
'Tien procent van de jongeren in Amsterdam heeft chlamydia'; 
NRC.NEXT
11 oktober 2012 donderdag
Section: Op de hoogte
 Lynn Berger
Aanleiding
Vorige week donderdag publiceerde het Algemeen Dagblad een interview met Maartje Goedhart, freelance huisarts in Amsterdam en oprichter van de website http://eerlijkoverseks.nl. Goedhart wil met haar weblog en andere sociale media het taboe op seks als gespreksonderwerp doorbreken. Voorlichting is belangrijk, zegt Goedhart: ,,Het is niet voor niets dat in Amsterdam tien procent van de jongeren de seksueel overdraagbare aandoening chlamydia heeft." nrc.next-lezer Karen Willemsma tipte de redactie.
Interpretaties
Chlamydia wordt veroorzaakt door een bacterie die zich in de slijmvliezen van de vagina, baarmoederwand, plasbuis of anus nestelt. Zeventig procent van de vrouwen en vijftig procent van de mannen met chlamydia heeft geen klachten en kan, zonder het te weten, jarenlang met de ziekte rondlopen en anderen besmetten. Zowel bij mannen als bij vrouwen kan onbehandelde chlamydia tot verminderde vruchtbaarheid leiden; met een antibioticakuur is het gemakkelijk verholpen.
Definities van 'jongeren' lopen nogal uiteen; de meest gangbare, die ook gehanteerd wordt door de Jeugdmonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek, legt de bovengrens bij een leeftijd van 25 jaar. Volgens de jongste peiling telt de Gemeente Amsterdam 122.433 inwoners in de leeftijd van 14 tot en met 25 jaar; de vraag is dus of ruim 12.000 van hen chlamydia hebben, al dan niet zonder het te weten.
En, klopt het?
Die tien procent is ,,een schatting" gebaseerd op onderzoek, laat Maartje Goedhart weten. Ze verwijst naar een rapport van de Rijksvoorlichtingsdienst voor Gezondheid en Milieu (RIVM) over soa's en hiv in Nederland. Volgens dat rapport lieten 105,016 mensen zich in 2010 bij een soa-polikliniek van de GGD testen. Chlamydia was de meest gediagnosticeerde ziekte: ruim 11 procent van de mensen die zich hadden laten testen bleek chlamydia te hebben. Voor heteroseksuele jongeren onder de 25 was dit percentage zelfs 14 procent. (Een recenter rapport van het RIVM presenteert soortgelijke aantallen: 113,180 mensen lieten zich dat jaar testen, en bij 12.913 van hen, dus 11.4 procent, werd chlamydia vastgesteld. Het percentage voor heteroseksuele jongeren onder de 25 was 15 procent.)
Amsterdam wijkt van dat landelijke beeld nauwelijks af. Volgens het rapport De Staat van de Jeugd van de Dienst Onderzoek en Statistiek van de gemeente Amsterdam kwamen 10.806 mensen van 25 jaar of jonger in 2010 langs voor een consult bij de soa-polikliniek van de GGD - het merendeel (85 procent) had een leeftijd tussen de 20 en 25 jaar. Bij 1581 personen, dus 14.6 procent van de polikliniekbezoekers, werd chlamydia geconstateerd.
Maar, zegt Martin Hommenga van GGD Amsterdam, die cijfers gaan over een wel zeer specifieke groep jongeren: jongeren die uit eigen initiatief naar de GGD zijn gegaan. ,,Die mensen hebben vaak een goede reden om zich te laten testen" - bijvoorbeeld omdat ze klachten hebben, of omdat ze onveilige seks hebben gehad. Op basis van deze gegevens kan je dus niet zomaar een uitspraak doen over alle Amsterdamse jongeren. Ook worden de jongeren die wel chlamydia hebben, maar geen klachten, in zulke statistieken niet meegenomen.
In 2003 deed de stichting Soa Aids Nederland samen met vier GGD's onderzoek naar de verspreiding van chlamydia in Nederland. In een representatieve steekproef werd aan 21.000 personen van 15 tot 29 jaar gevraagd om via de post een urinemonster of uitstrijkje te versturen. 41 procent gaf aan de oproep gehoor en in grote steden bleek 3,2 procent van de deelnemers chlamydia te hebben. Tussen 2008 en 2011 voerden de GGD's van Amsterdam, Rotterdam en Zuid-Limburg een grootschalig vervolgproject uit. In Amsterdam werden alle inwoners tussen de 16 en 29 jaar uitgenodigd een urinemonster of uitstrijkje op te sturen om het te laten testen op chlamydia. In totaal deden 57.000 mensen mee, verdeeld over drie ronden; ook nu lag het percentage dat positief werd getest tussen de 3.4 procent en 3.5 procent. Verschillende leeftijdsgroepen lieten verschillende percentages zien, zegt Hommenga van GGD Amsterdam: ,,Kijk je naar jongeren tussen de 16 en de 19 jaar, dan vind je een percentage van zo'n 7.5 procent. In de leeftijdscategorie 20 tot en met 24 zakt dit naar 4.7 procent en bij 25- tot 29-jarigen naar nog geen 3 procent." Het percentage hangt dus af van hoe je jongeren definieert; hou je 25 jaar aan als leeftijdsgrens, dan kom je een stuk lager uit dan wanneer je de grens bij 19 of 20 legt. In geen geval kom je echter aan tien procent. Ingrid van den Broek, die namens de RIVM meewerkte aan de screening, laat weten de prevalentie van chlamydia onder alle 16 tot 29-jarigen in Amsterdam op 2.5 procent te schatten.
Conclusie
Veertien procent van de jongeren t/m 25 jaar die zich bij de soa-polikliniek GGD Amsterdam laten testen heeft chlamydia. Omdat deze jongeren doorgaans niet voor niets naar zo'n kliniek gaan - ze hebben klachten, of ze hebben onveilige seks gehad - is dit percentage niet representatief voor alle Amsterdamse jongeren. Een grootschalige screening, waaraan ook mensen zonder klachten meededen, vond lagere percentages: 7.5 procent van de 16- tot 19-jarigen, en 4.7 procent van de 20- tot 25-jarigen, bleek chlamydia te hebben. Hoewel het dus niet mogelijk is een heel zekere uitspraak te doen over hoeveel Amsterdamse jongeren precies chlamydia hebben, is de tien procent van Maartje Goedhart wel een heel ruime schatting. We beoordelen de bewering daarom als grotendeels onwaar.
next checkt verder nog
,,Het aantal jaarlijkse griepdoden in Nederland is niet bekend." Huisarts Hans van der Linde, in het oktobernummer van Huisarts & Wetenschap.
,,Wij investeren uw geld duurzaam, bijvoorbeeld in groene energie en in eerlijke handel. En juist niet in kinderarbeid en wapenindustrie." De ASN Bank in radiospotjes en op de website.
,,Het fietsverkeer in de stad is de laatste tien jaar enorm toegenomen." Gerlof Bouwmeester, lijsttrekker van D66 in Amsterdam, op AT5.
Ook iets voorbij zien komen dat je wil laten checken? Tip de redactie via @nrc.nl of via Twitter met hashtag #.
 
Huisarts Maartje Goedhart, in een interview in Algemeen Dagblad, donderdag 4 oktober
.
Foto Corbis
