

NRC Handelsblad
02 February 2018, NH-vrijdag


Section: Binnenland; Blz. 6
 Hester van Santen

Dat zei bestuursvoorzitter Ben van Beurden tijdens de presentatie van de jaarcijfers.
NRC Checkt
De aanleiding
Donderdag presenteerde Shell zijn jaarcijfers. Het bedrijf haalt zijn omzet voor het overgrote deel uit olie en gas. Maar bestuursvoorzitter Ben van Beurden zei: dat gaat veranderen. De ‘koolstof-voetafdruk’ van Shell gaat tot 2050 met de helft omlaag, vanwege het klimaatakkoord van Parijs. Van Beurden legde eerder uit dat Shell op één lijn wil zitten met de samenleving. „Om de Parijs-doelstellingen te realiseren, moet de samenleving de CO2-voetafdruk [...] volgens geloofwaardige scenario’s tegen 2050 met de helft verminderen." Dat checken we.
Waar is het op gebaseerd? 
Shell baseert zich op een eigen raming en een raming uit het rapport Energy Technology Perspectives 2017 van het Internationaal Energie Agentschap (IEA).
En, klopt het?
In Parijs is afgesproken dat de temperatuurstijging eind 21ste eeuw „ruim onder" de 2 graden Celsius moet blijven en dat „gestreefd" wordt naar 1,5 °C stijging.
Dan de twee ramingen. Shells  klimaatmodel gaat ervan uit dat Shell in 2070 klimaatneutraal wil zijn. Dit model wordt „beoordeeld en gevalideerd in samenwerking met externe deskundigen", zegt een woordvoerder, maar Shell stuurde geen calculaties die het 2050-doel ondersteunen. Het IEA leverde het rapport en een toelichting. „De cijfers kloppen", mailt een woordvoerder, „maar ze gaan over de transportsector". Dus niet over de samenleving als geheel. 
De invloedrijkste klimaatrapporten over de mondiale samenleving zijn die van het VN-klimaatpanel IPCC. Hoogleraar Detlef van Vuuren is daar mede-auteur van. Hij denkt niet dat Shell op koers ligt voor ‘Parijs’. „Het is niet feitelijk onjuist, maar wel in strijd met wat er bedoeld wordt." Hij schat in: „Je moet voor westerse landen eerder denken aan 85 tot 100 procent reductie van de uitstoot van CO2 in 2050."
Van Vuuren, werkzaam bij het Planbureau van de Leefomgeving en de Universiteit Utrecht, legt uit dat de uitstoot van broeikasgas volgens het IPCC in 2050 met 40 tot 70 procent moet zijn afgenomen om „waarschijnlijk onder de 2 graden" te blijven. Maar, zegt hij, er zijn meerdere redenen waarom Shell zijn ‘koolstof-voetafdruk’ in 2050 steviger moet reduceren.
De ‘koolstof-voetafdruk’ is niet hetzelfde als de totale uitstoot van broeikasgas. Shell bedoelt: de hoeveelheid CO2 die vrijkomt bij productie en gebruik van een bepaalde hoeveelheid energie. Zon heeft een lage koolstof-voetafdruk, olie een hoge. Als het mondiale energieverbruik blijft stijgen, zegt Van Vuuren, moet de koolstof-intensiteit van die energie meer omlaag dan 40 tot 70 procent.
Bovendien, voegt hij toe, is het streefdoel van Parijs (ruim beneden de 2°C en streven naar 1,5 °C) strenger dan de IPCC-ramingen. Verder noemt hij meer technische redenen: als de wereldwijde uitstoot van broeikasgas in 2050 met slechts 40 à 50 procent daalt, wordt ‘Parijs’ alleen gehaald als we daarna veel CO2 uit de lucht halen. „Dat is controversieel."
De Duitse en Wageningse hoogleraar Niklas Höhne, mede-auteur van een Nature-artikel over maatregelen die nodig zijn voor ‘Parijs’, zit op één lijn met Van Vuuren. Höhne wijst erop dat in het recentste IPCC-rapport (2014) een grafiek staat over de koolstof-intensiteit. Om onder de 2 °C te blijven, moet de koolstof-intensiteit in 2050 gemiddeld met 60 à 70 procent omlaag. De Shell-doelen passen alleen bij ‘Parijs’ als je uitgaat van „extreme scenario’s", reageert hij. 
Conclusie
Shell zegt dat de „samenleving" de koolstof-voetafdruk moet halveren in 2050 om ‘Parijs’ te halen. Shells analyses zijn deels niet openbaar en deels gaan ze niet over de samenleving. Twee geraadpleegde deskundigen zeggen dat de samenleving, dus ook Shell, (hoogst)waarschijnlijk meer moet doen. We beoordelen de onderbouwing van Shells klimaatplannen als grotendeels onwaar.
Hester van Santen 
 