

NRC Handelsblad
2 maart 2016 woensdag


Section: Buitenland; Blz. 14-15
 Wilmer Heck

Dat meldden media wereldwijd, op basis van de Neue Osnabrücker Zeitung. 
De aanleiding 
Verontrustend nieuws op nagenoeg alle nieuwssites: 5.000 door IS getrainde jihadisten zijn terug in Europa. Dat zei Europol-baas Rob Wainwright vorig weekend, volgens media wereldwijd, in een interview met de Duitse krant Neue Osnabrücker Zeitung. De duizenden jihadisten zouden voor de hoogste terreurdreiging in Europa in meer dan tien jaar zorgen. Nu zijn 5.000 teruggekeerde jihadisten er natuurlijk erg veel. Maar klopt het ook? We gaan het na. 
Waar is het op gebaseerd? 
Zoals gezegd zou Wainwright een interview hebben gegeven aan de Neue Osnabrücker Zeitung. Op de website van die krant staat inderdaad een artikel met passages uit het interview. ,,Volgens een schatting van Europol zijn ondertussen 3.000 tot 5.000 Europeanen, die in een terreurkamp vechtervaring hebben opgedaan, naar Europa teruggekeerd", zo stond tot afgelopen vrijdag in het artikel. 
En, klopt het? 
We bellen met politieorganisatie Europol, gevestigd in Den Haag, om te vragen of Wainwright inderdaad heeft gezegd dat 3.000 tot 5.000 getrainde jihadisten zijn teruggekeerd naar Europa. ,,Hij is verkeerd geciteerd", zegt een woordvoerder direct. ,,Wainwright heeft gezegd dat 3.000 tot 5.000 Europeanen ondertussen naar IS in Syrië of Irak zijn vertrokken. Hij heeft niets gezegd over het aantal dat is teruggekeerd. Daar hebben wij geen cijfers over", aldus de woordvoerder. Een onbekend deel van de uitgereisde Europeanen is ondertussen wel terug en zorgt daarmee voor de hoge terreurdreiging, zo stelt Europol. 
Vreemd dus. Hoe komt de Neue Osnabrücker Zeitung dan bij 3.000 tot 5.000 teruggekeerde Europeanen uit IS-gebied? We vragen het aan Marion Trimborn, die het interview met Wainwright afnam voor de krant. ,,Europol liet mij weten dat 3.000 tot 5.000 Europeanen zijn getraind door IS en dat het onbekend is waar ze nu zijn", zo mailt ze terug. In reactie op de opmerking dat in haar online artikel staat dat deze strijders naar Europa zijn teruggekeerd, mailt ze alleen de volgende zin: ,,Dat betekent dat ze zijn teruggekeerd, of willen terugkeren." 
Trimborn lijkt de opmerking van Europol dat 3.000 tot 5.000 Europeanen naar IS zijn uitgereisd, en deels zijn teruggekeerd, gelijk te stellen aan het terugkeren van alle uitgereisde Europeanen. Waarom ze dat doet, wordt niet duidelijk. Na nieuw contact via e-mail laat ze weten dat Europol aanvankelijk akkoord was met het artikel, maar dat de tekst op de website ondertussen wel is aangepast. Nu staat er dat de IS-strijders ,,deels" naar Europa zijn teruggekeerd. 
Dat is dus rechtgezet. Blijven we nog met de vraag zitten hoeveel Europese IS-strijders ondertussen dan zijn teruggekeerd. Wat is daarover bekend? Voor Nederland ging het in november volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid om zo'n 40 jihadisten. Voor heel Europa zijn de cijfers een stuk onzekerder. De Soufan Group, een groep inlichtingenexperts, gaat uit van ruim 800 teruggekeerde Europese IS-strijders. 
Conclusie 
Heeft Europol inderdaad gewaarschuwd dat 5.000 door IS getrainde jihadisten terug zijn in Europa? Volgens Europol zelf niet. De Neue Osnabrücker Zeitung lijkt de informatie van de politieorganisatie verkeerd te hebben geïnterpreteerd. Volgens Europol zijn er 3.000 tot 5.000 Europeanen uitgereisd naar IS in Syrië en Irak. Een deel is dood, een deel strijdt nog altijd voor IS in die twee landen en een deel is teruggekeerd. Schattingen gaan uit van ruim 800 teruggekeerde strijders. We beoordelen de bewering daarom als onwaar.  
 