
'85 rijksten zo rijk als armste helft wereld'
NRC.NEXT
29 januari 2014 woensdag
Section: weten
 Laura Wismans
 De aanleiding 
Spraakmakende cijfers deden vorige week de ronde in media in binnen- en buitenland. 'De 85 rijkste mensen zijn zo rijk als de armste helft van de wereld', stond er in veel koppen. Ja, het gaat hier over 85 individuen tegenover de armste helft van de bevolking. Bron voor alle nieuwsberichten was het rapport Working for the few dat Oxfam Novib presenteerde tijdens het World Economic Forum in Davos vorige week. De belangrijkste boodschap van het rapport: de welvaartsongelijkheid neemt in rap tempo toe. In het rapport staan nog veel meer cijfers, maar de bewering dat de 85 rijkste mensen evenveel bezitten als de armste helft van de wereldbevolking werd het gretigst overgenomen. Wij checken daarom of deze bewering waar is. 
 En, klopt het? 
De bewering zoals die in het rapport van Oxfam Novib staat, is net iets anders geformuleerd dan die in de nieuwsberichten over het rapport. ,,The bottom half of the world's population owns less than the richest 85 people in the world", staat er. Behalve dat de helft van de wereldbevolking nu als eerste wordt genoemd, staat er ook dat de 'onderste helft' van de wereldbevolking minder bezit dan de rijkste 85 mensen. 
Oxfam heeft de cijfers niet verzonnen, maar baseert zich op twee bronnen: de 'World's Billionaires'-lijst zoals die op de website van zakenblad Forbes staat, en het Global Wealth report 2013 van het onderzoeksinstituut van de Zwitserse bank Credit Suisse. 
Eens kijken of we de rekensom die Oxfam met hun cijfers maakte kunnen volgen. 
Volgens Forbes is de rijkste familie - dat is alvast geen individu zoals in de stelling gezegd wordt, maar oké - die van Carlos Slim met 73 miljard dollar. Dan komt Bill Gates met 67 miljard en op drie staat Amancio Ortega (van kledingwinkel Zara) met 57 miljard. Zo gaat de lijst verder. Wie het vermogen van de 85 hoogstgenoteerden optelt, komt op een totaal vermogen van 1.760,7 miljard dollar. 
Het is overigens niet zo dat deze rijke mensen elk jaar aan Forbes doorgeven hoeveel vermogen ze hebben. Of dit daadwerkelijk de 85 rijksten zijn is ook niet helemaal zeker - er staat bijvoorbeeld geen dictator in. Het blad schat de bedragen op basis van wat bekend is over het bezit van rijke mensen in bijvoorbeeld aandelen en vastgoed. Maar een betere weergave van het vermogen van de 85 rijksten dan deze lijst met schattingen is er niet. Dus voor deze factcheck gaan we mee met de bedragen. 
Dan het bezit van de armste helft van de bevolking. Ook dat is weer op schattingen gebaseerd - onvermijdelijk want er zijn nu eenmaal weinig betrouwbare gegevens over het inkomen van bijvoorbeeld de mensen in het arme deel van Afrika. De Zwitserse bank Credit Suisse brengt jaarlijks haar Global Wealth report uit, dat wordt gezien als gezaghebbend. In het rapport staat te lezen: 'The bottom half of the global population together possess less than 1% of global wealth'. 
 Het getal van 'minder dan 1 procent' is de afgelopen jaren in heel veel andere rapporten ook aangehaald. Maar om precies te zijn moet de armste helft van de bevolking het doen met 0,71 procent van de rijkdom in de wereld. De rijkste 1 procent heeft 65 keer meer dan de onderste helft van de bevolking. 
Hiermee is de rekensom van Oxfam Novib tamelijk eenvoudig. Het totaal van 240,8 biljoen dollar dat alle mensen ter wereld naar schatting samen bezitten gedeeld door 0,71 procent komt neer op (240.8 biljoen x 0,0071 =) 1.709,6 miljard. En ja, dat is minder dan de 1.760.7 miljard die zojuist uit de optelsom van de 85 rijkste mensen op de Forbes-lijst kwam. 
 Conclusie 
Talloze nieuwsberichten kopten met de bewering dat de 85 rijkste mensen even rijk zijn als de armste helft van de bevolking. Ze haalden die stelling uit een rapport van Oxfam Novib, waarin zelfs stond dat die armste helft minder te besteden heeft dan de 85 rijksten. Alle berekeningen zijn gebaseerd op schattingen, maar het zijn wel de betrouwbaarste schattingen voorhanden. 
Nagerekend komen we erop uit dat de 85 rijksten 1.760 miljard bezitten, en de armste helft 1.709. Inderdaad minder dus. Dat maakt de bewering waar. 
 En hoe zit dit voor Nederland? Lees de column van Maarten Schinkel op pagina17 
 
Media in binnen- en buitenland namen het massaal over van Oxfam Novib
