
'Minder loon voor vrouwen: eigen schuld'; next.checkt
NRC.NEXT
18 december 2015 vrijdag
Section: in het nieuws
 Wouter van Noort
Dat schreef RTL Nieuws dinsdag over inkomensongelijkheid voor vrouwen. 
De aanleiding 
Hebben vrouwen het aan zichzelf te wijten dat ze minder betaald krijgen dan mannen? Een artikel op de site van RTL Nieuws suggereerde dinsdag van wel: ,,Minder loon voor vrouwen: 'Eigen schuld'." 
Waar is het op gebaseerd? 
Het stuk van RTL Nieuws is gebaseerd op onderzoek van de Amerikaanse econoom Yana Gallen van de Northwestern University in Chicago. Zij publiceerde 11 november een paper over verschillen tussen mannen en vrouwen op de Deense arbeidsmarkt. Eerder berichtten ook Elsevier en GeenStijl daarover. Volgens het stuk van RTL is het loonverschil tussen mannen en vrouwen in Denemarken voor driekwart te verklaren omdat vrouwen simpelweg minder productief zijn op het werk. 
En, klopt het? 
De uitspraak dat minder loon de eigen schuld is van vrouwen, is te stellig en te algemeen om te baseren op het onderzoek van Gallen. Dat gaat namelijk alleen over Deense vrouwen en nergens staat in het onderzoek de term 'eigen schuld'. De kop van RTL Nieuws klopt dus niet. 
Maar laten we ook kijken of de bewering klopt dat driekwart van het loonverschil te verklaren is door lagere productiviteit. In het Deense onderzoek is dat inderdaad een van de belangrijkste bevindingen. Het paper schat het 'productiviteitsgat' tussen Deense mannen en vrouwen, gemeten over alle branches, op 12 procent. Het verschil in inkomen tussen mannen en vrouwen in Denemarken is 16 procent. Driekwart van het salarisverschil is dus te verklaren door lagere productiviteit. 
Maar er blijft nog 4 procentpunt inkomensverschil over. Om dat verschil te verklaren heeft Gallen gekeken naar gegevens over ouderschap en leeftijd. Moeders blijken veel minder betaald te worden dan mannen. ,,Maar hun lagere productiviteit verklaart dat gat volledig", aldus Gallen. 
Maar dan wordt het interessant: ,,Vrouwen zonder kinderen zijn even productief als mannen, maar zij worden niet in dezelfde mate gecompenseerd als mannen. Hoewel er geen bewijs is van discriminatie tegen moeders, is dat er wel voor discriminatie tegen vrouwen zonder kinderen." Volgens Gallen prijzen werkgevers een eventueel kind alvast in in het loon. Tot zover de eigen schuld. 
Joop Schippers, hoogleraar economie aan de Universiteit Utrecht, heeft bovendien vraagtekens bij de conclusies. ,,Productiviteit is een van de lastigste dingen om te meten in moderne bedrijfsprocessen: hoe bepaal je bijvoorbeeld precies het verschil tussen medewerkers die in een team iets bereiken?" Volgens hem zijn er allerlei complexe factoren die op elkaar inwerken. 
,,Zo blijkt er uit onderzoek in de textielindustrie dat mannen vaker aan het werk op nieuwere weefgetouwen werden gezet dan vrouwen. Dat soort verschillen speelt ook in moderne bedrijven een rol. Daarnaast werken mannen gemiddeld meer in sectoren waar de productiviteit snel groeit, zoals de technologie en de landbouw, en vrouwen meer in sectoren met weinig productiviteitsgroei zoals zorg en onderwijs. Ja, dan hebben mannen een hogere productiviteit, maar is dat dan de schuld van de vrouwen? Dat lijkt me iets ingewikkelder dan dat." 
Conclusie 
De kop van RTL Nieuws strookt niet met de inhoud van het onderzoek van Gallen. Het lagere loon van vrouwen zonder kinderen wordt daarin bijvoorbeeld niet verklaard door lagere productiviteit. Bovendien is het volgens hoogleraar Schippers zo ingewikkeld om productiviteit te meten dat je überhaupt niet goed kunt spreken van 'eigen schuld' als er verschillen blijken tussen mannen en vrouwen. We beoordelen de uitspraak daarom als onwaar. 
