
de Volkskrant
3 mei 2014 zaterdag
Section: Halfberliner; Blz. 5
 RONALD VELDHUIZEN
Wat werd er afgelopen maand beweerd? Meer alcohol drinken is gezond, het liefst een héle fles wijn per dag. Wat zegt de wetenschap? Hik! 
Denk je als brave burger lekker bezig te zijn door hooguit twee glazen alcohol per dag te drinken. Komt ineens de gepensioneerde professor Kari Poikolainen met een radicaal ander advies: als je het voor je gezondheid doet, moet je vooral méér drinken. Vergeet ook geheelonthouding: beter kun je elke dag een hele fles wijn of twee liter bier wegtikken. Dat is het nieuwe matigen. 

De uitspraken van de Finse wetenschapper, die bij de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) als alcoholexpert heeft gewerkt, haalden de afgelopen week wereldwijd de kranten. Dat is ongetwijfeld goed voor de verkoop van bier, wijn en het nieuwe boek dat Poikolainen net heeft uitgegeven. Maar klopt er iets van wat hij zegt? 

Vooruit dan: alcohol is niet een en al ellende. Als we kijken naar sterftecijfers en alcoholconsumptie, dan lijkt een drankje of twee per dag inderdaad beter te zijn dan geheelonthouding. Maar hoe komt Poikolainen dan bij een drinkadvies dat ruim twee keer zo hoog ligt als de officiële norm? 

Nou, hij stelt dat vrijwel alle bevolkingsonderzoeken die een veilige dranknorm proberen te bepalen, gebaseerd zijn op vragenlijstjes. En die worden sociaal wenselijk ingevuld: in werkelijkheid drinken mensen meer dan ze zeggen. De gezonde groep die twee glazen per dag zegt te nuttigen, tikt in werkelijkheid dus iets meer achterover. Dat betekent dat de gezonde dosis alcohol hoger ligt, net als de gevaarlijke dosis. 

Daar heeft de Fin een punt. En het moet gezegd: er zijn goede redenen te noemen voor de gunstige effecten van alcohol. Het lijkt de vorming van bloedpropjes tegen te gaan en kan daarom een hart- of herseninfarct voorkomen. Grote analyses in medische tijdschriften laten verder zien dat het goedje misschien zelfs beschermt tegen suikerziekte. 

De gezondheidswinst van matig drinken bestaat. Zoveel is zeker. Maar of deze zo groot is om geheelonthouders over de streep te trekken, zoals Poikolainen probeert, valt te betwijfelen. Mensen die alcohol afzweren trekken het bevolkingsonderzoek namelijk scheef: als ze om medische redenen gestopt zijn met drank, staan ze sowieso met een voet in het graf. Zo hebben geheelonthouders vanzelf een relatief hoog sterftecijfer. Logisch dus dat de gezondheidswinst van zelfs de meest matige drinker ernaast lijkt te schitteren. 

Verder is alcohol misschien gunstig voor sommige organen, maar rampzalig voor andere. Zo bestaat er voor bepaalde aandoeningen geen veilige dosis: de kans op keelkanker, darmkanker en levercirrose stijgt bijvoorbeeld rechtlijnig mee met de hoeveelheid alcohol, blijkt uit een analyse uit 2004 in het tijdschrift Preventive Medicine. Dat betekent heus niet dat het advies van Poikolainen gegarandeerd leidt tot een van deze aandoeningen. Maar meer drinken dan de huidige norm maakt uw kansen er niet beter op. 

Daarnaast is het maar de vraag of we met z'n allen nog wel lekker functioneren als er elke avond een hele fles wijn of twee liter bier in gaat. Drank verstoort het slaapritme, bijvoorbeeld. En geheelonthouders kunnen ex-alcoholisten zijn. We krijgen er een boel verslaafden bij als zij om medische redenen weer gaan drinken. En een open deur misschien, maar toch: achter het stuur kruipen wordt ook gevaarlijker. Drinkt een gemiddelde man in de avond het door Poikolainen aanbevolen flesje wijn op om vervolgens weer naar huis te rijden, dan zit hij met een promillage van 0,8 procent achter het stuur. Niet knetterlam, maar wel aangeschoten. 

Enfin: natuurlijk is de officiële alcoholnorm niet de heilige graal. Gezondheidsadviezen zijn er om af en toe in de wind slaan. Maar er is geen wetenschappelijke basis voor Poikolainens idee om deze adviezen verder op te rekken: elke dag een volle fles wijn is niet aantoonbaar gezonder dan een halve of zelfs minder. 

 
MietzeB
