 'Je krijgt de bestanddelen van olie niet zomaar uit diepe grondwaterbronnen, want de waterzuiveringsinstallaties zijn daar niet op gebouwd', zegt hij. 'Je moet jaren wachten tot het er weer uit is. Op de eerste plaats geven oliebestanddelen drinkwater een erg vieze smaak voordat ze volksgezondheidsproblemen vormen.' 

Op ons verzoek rekent Van Wezel, op basis van haar eigen onderzoek, uit dat mensen het oliebestanddeel ETBE uit één druppel olie kunnen proeven in 3.700 liter water. De gemiddelde bron van Vitens is echter grofweg 100 miljoen keer zo groot. Wil daarin olieverontreiniging te proeven zijn, dan moet er per ongeluk 3,5 kubieke meter olie in belanden; een klein bestelbusje vol. Meer dus dan een druppel, al benadrukt ook Van Wezel dat grondwaterbronnen kwetsbaar zijn voor jarenlange vervuiling.
Eindoordeel?
Grondwaterbronnen zijn inderdaad kwetsbaar voor jarenlange vervuiling, al is er meer nodig dan één druppel olie voordat het zover is.



