

NRC Handelsblad
09 July 2018, NH Maandag


Section: Binnenland; Blz. 6
 Diederik Huffels

Dat meldde EenVandaag in een item over palmolie.
NRC Checkt
De aanleiding
Vorige week besteedde EenVandaag aandacht aan palmolie. De wereldwijde handel in de plantaardige olie heeft negatieve gevolgen voor het milieu en de samenleving, schrijft de actualiteitenrubriek op de site. Palmolie zit in veel producten, zoals margarine, koekjes, beleg, schoonmaakmiddelen en cosmetica. Het is namelijk heel veelzijdig, palmolie zorgt ervoor dat een product smeerbaar, smeuïg of juist krokant is. ,,In meer dan de helft van alle producten in de supermarkt zit palmolie", zegtEenVandaag in de uitzending. We checken of dat klopt. 
Waar is het op gebaseerd?
 Op verzoek stuurt de redacteur van EenVandaag drie rapporten waarin dezelfde bewering staat. In de rapporten van de Rabobank en van Milieudefensie wordt hetzelfde beweerd als in EenVandaag. In het derde rapport, van de RSPO, een organisatie voor duurzame palmolie, staat dat ongeveer in de helft van de verpakte producten in de supermarkt palmolie zit, een iets andere bewering. In geen van de drie rapporten wordt gemeld waar dit percentage op gebaseerd is.  
En, klopt het?
In de zoektocht naar een onderbouwing bellen we met Milieudefensie. De woordvoerder mailt een hele trits aan linkjes: van Milieu Centraal, het Voedingscentrum, Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Nederland (MVO), Amnesty International, Greenpalm - een internationale organisatie voor duurzame palmolie - en Enabel, een Belgische overheidsinstantie voor ontwikkelingsbeleid. 
En inderdaad: al deze organisaties doen een soortgelijke claim over palmolie in de supermarkt, al zijn er kleine verschillen. Milieu Centraal zegt dat palmolie is verwerkt in meer dan de helft van alle producten in de supermarkt. MVO Nederland houdt het op ongeveer 60 procent van de samengestelde, verpakte producten. 
Maar ook al deze organisaties geven geen onderbouwing voor hun claim. Het Voedingscentrum stuurt een lijstje met productgroepen waar palmolie in zit, maar zonder verdere onderbouwing. Milieu Centraal verwijst  door naar de Taskforce Duurzame Palmolie, een samenwerkingsverband tussen organisaties in de palmolieketen. De taskforce verwijst door naar de woordvoerder van MVO Nederland. Zij zegt dat het percentage een schatting is op basis van ,,informatie uit de industrie". Wat voor informatie dat precies is, kan ze niet duidelijk maken. MVO krijgt in ieder geval geen ingrediëntenlijstjes zegt de woordvoerder. ,,Dit cijfer wordt trouwens al jaren gebruikt", voegt ze toe. Het Belgische Enabel laat weten dat ze zich baseren op informatie van Greenpeace. Deze en alle overig genoemde organisaties reageren niet bijtijds op verzoeken om onderbouwing. 
Dus bellen we naar levens- en wasmiddelenconcern Unilever. Weten zij misschien in hoeveel van hun producten palmolie zit? ,,We weten precies wat er in onze producten zit, maar we kunnen nu niet per product gaan checken of er palmolie in zit", zegt een woordvoerder. We wagen nog een poging bij Albert Heijn. De woordvoerder vindt schattingen van 50 à 60 procent nogal hoog. ,,Van de 11.000 huismerkproducten van Albert Heijn, is in naar schatting ongeveer 700 palmolie verwerkt." Over de producten van andere merken in de supermarkt kan de woordvoerder niets zeggen.  
Dan maar zelf tellen? Dat heeft   niet zo veel zin. In bijvoorbeeld cosmeticaproducten kunnen derivaten van palmolie zitten die onder een andere naam op de verpakking staan. 
Conclusie
Veel organisaties zeggen dat palmolie in 50 tot 60 procent van alle producten in de supermarkt zit. Maar geen van de organisaties kan dat onderbouwen. We beoordelen de bewering als ongefundeerd. 
Diederik Huffels
 
 