

NRC Handelsblad
25 januari 2016 maandag


Section: Wetenschap

Dat maakte de Ellen MacArthur Foundation bekend in Davos. 
De aanleiding 
Ellen MacArthur brak als solozeiler records op de oceanen. Nu heeft de Britse een eigen stichting die streeft naar een circulaire economie. Dinsdag verscheen op het World Economic Forum in Davos een rapport van de Ellen MacArthur Foundation over de toekomst van plastic. Daar staat in dat bij ongewijzigd beleid ,,de oceaan in 2050 meer plastic dan vis zal bevatten (in gewicht)". 
Waar is het op gebaseerd? 
Het rapport van MacArthurs stichting is The New Plastics Economy: Rethinking the future of plastics. 
En, klopt het? 
Wetenschappers buigen zich al decennia over de vraag hoeveel plastic jaarlijks wereldwijd in zee belandt. Het rapport van de MacArthur Foundation houdt het in haar redenering op in ieder geval 8 miljoen ton. Dat kan goed kloppen. Gezaghebbend Amerikaans onderzoek dat vorig jaar in Science werd gepubliceerd, kwam uit op tussen de 4,8 en 12,7 miljoen ton. 
Het Amerikaanse onderzoek voorspelde ook dat de hoeveelheid plastic die in zee terechtkomt in 2025 10 à 28 miljoen ton per jaar zal zijn. De onderzoekers gaan ervan uit dat er dan meer mensen in kustgebieden wonen en dat er niets verbetert aan de afvalverwerking. 
Maar hoe zit dat dan in 2050? Daarover zegt het Amerikaanse onderzoek niets. De MacArthur Foundation baseert zich op een rapport uit 2015, over de markt voor chemische toevoegingen in plastic verpakkingsmateriaal. Die markt zal tot 2019 groeien met 4,8 procent. MacArthur gokt erop dat die groei ook opgaat voor het plastic afval in zee, met - vooruit - slechts 3 procent groei tussen 2025 en 2050. Reken het na en er belandt in dat laatste jaar 27 miljoen ton in zee. 
Die jaarlijkse afvalstroom naar zee moet dan ook nog worden opgeteld bij de hoeveelheid plastic die er nu al in zee zit. Dat is 150 miljoen ton, haalt MacArthur uit het rapport Stemming the tide (2015) van The Ocean Conservancy. Als uitleg staat daar alleen dat dat getal ,,gebaseerd is op de plasticproductie sinds 1950". 
Stel dat het allemaal toch klopt, dan kunnen we het bestaande plastic in zee én al dat toekomstige afval optellen tot 716 miljoen ton in 2050. We negeren even het plastic dat in zee wordt afgebroken, of dat aanspoelt en wordt opgeruimd. ,,Maar daar weten we ook ontzettend weinig van, dus helemaal onterecht is dat niet", zegt Jan Andries van Franeker, onderzoeker bij Imares, het onderdeel van de Wageningen UR dat ecosystemen in zee bestudeert. 
Tot slot, is die afvalberg meer dan er vis in de zee zit? Nee. 
De enige goede schattingen van de hoeveelheid vis in de wereldwijde oceanen komen uit Brits-Canadees onderzoek, gepubliceerd in Science in 2009. Er werden twee verschillende methodes gebruikt. De ene kwam uit op 2.000 miljoen ton, het andere op 900 miljoen ton. Alleen als de vis in zee de komende 35 jaar ernstig opraakt, komt MacArthur dus in de buurt. 
Van Franeker wil het groeiende probleem van plastic in zee niet bagatelliseren. ,,Het is een onderwerp om je serieuze zorgen over te maken. Maar de voorspelling van Davos lijkt me overdreven." 
Conclusie 
We beoordelen de stelling als onwaar. MacArthur levert geen onderbouwde cijfers over de huidige hoeveelheid plastic in zee, en er is nooit een voorspelling gedaan voor de toename ervan tot 2050. MacArthurs schatting op basis van chemicaliën in de plasticindustrie is nattevingerwerk. En zelfs als haar aannames kloppen, is het aantal kilo's plastic nog altijd minder dan het gewicht van alle vissen in de zee. 
Michiel Dekker en Hester van Santen 
Deze rubriek beoordeelt een bewering op waarheidsgehalte.  
 