
de Volkskrant
31 maart 2018 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 4
 RONALD VELDHUIZEN
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: Gezond eten halveert kans op oogziekte.
Van wie komt die claim?
'Gezonde voeding kan risico op oogziekte bijna halveren', stond boven een persbericht van het Erasmus Medisch Centrum (MC) afgelopen week. Het gaat om de ouderdomsaandoening maculadegeneratie, waarbij cellen in het netvlies aftakelen en die ongeveer één op de zes 55-plussers treft. Wie voldoende vis, groente en fruit eet, zou de kans daarop 42 procent laten slinken, aldus het Rotterdamse onderzoek. Het nieuws verspreidde zich rap bij media als AD, omroep Max en RTL Nieuws.
Klopt het?
Vragen we de oorspronkelijke studie op, dan blijken er slagen om de arm te gelden. Aan het onderzoek deden 4.200 Rotterdammers mee, die sinds begin jaren negentig vragen over hun leefstijl beantwoorden en regelmatig het ziekenhuis bezoeken. En hoewel inderdaad de allergezondste eters een 42 procent lagere kans op de diagnose maculadegeneratie hadden vergeleken met Schijf van Vijf-ontlopers, erkennen de wetenschappers dat niet valt uit te sluiten dat een deel van het grote risicoverschil ontstond doordat deze mensen ook op andere vlakken gezonder leefden. 

Ook rookten de gezonde eters een stuk minder, zegt emeritus hoogleraar voedingsleer Martijn Katan van de Vrije Universiteit Amsterdam. 'Roken is een krachtige risicofactor voor maculadegeneratie', schrijft hij in een e-mail. Dat vertekent de resultaten volgens hem dermate dat daar statistisch moeilijk tegenaan te corrigeren valt, al hebben de wetenschappers dat wel geprobeerd. 

De onderzoekers keken naar negen gezonde voedingspatronen. Maar één daarvan scoorde een forse risicovermindering; die 42 procent. Dat kan een uitschieter zijn, zegt Katan. 

Die bezwaren willen niet zeggen dat gezond eten niks uithaalt tegen maculadegeneratie.De pigmentstofjes die onze ogen nodig hebben om goed te zien en het netvlies te beschermen, maakt het lichaam niet zelf aan. Die haalt het uit groenten met stoffen als luteïne en zeaxanthine. Geef mensen in pilvorm een hoge dosis daarvan plus veel vitamines en mineralen, en ze hebben vijf jaar later 25 procent minder kans op maculadegeneratie, bleek uit het Amerikaanse AREDS2-experiment. 

De AREDS2-dosis is met groente moeilijk haalbaar: daarvoor moet je elke dag een kilo bladgroente eten als spinazie of boerenkool. De effecten van gezond eten zullen daarom wat bescheidener zijn, verwacht Katan. Overigens bleken visvetten in AREDS2 niets uit te richten, dus de vraag blijft of en hoe vis precies helpt.
Eindoordeel?
Gezond eten is goed voor de ogen. Maar dat je ermee de kans op oogziektes halveert, is niet waarschijnlijk.



