
de Volkskrant
1 juni 2019 zaterdag
Section: Boeken en wetenschap; Blz. 23
 RONALD VELDHUIZEN
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: Eén biomassacentrale verwarmt duizenden huizen met de fijnstof-uitstoot van slechts enkele open haarden.
Klopt dit wel
Van wie komt die claim?
Biomassacentrales. Duurzame energie volgens de een, vervuilend volgens de ander. Eén bewering in het debat daarover sprong er afgelopen maand uit. Uit de schoorsteen van de houtgestookte biomassacentrales komt weliswaar fijnstof vrij, maar volgens voorstanders niet in zorgelijke hoeveelheden. Zo zei energiehoogleraar Martin Junginger van Universiteit Utrecht (UU) bij Radio EenVandaag bijvoorbeeld dat de biomassacentrale bij Zaandam straks ruim tweeduizend woningen verwarmt, en wel met de fijnstofuitstoot van slechts drie open haarden. Nuon vergelijkt de fijnstofuitstoot van zijn aanstaande centrale nabij Diemen met 'één enkele particuliere houtkachel een paar huizen verderop in de straat'.
Klopt het?
Per kilo hout stookt een biomassacentrale inderdaad relatief schoon, zeggen alle bevraagde experts. Centrales houden zich aan de uitstootafspraken die ze maken. Ook zijn ze wettelijk verplicht om hun uitstoot bij de schoorsteen te meten en te melden op emissieregistratie.nl. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) controleert die meldingen geregeld. 

Toch zijn er kanttekeningen te plaatsen. Voor de centrale bij Zaandam verwijst Junginger naar een berekening van Jaap Koppejan, die de centrale ontwierp. Hij neemt aan dat open haarden relatief vervuilend zijn: voor elke haard rekent hij een fijnstofuitstoot van 17 kilo per jaar. Daarin zit een heel ruime definitie van fijnstof, die bepaalde stoffen mogelijk dubbel telt. Op basis van de gebruikelijke definitie van fijnstof - PM10 - en de officiële TNO-houtstook-berekening stoot een open haard 1 à 2 kilo fijnstof per jaar uit en zo'n 3 kilo koolwaterstoffen, zogeheten secundair fijnstof. In de jaarlijkse fijnstofuitstoot van de Zaandam-centrale passen dan minstens twaalf open haarden in plaats van drie. 

Dan de biomassacentrale in Diemen. Die wordt veel groter dan die in Zaanstad en mag straks zo'n 6.952 kilo fijnstof per jaar uitstoten: goed voor een paar duizend open haarden of houtkachels. 

Nuon komt in zijn berekening desondanks uit op één houtkachel door alleen de luchtvervuiling rond elke Diemense woning te rekenen, in plaats van de fijnstof direct bij de schoorsteen mee te nemen. In de woonwijk zélf komt slechts een klein deel van de totale fijnstofuitstoot, zegt luchtkwaliteitshoogleraar Guus Velders (ook UU). Bij elkaar genomen legt de uitstoot van de centrale straks een fijnstofdeken over een omvangrijker gebied dan alleen Diemen.
Eindoordeel?
Biomassacentrales zijn relatief schoon, maar zelfs de kleinste stoot evenveel fijnstof uit als grofweg tien open haarden. De grootste centrale vervuilt net zo veel als duizenden haarden.



