

NRC.NEXT
18 October 2016, nn dinsdag


Section: Cultuur; Blz. 4
 Diederik Huffels

Dit zei de directeur van boekpromotieclub CPNB in een interview met Boekblad. 
nrc.checkt
De aanleiding
De Stichting Collectieve Propaganda voor het Nederlandse Boek (CPNB) heeft grote ambities. Nederland moet het meest boekbelezen land ter wereld worden. We zijn al best goed op weg. Met gemiddeld zeven gelezen boeken per inwoner per jaar is Nederland nu nummer 3 van de meest boekbelezen landen ter wereld, zegt directeur Eppo van Nispen tot Sevenaer in een interview met Boekblad. IJsland zou de lijst aanvoeren met tien boeken per inwoner per jaar. We checken of dat klopt. 
Waar is het op gebaseerd?
We bellen met de persvoorlichter van het CPNB. Hij laat weten dat het CPNB een eigen berekening heeft gemaakt op basis van verschillende gegevens van de Stichting Lezen en hij stuurt het hele pakket toe. 
En, klopt het?
De gegevens van de Stichting Lezen komen onder andere uit enquêtes van TNS Opinion en marktonderzoek van de Koninklijke Vereniging van het Boekenvak (KVB). Er zijn tal van leuke weetjes in terug te vinden, maar niet precies wat we zoeken. Zo blijkt 86 procent van de Nederlanders weleens een boek te lezen, daarmee is Nederland tweede in de EU vlak achter Zweden (90 procent van de Zweden zegt weleens een boek te lezen). We kijken ook even naar IJsland, dat geen EU-lid is, en daar zegt 93 procent van de mensen weleens een boek te lezen. 
Gemiddeld leest de Nederlander per dag 36 minuten gedrukte media, zo staat ook in het onderzoek. Daarmee staan we in de EU vierde, na Finland, Duitsland en Estland. 
Ook naar het aantal boeken dat we uitlezen is onderzoek gedaan: 41 procent van de Nederlanders leest tussen de één en vijf boeken per jaar, 26 procent van de mensen leest tussen de 6 en de 20 boeken per jaar. Hoe het CPNB tot de berekening van gemiddeld zeven boeken per jaar komt wordt niet direct duidelijk. En: internationaal vergelijkingsmateriaal is wat betreft het aantal gelezen boeken niet te vinden in de gegevens die het CPNB stuurt. 
Uit de gegevens van de Stichting Lezen blijft dus onduidelijk hoe het CPNB berekent dat we gemiddeld zeven boeken per jaar lezen. Ook vinden we geen internationale ranglijst. We bellen nog eens met de voorlichter, maar hij heeft desgevraagd helaas geen tijd om verder uit te zoeken hoe ze precies tot hun bewering zijn gekomen. 
Dan het Amerikaanse onderzoeks World s Most Literate Nations van de Connecticut State University maar geraadpleegd. Dat doet per land onderzoek naar  onder andere de investeringen in onderwijs, het aantal bibliotheken en het aantal dagbladen. 
Het onderzoeksbureau combineert al die gegevens en maakt daarmee een ranglijst van meest geletterde landen . Daar staat Finland dit jaar bovenaan, gevolgd door Noorwegen en IJsland. Nederland staat op de tiende plaats. Maar ook daar geen specifieke gegevens over hoeveel mensen lezen, en hoeveel boeken er uitgelezen worden.
De meest recente enquête die we kunnen vinden naar hoeveel uur mensen gemiddeld lezen per land dateert van 2005. Toen stond India bovenaan met gemiddeld 10,7 uur per week, Nederland kwam niet in de top-30 voor. Maar ook deze gegevens zeggen niets over hoeveel boeken er per inwoner per jaar worden uitgelezen. 
Conclusie
Het CPNB refereert aan verschillende gegevens, maar uit de bronnen die ze zelf zeggen te hebben geraadpleegd, blijkt niet dat Nederland het op twee na meest boekbelezen land ter wereld is. Ook uit een ander gezaghebbend onderzoek is die conclusie niet te trekken. We beoordelen de stelling daarom als ongefundeerd.
 
 