
de Volkskrant
4 juli 2015 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 6
 RONALD VELDHUIZEN
Wat werd onlangs beweerd? Rationele mensen zijn met een hersenscan te onderscheiden van emotionele types. Wat zegt de zoutkorrelcheck? Ook aan dit breinfeitje hebt u niets. 
Met een hersenscan is overal nieuws van te maken. Neem bijvoorbeeld een bericht dat onlangs op  prijkte. Je hebt rationele en emotionele mensen - op zichzelf geen nieuws - maar nu kunnen neurowetenschappers die eigenschappen in de hersenen aanwijzen. De kop boven het bericht suggereert dat je met een hersenscan zelfs kan zien of iemand een emotioneel of rationeel type is. 

Het zal niet de eerste keer zijn dat neurowetenschappers hun hand overspelen met verhalen over breinscans die feilloos onze ziel blootleggen. De vraag is: gebeurt dat hier ook? 

We pakken de oorspronkelijke studie erbij. Wat meteen opvalt: het woord rationeel valt niet één keer. Het onderzoek blijkt te gaan om twee typen empathie; de warme soort waarmee je vóélt wat een ander mens voelt en de koude soort waarmee je kan beredeneren wat een ander voelt. Sommige mensen zijn vooral van de warme empathie, anderen van de koude, blijkt uit de vragenlijst die de wetenschappers aan hun 176 deelnemers voorlegden. 

Daarna legden de onderzoekers deze proefpersonen in de hersenscanner en keken ze of er verschillen opvielen tussen de bouw van al bekende empathiehersengebieden bij de warme dan wel koude empathisanten. En die vonden ze: mensen die emotioneel en dus warm empathisch waren, hadden gemiddeld meer grijze massa in een gebiedje in het midden van de hersenen, de insula. De koude, minder meevoelende personen vertoonden gemiddeld meer grijze massa in de cortex cingularis, weer een ander gebied. 

Dat verband was wel wat zwak: nog geen 10 procent van de verschillende empathie-antwoorden op de vragenlijst hing samen met grijze massa in ofwel de insula of cortex cingularis. De mate waarin mensen empathisch van elkaar verschillen, ligt dus voor 90 procent aan andere zaken die niet op de hersenscan te zien waren. Daarnaast hebben we het over een gemiddeld verschil: een hersenscan van één persoon zegt al helemaal niets over de mate waarin hij of zij empathisch is. Dit is, kortom, weer een nietszeggend breinfeitje. 


