
'Die enorme budgetten van de publieke omroep gaan vooral naar amusement'; 
NRC.NEXT
28 september 2012 vrijdag
Section: Op de hoogte
 Stijn Bronzwaer
De aanleiding
De Volkskrant plaatste op maandag 24 september een interview met Yoeri Albrecht, de voorzitter van de Vereniging Veronica. Albrecht werd geïnterviewd over het aan de Vereniging Veronica gelieerde investeringsfonds V-Ventures. Sinds 2011 zijn de tv-gids en de zender in handen van uitgever Sanoma en John de Mol, Radio Veronica is eigendom van TMG (Telegraaf Media Groep). De tientallen miljoenen die Veronica overhield aan de verkoop worden door V-Ventures gestoken in media-activiteiten ,,die van belang zijn voor het goed functioneren van de democratie". V-Ventures is onder meer eigenaar van persbureau ANP. Radiostation Kink FM dat deel uitmaakte van het investeringsfonds is inmiddels ter ziele.
V-Ventures noemt zichzelf een maatschappelijk georiënteerd investeringsfonds. Het fonds wil volgens Albrecht de serieuze media helpen, door te investeren in onafhankelijke en kwalitatief hoogstaande nieuws- en informatievoorzieningen. Want, zegt Albrecht in het interview: ,,Een betrouwbare en onafhankelijke nieuwsvoorziening is van levensgroot belang."
De publieke omroep zou dat eigenlijk moeten doen, maar doet dat niet naar behoren, maakt Albrecht duidelijk. ,,Die enorme budgetten van de publieke omroep gaan vooral naar amusement, in plaats van naar onderzoeksjournalistiek." next.checkt zocht uit of deze bewering klopt.
Interpretaties
De 'enorme budgetten' van de publieke omroep waarover Albrecht spreekt, omvatten 814,9 miljoen euro in 2013 in totaal volgens de NPO. Daaronder vallen bijvoorbeeld ook radio, internet, muziekcentrum MCO en de rechtenbetalingen aan BUMA. Uit het interview met de Volkskrant wordt niet duidelijk of Albrecht de publieke omroep als geheel bekritiseert, of zich richt op de televisieprogramma's. Op Twitter reageert Albrecht in een discussie met NPO-directeur televisie Gerard Timmer over het Volkskrant-artikel met de opmerking: ,,Ik zie als ik de buis aanzet heel veel amusement". Om die reden bekijken we voor deze check of de budgetten van de publieke omroep die bestemd zijn voor televisie vooral naar amusement gaan.
En, klopt het?
Volgens het jaarplan 2013 van de NPO gaat ongeveer de helft van het gehele budget van de publieke omroep naar Nederland 1, 2 en 3 (exclusief de kindertelevisie van Zapp/Zappelin): 423,4 miljoen euro. Ter vergelijking: de publieke omroep besteedt 100 miljoen euro aan radio. De NPO verdeelt de tv-programma's in zes verschillende genres: nieuws, opinie, samenleving, expressie, kennis en amusement. Verreweg het meeste geld, ongeveer een kwart, gaat naar nieuws: de Journaals en sportverslaggeving. Het minste geld, 25 miljoen euro, gaat naar amusementsprogramma's. Dat is 6 procent van het totale televisiebudget van de NPO. Naar opinie, waar onderzoeksjournalistiek onder valt gaat 15 procent van het geld.
Conclusie
Kijken we naar de budgetten die de NPO besteedt aan tv, dan neemt amusement een zeer bescheiden plaats in. Slechts 6 procent van het totale televisiebudget van de NPO gaat naar amusementstelevisie. Hoeveel geld er precies gaat naar onderzoeksjournalistiek is niet gespecificeerd. Aan 'opinieprogramma's', waar onderzoeksjournalistiek onder valt, wordt aanzienlijk meer besteed: 15 procent van al het televisiegeld. De opmerking van Yoeri Albrecht dat ,,die enorme budgetten van de publieke omroep vooral gaan naar amusement, in plaats van naar onderzoeksjournalistiek" beoordelen we om die reden als onwaar.
Van het budget gaat 6 procent naar amusement
Next.checkt controleerde vrijdag een uitspraak van Ira Helsloot, hoogleraar besturen van veiligheid. Hij zei dat de overheid soms irrationele beslissingen neemt om burgers te beschermen tegen kleine risico's. Als voorbeeld noemde Helsloot het plan om bewoners bij hoogspanningsmasten uit te kopen en kabels deels onder de grond te leggen vanwege mogelijk stralingsgevaar. De kosten daarvoor zijn geraamd op 1,7 miljard euro terwijl het effect minimaal is. Volgens Helsloot heeft de overheid '1,7 miljard euro over voor één leukemiegeval per twee jaar minder'.
Next.checkt beoordeelde de bewering aanvankelijk als 'half waar': ondergrondse bekabeling heeft méér voordelen dan gesuggereerd en het genoemde bedrag is slechts deels gebaseerd op een oplossing van de maatschappelijke onrust - voor het andere deel op een berekening van ondergrondse bekabeling in het algemeen.
Volgens Helsloot is het argument van stralingsgevaar echter doorslaggevend geweest in de discussie hierover in de Tweede Kamer, niet de bijkomende voordelen van ondergrondse bekabeling. Uit Kamerverslagen en brieven van minister Verhagen blijkt dit inderdaad het geval. 'Als je zorgen kunt wegnemen, dan moet je dat doen' is de breed gedragen opvatting. De overheid heeft het geld er blijkens deze stukken 'voor over'. Of het plan doorgaat is nog de vraag. Niettemin laat next.checkt de politieke opvatting zwaarder wegen dan in eerste instantie en verandert het oordeel in waar.
 
Voorzitter van de Vereniging Veronica Yoeri Albrecht in de Volkskrant
foto avro
