
de Volkskrant
20 oktober 2018 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 4
 RONALD VELDHUIZEN
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: burgemeesters krijgen vaker te maken met agressie.
Klopt dit wel?
Van wie komt die claim?
Onthutsend: vorige week bleek dat de burgemeester van Haarlem is ondergedoken nadat hij ernstige bedreigingen had ontvangen. Bij het Haarlemse gemeentehuis patrouilleerden plots zwaarbewapende agenten. Bedreigingen aan burgemeesters worden steeds agressiever van toon, kopte Het Parool over de zaak. Andere media tekenden vergelijkbare observaties op: het wordt erger. Inmiddels krijgt 43 procent van de burgemeesters weleens een bedreiging.
Klopt het?
Een totaal nieuw fenomeen is het niet, blijkt uit het krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek. In 1979 kreeg de burgemeester van het Overijsselse dorpje Olst twee telefoontjes waarin met aanslagen werd gedreigd. In 1987 kreeg de burgemeester van Staphorst dagelijks zulke telefoontjes. In 1989 werd het gezin van de burgemeester in Meerssen gegijzeld. 

Er zijn wel redenen om te denken dat het erger wordt. Filosoof en jurist Marc Schuilenburg van de Vrije Universiteit Amsterdam zegt dat burgemeesters te maken hebben met een verhardend crimineel klimaat. 'Burgemeesters hebben steeds meer sheriff-achtige bevoegdheden om criminaliteit aan te pakken, en dat zie je terug in de bedreigingen', zegt hij in een toelichting. Het Parool citeert Schuilenburg daarom met de opmerking dat de bedreigingen 'steeds gewelddadiger van toon' worden. 

Maar óf burgemeesters vanwege verhardende criminaliteit werkelijk vaker te maken krijgen met agressieve dreigementen, valt vooralsnog moeilijk cijfermatig te onderbouwen. Onderzoek betreft tot nu toe alleen enquêtes. Het eerste openbare onderzoek naar de mate waarin criminelen via dreigementen gemeentebeleid naar hun hand proberen te zetten, verscheen in 2017. Bijna tweederde van alle burgemeesters in Nederland werkte mee aan die studie. Onder hen gaf een kwart aan 'met crimineel oogmerk' te zijn bedreigd in het voorafgaande jaar. 'We hebben toen niet gekeken naar de toon van de bedreigingen', zegt Niko Struiksma, directeur van onderzoeksbureau Pro Facto dat de studie uitvoerde. 

Uit de recentste Monitor Agressie & Geweld blijkt geen duidelijke toename van bedreigingen sinds 2010. Dat rapport telt ook meldingen als 'schelden' en 'negatieve opmerkingen' mee, wat ongeveer de helft van de ondervraagde burgemeesters zegt jaarlijks te ervaren. 

Het ministerie van Justitie en Veiligheid kan niet aangeven of de bedreigingen vaker voorkomen of erger worden, maar zegt het gezien de recente voorvallen wél scherp in de gaten te houden.
Eindoordeel?
Misschien worden burgemeesters vaker bedreigd of neemt de ernst van de bedreigingen toe, maar harde cijfers zijn er niet.



