
'Eenderde van de huwelijken wordt gratis voltrokken'; 
NRC.NEXT
2 april 2012 maandag
Section: Op de hoogte
 Stijn Bronzwaer
De aanleiding
D66 zei vorige week de wettelijke verplichting voor gemeenten om gratis trouwen aan te bieden, te willen afschaffen. De wettelijke verplichting is namelijk ,,niet meer van deze tijd", vindt de partij. De maatregel, bedoeld voor stellen met weinig geld die op maandag of dinsdagochtend gratis kunnen trouwen, zou te populair zijn. Het verantwoordelijke D66-Kamerlid Magda Berndsen zei in een interview met Radio 1 tot twee keer toe dat liefst één op de drie huwelijken gratis wordt voltrokken. Onder meer de Volkskrant, AD en Metro namen de bewering over. Next.checkt zocht uit of de bewering klopt.
Mogelijke interpretaties
Jaarlijks worden er volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 75.000 huwelijken gesloten. Daarvan worden 25.000 huwelijken volgens Berndsen gratis voltrokken. Opvallend is dat D66 in het persbericht op de eigen website stelt dat ,,in sommige gemeenten nu wel een op de drie huwelijken 'gratis' wordt gesloten". Maar Kamerlid Berndsen veralgemeniseerde deze uitspraak in de Radio 1-uitzending: ,,Eenderde van de huwelijken vindt plaats op basis van het gratis trouwen". We checken de bewering van Berndsen.
En, klopt het?
Het CBS en de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB) zeggen geen cijfers over gratis huwelijken centraal te registreren. Gemeenten doen dit elk afzonderlijk. We bellen met een aantal grote steden, omdat daar de meeste huwelijken worden gesloten. In Amsterdam huwen de meeste paren in stadsdeel centrum. In dit stadsdeel werden vorig jaar 900 huwelijken gesloten, waarvan negentig gratis. Eén op de tien dus. Voor Utrecht (1.400 huwelijken) ligt dit nog lager: één op de dertien. Nijmegen (700): één op de zeven. Den Haag (1.400): één op de zes. Breda (800) en Leiden (500): één op de vijf. Arnhem (600 tot 700): één op de vier.
Hoe komt D66 aan die één op de drie? Berndsen zegt dat een fractiemedewerker van haar partij de cijfers heeft uit een artikel in NRC Handelsblad en nrc.next van 24 januari 2007 ('Trouwen aan de balie kost niets'), waarin de website http://trouwtarieven.nl wordt geciteerd. Op deze website staat dat ,, zo'n 20 tot 40 procent van alle huwelijken gesloten wordt in de gratis uurtjes".
Dit cijfer blijkt afkomstig uit een peiling van de NVVB onder gemeenten in juni 2007 over huwelijksvoltrekkingen, door 193 gemeenten ingevuld. In de peiling geven 51 gemeenten aan dat 30 procent van de huwelijken gratis wordt gesloten, voor 49 gemeenten is dit 20 procent en voor 27 gemeenten 40 procent. De overige gemeenten komen op percentages die hoger of lager liggen.
De peiling is niet representatief: vooral kleine gemeenten hebben hieraan deelgenomen. Zij komen relatief vaak tot een hoog percentage gratis huwelijken. Dit komt doordat deze kleine gemeenten gratis huwelijken op aantrekkelijke locaties aanbieden, zegt de NVVB. Uit eigen onderzoek blijkt dat in grote gemeenten het percentage van één op de drie huwelijken gratis bij lange na niet wordt gehaald. Terwijl dit wel de gemeenten zijn waar de meeste huwelijken plaatsvinden.
Conclusie
De bewering van D66-Kamerlid Berndsen dat één op de drie huwelijken gratis wordt voltrokken is te algemeen gesteld. Hoeveel het er wel zijn, is niet te zeggen: deze cijfers worden niet bijgehouden. Bron van de bewering is een niet-representatieve peiling onder gemeenten in 2007. Daarin zeiden 51 van de 193 gemeenten dat eenderde van de huwelijken binnen hun gemeente gratis is. Dit blijken echter vooral kleine gemeenten te zijn die gratis trouwen aanbieden op een aantrekkelijke locatie. Juist in de grote steden, waar de meeste huwelijken worden voltrokken, is dit percentage veel lager.
Het was feitelijk juist geweest als Berndsen zich had gehouden aan wat D66 oorspronkelijk communiceerde: dat in 'sommige gemeenten' eenderde van de huwelijken gratis plaatsvindt. Berndsen zelf zegt dat ze toen ze gebeld werd voor het radio-interview ,,ineens de auto aan de kant moest zetten". Zo is in alle haast ,,de nuance verloren gegaan". We beoordelen haar bewering al met al als grotendeels onwaar.
next checkt verder nog
,,In ons land staan meer dan 2,5 miljoen huurwoningen, oorspronkelijk bedoeld voor mensen met een smalle beurs of een modaal inkomen. Toch heeft bijna één op de zes huurders een hoger inkomen. Zogenaamde scheefwoners." NOS Journaal, 25 maart 2012
,,Een groeiend aantal consumenten heeft moeite met het betalen van rekeningen. Ruim 30 procent van de Nederlanders loopt achter met betalingen en ruim 70 procent heeft meerdere soorten schulden." Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) in een onderzoek.
,,Domestic violence is Holland's nr 2 killer after traffic accidents #MoviesthatMatter #goodpitch according 2 Mrs Christophe of Dutch police". Lousewies van der Laan, voormalig Kamerlid voor D66 op haar Twitter-account.
Een bewering in het nieuws voorbij horen komen die je graag wilt laten checken door nrc.next? Stuur de bewering plus de bron naar @nrc.nl Of tip de redactie via twitter met de hashtag #. Kijk ook op http://nrcnext.nl
 
Foto Luciana Caputo
