

NRC Handelsblad
14 December 2017, NH-donderda


Section: Cultuur; Blz. 6
 Menno Sedee

Dat zei choreograaf Hans van Manen in Volkskrant Magazine.
nrc.checkt
De aanleiding
Choreograaf Hans van Manen is al 45 jaar samen met Henk van Dijk, vertelde hij in Volkskrant Magazine. Hoe ze dat uithouden? Door niet samen te wonen: „Wist u dat iedere getrouwde vrouw recht heeft op een eigen huis? Dat is wettelijk vastgesteld, maar dat weet niemand."
Waar is het op gebaseerd? 
Hans van Manen laat weten dat hij van dat recht had gehoord van goede kennissen. Aan de telefoon vertelt hij over oud-balletdansers Alexandra Radius en Han Ebbelaar, die in de jaren zeventig in Amsterdam aan de Overtoom woonden. Op een dag kwam de woning boven hen vrij. „In bovenburen hadden ze geen zin." Toen hebben ze de bovenwoning op naam van mevrouw Radius laten zetten. „Een voorbeeld van emancipatie", aldus Van Manen.
Ebbelaar, die nog steeds met Radius in Amsterdam woont, maar niet aan de Overtoom, bevestigt het verhaal. „We wilden dat huis heel graag hebben", zegt hij aan de telefoon. „Voor de rust, de ruimte en een studio om in te kunnen schilderen." Ze woonden niet écht apart. „Dat was op papier natuurlijk! We waren niet gescheiden."
En, klopt het?
Tot 2001 moest een getrouwd stel wel degelijk in één huis wonen. Althans, volgens het Burgerlijk Wetboek. Daarin stond: ‘Echtgenoten zijn jegens elkander tot samenwoning verplicht.’ In de praktijk werden overtredingen van deze wet al sinds 1971 niet meer bestraft. 
Op initiatief van de toenmalige staatssecretaris van Justitie Job Cohen (PvdA) is die verplichting geschrapt in het (paarse) kabinet-Kok II. Op 12 december 2000 stemde de Tweede Kamer voor zijn wetsvoorstel, enkele maanden nadat al was ingestemd met het openstellen van het burgerlijk huwelijk voor partners van hetzelfde geslacht. 
De SGP, de ChristenUnie en het CDA hebben nog geprobeerd om de samenwoningsverplichting te behouden. Wat betekent huwelijk nog als je niet eens in één huis woont, dachten de christelijke partijen. „De sociale samenhang in de samenleving is gediend met de revitalisering van het huwelijk, niet met het slopen ervan", zei SGP-Kamerlid Kees van der Staaij toentertijd in het Reformatorisch Dagblad.
Al met al: je mag sinds 2001 officieel apart wonen als je bent getrouwd. Dat geldt overigens zowel voor de getrouwde vrouw als voor de getrouwde man. 
Maar dat betekent niet dat je ook recht hebt op een eigen huis. Volgens de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, artikel 25, heeft iedereen – althans, de burgers van de lidstaten van de Verenigde Naties – recht op huisvesting. Maar daar staat niks in over een woning voor alleen jezelf.
Recht op een eigen woning heb je ook niet als je alleenstaand bent. „Op het moment dat mensen uit elkaar gaan, kunnen zij een procedure starten om de ander uit huis te krijgen", zegt familierechtadvocaat Ingrid Vledder. Zij zijn dan soms genoodzaakt bij anderen in te trekken. „Iemand die het meest voor de kinderen zorgt, heeft de meeste kans om in de woning te blijven wonen. De ander moet dan maar iets anders zoeken, bijvoorbeeld de zolder bij de ouders." Ook hierbij is het irrelevant of je vrouw of man bent, zegt Vledder. „Dat zou discriminatie zijn."
Conclusie
Een getrouwde vrouw mag sinds 2001 in een eigen huis wonen – net als een getrouwde man – al werd een overtreding van die wet in de dertig jaar daarvoor niet gesanctioneerd. Een getrouwd persoon heeft echter geen recht op een eigen huis, wel op huisvesting. We beoordelen de stelling van Hans van Manen daarom als onwaar. 
Menno Sedee
 
 
 