
'Het noorden is bezig met een inhaalslag'; 
NRC.NEXT
7 september 2012 vrijdag
Section: Op de hoogte
 Laura Wismans
De inleiding
Het ene deel van Nederland is het andere niet. Uiteraard kwam in het noordelijk lijsttrekkersdebat ook de noordelijke economie aan de orde. Volgens debatleider Remy van Mannekes maken mensen in het noorden zich grote zorgen over hun inkomen. Er zijn grote inkomensverschillen tussen noorden en de rest van Nederland, zegt hij. Diederik Samsom van de PvdA ziet het positiever: ,,Ik zie dat het noorden langzaam een inhaalslag maakt." Volgens hem kan het noorden zelfs een voorsprong nemen. Vooral duurzame technologie en de energiesector bieden kansen, zegt hij. ,,Dan wordt het noorden banenkampioen." Is het noorden inderdaad een inhaalslag aan het maken? Next.checkt zocht het uit.
Interpretaties
Waar Samsom op doelt met zijn uitspraak over de inhaalslag is niet geheel duidelijk. Hij reageert op een vraag over inkomensongelijkheid, maar heeft het direct daarna over groeisectoren in de noordelijke economie als geheel. Om te bepalen of het noorden inderdaad een inhaalslag aan het maken is, kijken we dus zowel naar de ontwikkeling in inkomensongelijkheid als van de noordelijke economie.
En, klopt het?
De inkomens in Noord-Nederland (Drenthe, Friesland en Groningen) lopen achter bij die van de rest van Nederland. Vooral in het Westen (Utrecht, Noord-Holland, Zuid-Holland en Zeeland) ligt het gemiddeld besteedbaar inkomen hoger. Het stijgt wel in alle delen van het land. In Noord-Nederland was het gemiddeld besteedbaar inkomen in 2005 18.800 euro per jaar. Voor Nederland als geheel was dat 20.600 euro en voor koploper West-Nederland 21.300 euro. Dit zijn gestandaardiseerde cijfers, afkomstig van het CBS. In 2009, het laatste jaar waarover cijfers beschikbaar zijn, was het gemiddeld besteedbaar inkomen in Noord-Nederland 22.000 euro. Voor heel Nederland was dat 24.100 euro en voor het Westen 24.900 euro.
Nog steeds ligt het noorden dus flink achter. Maar procentueel steeg het inkomen tussen 2005 en 2009 in het noorden wel wat harder dan in de rest van Nederland. De stijging in het noorden was 17 procent, in het westen was dat 0,1 procentpunt minder: 16,9 procent. Het zuiden blijft met een stijging van 16 procent een hele procentpunt achter. De verschillen zijn klein, maar tussen 2005 en 2009 is het inkomensverschil tussen het noorden en de rest van Nederland dus iets kleiner geworden. Een kleine inhaalslag is in de cijfers van de vijf laatst beschikbare jaren inderdaad te zien.
Dan de economische groei: In 2008 was de economische groei van Noord-Nederland met 4,2 procent aanzienlijk hoger dan het gemiddelde van Nederland, dat op 1,8 procent lag. In 2009 sloeg de crisis in en kromp de economie overal. In 2010 berichtte het Economisch Bureau van de ING dat het noorden sneller herstelde van de crisis dan de rest van het land. De groei was weer hoger dan gemiddeld. Het CBS berichtte 4,9 procent tegenover 1,7 gemiddeld. Die lijn werd ook voorspeld voor 2011, maar dit bleek niet uit te komen. Het noorden groeide in dat jaar juist minder hard dan de rest van Nederland. Dat was met name het gevolg van koopkrachtdaling en oplopende werkloosheid. Terwijl de rest van Nederland ook in 2011 groeide met 1,2 procent, kromp de economie in het Noorden als enige met 0,9 procent. Op basis van deze cijfers is dus niet te concluderen dat het noorden met een inhaalslag bezig is.
Ook geeft een vergelijking van de economische groei in het noorden met de rest van Nederland een misleideind beeld, zegtPaul Elhorst, hoogleraar regionale economie aan de Rijksuniversiteit Groningen. ,,Economische trends lopen in het noorden altijd wat achter op die in de rest van Nederland, met name de Randstad." Dat komt, zegt Elhorst, omdat het noorden, vooral Groningen, veel studenten telt en dus veel onderwijsbanen. ,,Bij economische neergang wordt op onderwijs pas in een later stadium bezuinigd. Economische trends raken het noorden daarom meestal pas twee tot drie jaar later dan de rest."
Conclusie
Volgens Samsom is het noorden met een inhaalslag bezig. Voor deze check keken wij naar twee in het debat genoemde aspecten: inkomensongelijkheid en de economie als geheel. De cijfers over inkomensontwikkeling tussen 2005 en 2009 laten inderdaad een kleine ,,inhaalslag" van het noorden op de rest van Nederland zien. Recentere cijfers zijn niet beschikbaar. Over de ontwikkeling van de economie als geheel is geen eenduidig antwoord te geven op de vraag of het noorden bezig is met een inhaalslag. Tot 2010 lijkt daar inderdaad sprake van, maar de recentste cijfers laten juist een terugloop zien ten opzichte van de rest van het land. Al met al beoordelen wij deze stelling daarom als half waar.
 
Diederik Samsom (PvdA) tijdens het Noordelijk Lijsttrekkersdebat, afgelopen woensdag
