
de Volkskrant
23 april 2019 dinsdag
Section: V Opening; Blz. 2
 TOMAS VAN DIJK
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: Criminelen gaan minder snel opnieuw de fout in als ze zelf koken in de gevangenis.
Van wie komt die claim?
Als een gevangene zijn eigen voedsel klaarmaakt, is de kans kleiner dat diegene later opnieuw de fout in gaat, schreef nu.nl onlangs. De nieuwssite verwijst naar een recent overzichtsrapport over voeding en gedetineerden van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Hierin zou deze conclusie staan.
Klopt het?
We pakken het rapport erbij. 'Voeding en justitiabelen: van strafelement naar rehabilitatie-instrument?' Het wijst vooral op het belang van gezonde voeding in gevangenissen. Gevangenen zelf laten koken wordt summier aangestipt. 'De Raad van Europa moedigt self catering aan, omdat zelf koken positieve aspecten van het leven (buiten de gevangenis) in de gevangenis brengt.' Zo leren gevangenen beter voor zichzelf zorgen en samenwerken. 

'Maar bewijs dat koken de kans op recidive verkleint, is er niet', zegt Ap Zaalberg, de eerste auteur van de WODC-studie. 'Het onderwerp is nooit goed onderzocht. Er zijn slechts enkele anekdoten beschreven in een proefschrift die erop wijzen dat het mogelijk effect sorteert. Meer dan een interessante hypothese kun je uit die studie niet halen.' 

In het onderzoek kregen jonge Engelse 'draaideurcriminelen' de keuze: de cel in of hun levensstijl aanpakken. Twee tieners die voor het laatste kozen, hadden justitie tot dan toe tot wanhoop gedreven. De een pleegde om de dag een inbraak. De ander stal vrachtwagens. 

Onder reclasseringstoezicht kregen de veelplegers enkele maanden kookles. Hun dieet ging ook op de schop. Jarenlang hadden ze grotendeels geteerd op snoepgoed, frisdrank, koffie en alcohol. En ze speelden rollenspelen waarbij zaken als agressief gedrag, groepsdruk en problematische familieomstandigheden ter sprake kwamen. Toen de onderzoeker van de University College Cork (Ierland) 15 jaar later checkte bij de reclasseringsambtenaar, bleken de veelplegers nadien nooit meer in de bak te zijn beland. 

Vijftien andere jonge delinquenten kregen dezelfde behandeling. Maar zij waren minder ernstige gevallen en het effect van koken op recidive liet zich daardoor moeilijker meten. Bovendien kreeg de onderzoeker jaren na dato onvoldoende betrouwbare data over recidive van justitie aangereikt om er goede statistiek op los te laten. 

En zo zijn er meer kanttekeningen. Controlegroepen ontbraken en het is de vraag welk effect je uiteindelijk meet. Mogelijk ging het de twee draaideurcriminelen later beter af simpelweg doordat ze volwassener waren geworden of doordat ze gezonder waren gaan eten en levenslessen hadden getrokken uit de rollenspelen, en niet zozeer doordat ze zelf hadden gekookt.
Eindoordeel
Er is geen bewijs dat de kans op recidive vermindert als gevangenen zelf koken.



