
'De geur van mandarijnen heeft een opwekkend effect'; next. checkt 
NRC.NEXT
13 juni 2014 vrijdag
Section: Weten
 Maral Noshad Sharifi
Dat zei schrijver Hafid Bouazza onlangs in een interview met NRC
 De aanleiding 
In tijden waarin de zon en code oranje elkaar afwisselen kun je last hebben van stemmingswisselingen. De ene dag vrolijk, de volgende dag droevig. Gelukkig is er een potentiële remedie gevonden tegen die droevige dagen: mandarijnengeur. Schrijver Hafid Bouazza zei onlangs in NRC Weekend dat Arabieren vroeger aan citrusvruchten roken om vrolijk te worden. ,,Het is bewezen dat de geur van mandarijnen een opwekkend effect heeft." En hij is niet de enige die dat denkt. Vraag maar eens in je omgeving: meer mensen zijn overtuigd van het effect. Is mandarijnengeur onze nieuwe xtc? We checken de stelling: ,,De geur van mandarijnen heeft een opwekkend effect." 
 En, klopt het? 
Allereerst, een algemene vraag. Hoe heeft een geur invloed op ons gevoel? 
Dat gaat grotendeels onbewust en heeft waarschijnlijk een ecologische verklaring, zegt Lex Toet, waarnemingsonderzoeker van TNO. Onprettige geuren, zoals die van bedorven voedsel en brand, waarschuwen ons voor gevaar. Prettige geuren vertellen ons dat we in een veilige omgeving zijn. 
,,Plezierige geuren wekken een aangename of opgewekte stemming bij ons op." We gaan de omgeving dan ook positiever beoordelen, zegt Toet. De omgeving wordt mooier, de mensen worden vriendelijker ingeschat. ,,Je gaat er zelfs meer tijd doorbrengen." 
We zijn er recentelijk achtergekomen waar dit aan ligt, zegt Toet. Als je iets ruikt komt de geur binnen in een centraal hersenorgaan dat tegelijkertijd ook nog bepaalt waar je aandacht naartoe gaat. 
Hoe kunnen we dan opgewekt raken door de geur van een mandarijn? 
Stel je ruikt aan een mandarijn en vindt de geur prettig, dan richt je aandacht zich alleen nog maar op prettige dingen in de omgeving en negeer je de onaangename dingen, zegt Toet. Dan krijg je dus een opgewekt gevoel van de geur van mandarijn. Maar dat hoeft niet voor iedereen te gelden. 
Ook herinneringen bepalen het effect van een geur, zegt geurexpert Tanja Deurloo. 
Voor veel mensen heeft de geur van mandarijnen een vrolijke en zonnige associatie, die bijvoorbeeld teruggaat naar het gelukzalige moment dat je als kind huppelde met een mandarijntje in de hand, zegt Deurloo. 
Door die positieve associaties kunnen mensen die mandarijnen ruiken opgewekter raken, zegt Toet. ,,Net als wanneer ze muziek horen die ze mooi vinden." Maar het is niet zo dat er gegarandeerd een effect plaatsvindt: er zullen altijd mensen zijn die het niet prettig vinden. 
De geur van mandarijnen kán dus een opwekkend effect hebben, zo lijkt het. Maar hard wetenschappelijk bewijs is er niet voor, zegt Jules Beekwilder, biochemicus aan de universiteit van Wageningen. Waarom eigenlijk niet? 
Het is lastig om de invloed van een bepaalde geur te onderzoeken, zegt Beekwilder. Als je het effect van mandarijnengeur op onze vrolijkheid wilt meten moet je ook een controlegeur hebben waar je het tegen afzet. Welke geur kan echt 'neutraal' zijn? Het placebo-effect kan heel groot zijn, zegt hij. 
 Conclusie 
Schrijver Hafid Bouazza zei dat mandarijnengeur een opwekkend effect heeft. Door de positieve associaties kunnen mensen er opgewekter van raken. Maar er is nog geen sterk wetenschappelijk bewijs voor een direct verband tussen mandarijnengeur en vrolijkheid. Daarom beoordelen wij de stelling als niet te checken. 
 
 