
'De gemiddelde leeftijd van een CDA-lid is 67 jaar'; 
NRC.NEXT
13 april 2012 vrijdag
Section: Op de hoogte
 Thalia Verkade
De aanleiding
Sywert van Lienden, die vijf jaar geleden bekend werd als voorzitter van de scholierenbelangenorganisatie LAKS, was zondag te gast in Buitenhof om over een nieuw initiatief te vertellen: de G500. De bedoeling is dat vijfhonderd ,,open, frisse, verantwoordelijke jongeren tot ongeveer 35 jaar" lid worden van CDA, VVD en PvdA, om ,,de vergrijsde macht" te verjongen. Van Lienden (21) studeert inmiddels politicologie en Europese studies aan de UvA en noemt zich politiek commentator en publicist. Om uit te leggen waarom hij verjonging nodig acht, stelde hij presentator Clairy Polak een retorische vraag:
SvL: ,,Hoe schat u dat de gemiddelde leeftijd van een CDA-lid is?"
CP: ,,Eh, wat zullen we zeggen, ik kijk ook nog even om me heen (lacht), nee, ik schat: een jaar of vijftig?"
SvL: ,,Nee. Het is op dit moment 67 jaar... (CP: ,,Echt waar?") ...en de gemiddelde stemmer is 50."
Lezer Willem de Leeuw vroeg zich af of het klopt, die 67 jaar.
Interpretaties
Sywert van Lienden spreekt over ,,CDA-leden" en ,,stemmers". Het CDA telt volgens het hoofd communicatie, Hans Janssens, ruim 60.000 leden. Dat zijn alle mensen die zich als lid hebben gemeld. Zij betalen niet allemaal contributie - wie dat doet (48 euro per jaar of meer) heeft ook stemrecht op partijcongressen.
Wie precies Sywert van Lienden met ,,stemmers" bedoelt is niet helemaal duidelijk - op die vraag kwam geen antwoord. Wel meldde Van Lienden zijn bron: het Partijledenonderzoek uit 2008. In deze factcheck controleren we alleen de bewering over de leden.
Hoe is er gemeten?
Voor een onderzoek naar representativiteit van partijleden nam de Universiteit Leiden in 2008 een enquête af onder steeds circa 1.500 leden van zeven politieke partijen die bereid waren mee te doen (CDA, ChristenUnie, D66, GroenLinks, PvdA, SGP, VVD). De uitkomsten werden vergeleken met cijfers uit 1986 en 1999. Een analyse van de bevindingen verscheen in de bundel 'Democratie doorgelicht: Het functioneren van de Nederlandse democratie'.
Bij het CDA ontvingen 1.486 partijleden de enquête van circa 27 bladzijden aan vragen. Van hen stuurden 470 de vragenlijst ingevuld terug: iets minder dan een op de drie. Over hoe de steekproef precies werd gehouden, mailt Jaap van Holsteyn, bijzonder hoogleraar kiezersonderzoek aan Universiteit Leiden, desgevraagd: ,,De steekproef werd door alle partijen zelf getrokken; vanwege privacyoverwegingen konden we daar niet bij zijn, want het veronderstelt in beginsel de beschikbaarheid van het hele ledenbestand. En dat kregen we niet, wat niet onlogisch is. Uiteindelijk moesten we dan ook vertrouwen op de welwillendheid en expertise binnen partijen, maar heel erg ingewikkeld is het elektronisch trekken van een random steekproef niet."
En, klopt het?
De gemiddelde leeftijd van de 470 CDA-partijleden die de enquête retourneerden was inderdaad 67 jaar. De onderzoekers beschouwen dit cijfer als representatief. Over de leeftijden per leeftijdsgroep en de gemiddelden, per partij, wordt gezegd: ,,Al met al ontstaat, gelet op de demografische vertegenwoordiging, een beeld van geringe representatie of inclusiviteit." Anders gezegd: gelet op hun leeftijd, vormen partijleden in Nederland geen afspiegeling van de kiezers.
Maar zou het niet zo kunnen zijn dat vooral gepensioneerden, die de tijd hadden deze lange vragenlijst in te vullen, hebben gereageerd? Onderzoeker Van Holsteyn mailt dat ,,best mogelijk [is] dat de gemiddelde leeftijd niet (helemaal) correct is, maar dat er voorlopig, zonder dat betere data een andere leeftijd aangeven, geen betere schatting van te maken is". Hij wijst hierbij onder meer op de gevonden verschillen in gemiddelde leeftijden tussen de zeven partijen.
Na het zien van Buitenhof keek het CDA op een computer met het volledige ledenbestand naar de gemiddelde leeftijd van alle leden van wie de geboortedatum bekend is. De computer liet niet zien hoeveel leden dat waren, maar te veel om met de hand te tellen: ,,zeker tienduizenden", aldus voorlichter Hans Janssens. De gemiddelde leeftijd van deze groep is volgens hem: 58 jaar. In eerste instantie zei Janssens te vermoeden dat dit getal aan de lage kant is: juist van trouwe leden die al heel lang lid zijn en dus vermoedelijk ouder zijn, is de geboortedatum vaak niet bekend. Later kwam de voorlichter hierop terug: ook van nieuwe leden is de precieze geboortedatum lang niet altijd bekend. Verder meldt hij dat van de circa 1.000 nieuwe aanmeldingen in 2011 45 procent (van degenen die hun geboortedatum opgaven) onder de 35 jaar is. Op het gemiddelde van ruim 60.000 leden zal dat verder weinig invloed hebben.
Conclusie
In 2008 ontvingen 1.496 CDA-partijleden die door het partijbureau met een steekproef waren geselecteerd een schriftelijke enquête van de universiteit Leiden. Van hen retourneerden 470 de formulieren. De gemiddelde leeftijd van deze respondenten was 67 jaar. Op deze bron heeft Sywert van Lienden zich gebaseerd.
Het CDA berekende naar aanleiding van Van Liendens uitspraak dit weekend de gemiddelde leeftijd van de leden van wie de geboortedatum bekend is. Dat zijn er volgens de partij ,,tienduizenden". De partij komt uit op een gemiddelde leeftijd van 58 jaar.
Welke meting is betrouwbaarder? Die van het CDA, omdat er meer leden zijn meegeteld? Mogelijk. Maar we weten te weinig over de leden die hun geboortedatum niet hebben opgegeven om dat met zekerheid te zeggen. Ook bij het vier jaar oude onderzoek van de universiteit Leiden zijn vraagtekens te plaatsen. Nog geen één op de drie geënquêteerden reageerde. Bovendien kan de uitkomst van de (27 pagina's lange) vragenlijst vertekent zijn naar mensen met veel tijd - iets wat juist op de gemiddelde leeftijd van invloed kan zijn. Omdat het beschikbare onderzoek te onbetrouwbaar is om op te varen, beoordelen we de bewering dat CDA-partijleden gemiddeld 67 jaar zijn als ongefundeerd.
Lees ook Sywert van Lienden over de G500, opinie pagina 16
next checkt verder nog
,,We kennen de verhalen uit Mozambique waar 2.400 kwartaalrapportages per jaar moeten worden ingestuurd en niemand meer toekomt aan het ontwikkelen van het land." Mark Rutte over ontwikkelingshulp bij een persconferentie op 30 maart.
,,Eén op twintig ouderen is slachtoffer van mishandeling." ANP, nrc.next en andere media in berichtgeving over ouderen.
Een bewering in het nieuws voorbij horen komen die je graag wilt laten checken door nrc.next? Stuur de bewering plus de bron naar @nrc.nl Of tip de redactie via twitter met de hashtag #. Kijk ook op http://nrcnext.nl
 
G500-initiatiefnemer Sywert van Lienden, afgelopen zondag in Buitenhof
foto Maarten Hartman
