

NRC Handelsblad
24 February 2017, NH vrijdag


Section: Economie; Blz. 8
 Anne-Martijn van der Kaaden

Dat stond boven een column in Trouw
nrc.checkt
De aanleiding
Voor dagblad Trouw schrijft filosofieredacteur Peter Henk Steenhuis regelmatig een column over het verband tussen zingeving en werk. Een van zijn laatste columns, van 31 januari, ging over tijd. De kop: ‘Een manager behandelt gemiddeld 30.000 berichten per jaar’. Dit getal kwam Steenhuis tegen in een groot interview met de Duitse tijdonderzoeker Karlheinz Geissler in – toepasselijk – het weekblad Die Zeit. 
Geisslers analyse van onze tijd is weinig positief, constateert de columnist. De moderne mens is een gejaagd wezen, hij is constant druk, checkt e-mails wanneer hij in de bus zit, telefoneert op de fiets en werkt met deadlines. „Leidinggevenden behandelden in de jaren zeventig duizend berichten per jaar", citeert Steenhuis de onderzoeker. „Met de uitvinding van de e-mail zijn dat er tegenwoordig dertigduizend! Wij onderschatten tot hoeveel overbelasting die nieuwe flexibiliteit leidt."
Waar is het op gebaseerd?
We mailen Karlheinz Geissler om hem te vragen waarop hij zijn uitspraak baseert. De 72-jarige emeritus hoogleraar laat weten de bewering te hebben overgenomen uit een artikel in de Süddeutsche Zeitung en uit onderzoeken van de Universiteit van Bonn. Maar bewijs heeft hij niet. „Het spijt me jullie niet de exacte bron te kunnen mededelen."
En, klopt het?
Daar lijkt het niet op. De cijfers zijn nergens terug te vinden. „Het getal dat meneer Geissler noemt, ken ik niet", zegt hoogleraar Peter van Baalen, die aan de Universiteit van Amsterdam (UvA) onderzoek doet naar digitalisering binnen organisaties. Het verwerken van 30.000 berichten per jaar zou – uitgegaan van 225 werkdagen – neerkomen op circa 133 berichten per dag. Van Baalen: „Stel dat een leidinggevende gemiddeld 3 minuten kwijt is aan het behandelen van een e-mail, dan betekent dit dat hij of zij hier dagelijks ruim 6,5 uur mee bezig zou zijn. Voor een hogere leidinggevende ziet een werkdag er meestal niet zo uit. In dat opzicht lijkt me het onwaarschijnlijk."
Ook communicatie-onderzoeker Suzanne de Bakker, verbonden aan de UvA en Hogeschool Utrecht, kan geen cijfers vinden die de bewering weerleggen of bevestigen. Ze wijst op Amerikaans onderzoek uit 1996, waarin voor het eerst werd onderzocht hoeveel mails mensen ontvangen op hun werk. Het onderzoek werd in 2006 herhaald. In 1996 kregen mensen dagelijks 49 mailtjes, tien jaar later 87. De Bakker: „Maar dit onderzoek richt zich dus alleen op e-mail, en er wordt geen onderscheid tussen managers en werknemers gemaakt."
 Hoeveel berichten Nederlanders op een werkdag binnenkrijgen en via welke kanalen, is niet onderzocht.  Uit het Nationaal E-mail Onderzoek van marketingbureau Blinker, waarin jaarlijks 2.000 respondenten worden ondervraagd, blijkt wel dat Nederlanders in 2016 gemiddeld 79 e-mails per week ontvingen. In hoeverre het gaat om zakelijke berichten, is niet bekend. 
De Bakker kan zich wel voorstellen dat iemand op een hoger niveau in een organisatie meer berichten krijgt dan een gewone werknemer. „Als leidinggevende is je netwerk groter en moet je meer regelen en delegeren. Je bent meer een spin in het web en krijgt dan te maken met de informatie die daarbij hoort." Desalniettemin is het getal van 30.000 aan de hoge kant, denkt ze. „Het is mogelijk dat het voor sommige managers zo is, bijvoorbeeld als zij werken in een kennisorganisatie. Maar het lijkt me geen gemiddelde. Dat zou betekenen dat er nog heel veel mensen boven die 133 berichten per dag zitten."
Conclusie
Volgens de Duitse tijdonderzoeker Karlheinz Geissler behandelt een manager vandaag de dag 30.000 berichten per jaar. Dat is onwaarschijnlijk veel, zeggen deskundigen, maar betrouwbare cijfers ontbreken. Daarom beoordelen we de stelling als ongefundeerd. 
Anne-Martijn van der Kaaden
 
 
 