

NRC.NEXT
24 januari 2019 donderdag, 1ste Editie


Section: IN HET NIEUWS; Blz. 6
 Bart Hinke

Aldus een persbericht van de Erasmus Universiteit, overgenomen door het AD.
 De aanleiding
Komende zondag is in Rotterdam de 185ste 'Klassieker', zoals wedstrijden tussen Feyenoord en Ajax worden genoemd. Tien jaar geleden werd na aanhoudende ongeregeldheden besloten dat er geen uitsupporters meer welkom zijn. Volgens professor Philip Hans Franses (Toegepaste Econometrie) van de Erasmus Universiteit Rotterdam heeft dit een dempende werking op het aantal goals dat het uitspelende team maakt. 
Toen uitsupporters nog welkom waren, tot en met februari 2009, werd er gemiddeld 1,6 uitdoelpunt gescoord per Klassieker. Dat is de voorbije 23 edities, zonder uitpubliek, gedaald naar 1,1. ,,Kennelijk heeft het meereizen van supporters een stimulerend effect", zei hij in een persbericht van de universiteit dat in november vorig jaar overgenomen werd door het AD, met de kop 'Meer doelpunten als uitsupporters mee mogen naar Klassieker'.
Waar is het op gebaseerd?
Franses zegt dat hij de telling heeft gedaan voor een voorbeeld in een onderwijsboek, over hoe je gemiddelden vergelijkt. ,,Niet om causaliteit te testen." Hij kwam op het idee naar aanleiding van een studie over de situatie in de Argentijnse competitie. Daar zijn sinds 2013 in het geheel geen uitfans meer welkom, om geweld tegen te gaan. Onderzoekers van de Universiteit van Tilburg concludeerden dat daar een effect optreedt op het resultaat: uitploegen verliezen nu (nog) vaker. 
Franses heeft voor de Klassieker in Nederland dus geen onderzoek gedaan naar causaliteit, maar het Erasmus-persbericht stelt wel dat het gebrek aan uitgoals ,,significant is voor beide clubs en dus geen toeval". 
En, klopt het?
De gemiddelden kloppen. Sinds de maatregelen in 2009 is er gemiddeld ruim een half uitdoelpunt minder gescoord in de Klassiekers dan in de 88 jaar daarvoor. In de 23 meest recente edities werden 26 uitgoals gemaakt, ofwel 1,1 gemiddeld. Maar dat is niet uniek. Tussen 1972 en 1983 werden ook maar 26 uitgoals gemaakt in 23 opeenvolgende duels tussen de rivalen. 
Is gemiddeld een half uitdoelpunt minder in een periode van 23 Klassiekers wel zo laag en langdurig dat daar conclusies aan verbonden kunnen worden?
Professor Casper Albers, adjunct hoogleraar Toegepaste Statistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen, laat desgevraagd een berekening los op de data. Als het aantal uitgoals toeval is, dan is er een kans van bijna 8 procent dat zich over 23 duels een afwijking van minimaal een half uitdoelpunt voordoet ten opzichte van het gemiddelde aantal in het verleden. ,,Dat is een kleine kans, maar te groot om uit te kunnen sluiten dat wat we zien gewoon door het toeval komt. Dan is het al helemaal onmogelijk om er een causale conclusie aan te hangen."
Als we de cijfers opsplitsen naar club, dan blijkt dat Feyenoord in de bedoelde periode belabberd presteert in Amsterdam. Vóór 2009 won Feyenoord nog 28 procent van de wedstrijden in Amsterdam, daarna nul keer. De club scoorde in tien jaar slechts zes keer in elf optredens in Amsterdam, ofwel gemiddeld iets meer dan een half uitdoelpunt. Daarvoor was dat gemiddeld 1,4 uitgoal. Dit lijkt significant, maar volgens Albers is het aantal Klassiekers in Amsterdam (elf) te gering om vanuit statistiek iets te zeggen over de kans dat dit toeval is of niet. 
Ajax lijkt hoe dan ook onaangedaan met 1,8 uitdoelpunt gemiddeld per wedstrijd sinds 2009 (voorheen was dat 1,9). Daar komt bij dat Ajax het beter doet in datgene waar het echt om gaat: winnen. Het winstpercentage van Ajax in de Kuip was de afgelopen tien jaar 45 procent, versus 36 procent vóór 2009.
Opvallend is dat het onderzoek naar de Argentijnse situatie, waar professor Franses naar verwijst, nu juist géén verband vond tussen het aantal uitdoelpunten en de afwezigheid van meereizend publiek. Wel nam de kans dat de uitploeg een extra goal tégen krijgt met 30 procent toe.  
Conclusie
Hoewel Franses zegt dat hij causaliteit niet heeft onderzocht, heeft het persbericht wel de strekking dat er een verband is tussen uitsupporters en uitdoelpunten. Maar het verschil is statistisch gezien niet-significant. Daar komt bij dat Ajax het qua uitgoals bijna net zo goed doet als in de situatie voor de maatregel. Ook het onderzoek naar het Argentijns voetbal biedt geen basis om iets te beweren over de relatie tussen uitgoals en uitpubliek. We beoordelen de stelling daarom als: 
ongefundeerd
     Bart Hinke    
  