
'Het Nederlands elftal had last van de warmte'; next checkt
NRC.NEXT
14 juni 2012 donderdag
Section: Sport
 Steven Verseput
Het was heet en benauwd gisteren tijdens de cruciale wedstrijd Nederland-Duitsland op het EK voetbal. Het was de warmste dag van het jaar tot nu toe in Charkov. De temperatuur in de stad in het noordoosten van Oekraïne liep gistermiddag op tot 34 graden, meldde weerbureau Meteo Consult.
Veel ploegen op het EK worstelen met het temperatuurverschil. Van de zestien nationale teams verblijven liefst dertien landen in Polen, waar het kouder is dan in Oekraïne. Diverse teams spelen wedstrijden in het soms benauwde Oekraïne. Iedere keer moeten de spelers zich aanpassen aan het klimaatverschil.
Na de verloren wedstrijd tegen Denemarken (zaterdag) stond in deze krant: 'Oranje stond in Charkov, waar het veel warmer was dan in (verblijfplaats) Krakau, letterlijk en figuurlijk naar lucht te happen.' En afgelopen dinsdag zat bondscoach Bert van Marwijk in het snikhete Charkov zwetend op de persconferentie voor het duel tegen Duitsland. De warmte is een belangrijke factor, stelde hij.
Hoe groot is de invloed van het weer op de prestaties? En had Oranje gisteravond meer last van het temperatuurverschil tussen Polen en Oekraïne dan de Duitsers?
Aan het begin van de wedstrijd lag de temperatuur in Charkov (officiële meetpunt) gisteravond rond de 27 graden (en 40 procent relatieve luchtvochtigheid*). In het stadion was het waarschijnlijk nog 3 tot 5 graden warmer, aldus de weerkundigen van Meteo Consult. Oranje en Duitsland speelden de eerste helft dus bij temperaturen tussen 30 en 32 graden.
In aanloop naar de wedstrijd hadden Nederland en Duitsland de afgelopen week bijna dezelfde klimatologische omstandigheden. In het Poolse Krakau, de thuisbasis van Oranje, lag de temperatuur overdag tussen 18 en 22 graden. In het Poolse Gdansk, waar de Duitsers verblijven, lag de temperatuur tussen 19 en 23 graden. Nederland had dus geen klimatologisch nadeel voor het duel van gisteren. Voordeel voor de spelers van beide teams was dat het donker was toen het duel begon (de aftrap was om 21.45 uur Oekraïense tijd). Er was daardoor geen directe instraling op de huid door de zon. De kans op oververhitting is daardoor minder, aldus Meteo Consult. Nadeel: er stond nauwelijks wind in Charkov, de spelers hadden daardoor geen verkoeling.
Door de stijging van de temperatuur en luchtvochtigheid gaat het prestatievermogen (afgelegde afstand en sprintvermogen) van de sporters achteruit. Bij temperaturen boven de 20 graden wordt er duidelijk minder gepresteerd, zegt Maria Hopman, hoogleraar integratieve fysiologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. ,,Dan kan je je warmte minder goed kwijt, en zal er meer bloed naar de huid gaan om toch warmte af te voeren. Daardoor stijgt de hartfrequentie en dat wordt ervaren als zwaarder, meer vermoeiend." Hein Daanen, bijzonder hoogleraar thermofysiologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en onderzoeker bij TNO, verwijst naar onderzoek uit 2010. Daaruit blijkt dat bij voetbalwedstrijden in de hitte het sprintvermogen en de afgelegde afstand in de tweede helft van de wedstrijd sterk afneemt.
Beide teams hebben amper kunnen acclimatiseren aan de veel warme omstandigheden in Charkov (verschil van zo'n 10 graden). Nederland en Duitsland landden dinsdagmiddag in Charkov. Je hebt zeven tot tien dagen nodig om volledig te acclimatiseren aan warme omstandigheden, stellen zowel Hopman als Daanen. ,,Zij waren er een dag, daar heb je niks aan", zegt Hopman. Bij dit soort omstandigheden adviseert zij sporters veel water te drinken en voldoende zout en suikers in te nemen.
Hein Daanen heeft een casestudy gedaan naar de eredivisiewedstrijd FC Twente-Ajax van 29 april, naar aanleiding van de uitspraak van Ajax-trainer Frank de Boer dat het temperatuursverschil tussen het westen en het oosten het een zware wedstrijd maakte. Bekijk zijn onderzoek via http://nrcnext.nl/links
Relatieve vochtigheid
Lucht kan een beperkte hoeveelheid vocht bevatten die afhangt van de temperatuur. De relatieve vochtigheid is de verhouding tussen de in de lucht aanwezige hoeveelheid waterdamp en de maximaal mogelijke hoeveelheid waterdamp. Een waarde van honderd procent wijst op een maximale hoeveelheid waterdamp: de lucht is dan verzadigd. Bij een relatieve vochtigheid van vijftig procent bevat de lucht de helft van de maximaal mogelijke hoeveelheid waterdamp. De relatieve vochtigheid vertoont een dagelijkse gang. De laagste waarden komen overdag voor bij de hoogste temperatuur omdat lucht dan de grootste hoeveelheid waterdamp bevat. Bron: KNMI
