
'Dr. Dre scheldt het meest in raps' ; next. checkt
NRC.NEXT
3 juli 2015 vrijdag
Section: weten
 Lineke Nieber
Dat schreef http://nu.nl 
'Fuck Wit Dre Day' 
'The Day The Niggaz Took Over' 
'Bitches Ain't Shit' 
'Shittin' On The World' 
Dr. Dre scheldt het meest in raps. Dat nieuws bracht http://nu.nl dinsdag, in de categorie 'entertainment'. Van de woorden in de raps van Dr. Dre zou ruim 5 procent beledigend zijn. Maar hij is niet de enige, aldus de site: ,,Ook A$AP Rocky, Meek Mill en Notorious B.I.G. zijn niet bang scheldwoorden te gebruiken." Will Smith zou het minst schelden. Onder andere het Amerikaanse vox.com bracht het nieuws ook. Nog iets sterker geformuleerd trouwens: 'Dr. Dre is the most profane rapper ever'. 
Klopt dat? Scheldt Dr. Dre het meest? Zelfs het meest van alle rappers? 
Bron van de berichten is Rapalytics.com, een Amerikaanse site die twee maanden bestaat. Rapalytics is opgericht uit frustratie: er is te weinig aandacht voor rapteksten, vinden de makers. Zo wordt nogal eens beweerd dat het niveau van rapteksten achteruitgaat. Maar is dat wel zo, vragen de makers zich af. 
Om die vraag te beantwoorden zet Rapalytics rapteksten om in data en slaat daar vervolgens mee aan het rekenen. Eén van hun eerste grote projecten is de Profanity Explorer: een interactieve graphic die de basis vormt voor het nieuwsbericht op vox.com en http://nu.nl. 
Dat is heel erg de vraag. Er zijn nogal wat kanttekeningen te maken bij de manier waarop Rapalytics tot conclusies komt. 
Rapalytics stelde een lijst samen van in totaal 232 scheldwoorden, onderverdeeld in 8 categorieën: 'N-word' (zoals negro, nigga), 'Sh*t '(zoals bullshit, shitass), 'F*ck', 'A*s', 'Sexual', 'Homophobic' en 'Misogynistic'. Plus een restcategorie voor woorden als bastard en douchebag. Vervolgens werden ,,zo'n 10.000" songteksten van ,,ruim 150" artiesten gescand op het gebruik van die 232 scheldwoorden. Daarna was de rekensom eenvoudig: Rapalytics deelde het aantal scheldwoorden door het totaal aantal woorden dat een artiest gebruikt. 
Dat levert een mooie graphic op. Maar erg wetenschappelijk is het niet. De selectie van artiesten lijkt willekeurig, selectiecriteria zijn niet te vinden, en de makers (die zich Pugga Thugga en Dr. Ostrich noemen) zijn niet bereikbaar voor commentaar. 
Taalkundige Vivien Waszink werkt op het Instituut voor Nederlandse Lexicologie en is hiphopfan (ze schreef een boek over teksten van Nederlandse rappers). Op ons verzoek bekeek ze de graphic. Zij ziet opvallend veel ,,hitlijstrappers" . ,,Die maken makkelijk in het gehoor liggende liedjes. En daarin wordt over het algemeen minder gescholden." Waar zijn de Geto Boys bijvoorbeeld? Die staan bekend als zeer grofgebekt. En Slim Thug, Warren G? 
Hoe de lijst tot stand kwam is onduidelijk, en of die representatief is ook. Je kunt wel iets zeggen over de groep rappers die Rapalytics selecteerde, maar zeker niet, zoals Vox deed: Dr. Dre is the most profane rapper ever. 
En dan is er nog de vraag: wat is schelden? Een relevante vraag, zéker als het om rapteksten gaat. 'Nigga' en 'bitch' zijn grove woorden, maar die worden in rapteksten lang niet altijd beledigend bedoeld, zegt Waszink. ,,Donkere rappers gebruiken nigga meestal onderling als geuzennaam. Je moet het meer zien als 'homie' of 'maatje'. Het is niet zo gek dat juist blanke rappers het weinig gebruiken." 
En juist het woord 'nigga' leverde Dr. Dre vermoedelijk zo'n hoge plek op. Hij was ooit lid van de groep N.W.A, oftewel Niggaz Wit Attitudes. Hij verwijst vaak naar de groep in zijn teksten. Logisch dus dat hij het woord 'nigga' veel zal laten vallen. Andersom geldt overigens dezelfde valkuil: juist rappers zoeken naar metaforen, naar nieuwe en originele manieren om zich uit te drukken. Een raptekst zonder scheldwoorden kan natuurlijk net zo goed beledigend zijn, zegt Waszink. Oftewel: ,,Ze dissen op een complexe manier." 
Bovendien is de lijst van 232 scheldwoorden verre van compleet. 
Het zou kunnen dat Dr. Dre het meest scheldt in raps. Maar dat is op basis van de methode van Rapalytics niet vast te stellen. Daarmee beoordelen wij de stelling als ongefundeerd. 
 