
de Volkskrant
8 juni 2019 zaterdag
Section: Boeken en wetenschap; Blz. 25
 RONALD VELDHUIZEN
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: Nederland hoort tot de wereldtop in stikstofvervuiling.
Klopt dit wel
Van wie komt die claim?
Kregen de milieuorganisaties toch gelijk. De Raad van State oordeelde afgelopen week dat de overheid te weinig doet om te voorkomen dat schadelijke stikstof in kwetsbare natuurgebieden neerdwarrelt en daar de biodiversiteit de nek omdraait. Redenen zat om die uitspraak logisch te vinden, aldus directeur natuurbeheer Teo Wams van Natuurmonumenten in een veel aangehaald persbericht. 'De stikstofuitstoot in ons land hoort tot de hoogste ter wereld', zei hij daarin. Die uitspraak herhaalden onder meer de regionale milieufederaties van Drenthe en Limburg, maar ook RTV Utrecht en het Reformatorisch Dagblad vonden hem noemenswaardig.
Klopt het?
Puur per land bekeken scoort Nederland niet bijzonder hoog: van de 250 naties die in de gezaghebbende uitstoot-database Edgar staan, schommelt ons land ergens op plek nummer 40 wat stikstofuitstoot betreft. China, India en Verenigde Staten vormen de absolute wereldtop met zeventig keer zo veel stikstofuitstoot en zelfs Duitsland passeert Nederland met een factor vier. 

Maar Nederland is klein, meldt ook het persbericht van Natuurmonumenten. De uitspraak van Wams was dan ook bedoeld per hectare, laat de woordvoerder weten. 

Daar zit wat in. Rangschikken we de stikstofuitstoot van elk land naar landoppervlak, dan zit Nederland inderdaad in de top. De stikstof die vrijkomt bij de verbranding van olie, benzine, steenkolen en diesel kan zich hier per hectare meten met koplopers Libanon, Koeweit, Zuid-Korea en Hongkong en is twee keer hoger dan in Duitsland. Wat betreft meststikstof die in de vorm van ammoniak verdampt, staat ons land per hectare zelfs in de topvijf. 

Toch missen dergelijke ranglijstjes en vergelijkingen belangrijke subtiliteiten, zegt stikstofhoogleraar Jan Willem Erisman van de Vrije Universiteit (VU). 'De uitstoot in de oostelijke, dichtbevolkte gebieden van China is echt wel hoger dan hier. Maar omdat China een groot deel onbewoond landoppervlak heeft, helemaal tot aan Tibet, lijkt het mee te vallen.' 

Wel heeft Nederland een uniek stikstofprobleem, vindt Erisman. 'Hier liggen de te beschermen natuurgebieden en vervuilingsbronnen zoals landbouw bijzonder dicht bij elkaar.' Ammoniak uit de boerderij slaat deels direct neer in de natuur. Dat maakt het volgens de hoogleraar moeilijk om de milieuafspraken te halen. Zo constateerde het Compendium voor de Leefomgeving dat 70 procent van het natuuroppervlak kritische grenswaarden voor stikstof overschrijdt.
Eindoordeel?
Op wereldschaal is de Nederlandse stikstofuitstoot gering, maar per hectare behoort deze wel tot de top. Daarnaast wijzen meerdere cijfers er inderdaad op dat in het kleine Nederland een bijzonder stikstofprobleem speelt.



