

NRC.NEXT
25 maart 2014 dinsdag


Section: weten
 Linda Gottmer

 De aanleiding 
,,Lange mensen zijn gemiddeld slimmer", kopte laatst. De nieuwssite putte uit een recent Schots onderzoek  dat dit verband had aangetoond, bleek uit het bericht. Op het eerste gezicht een vreemd verband. Als je in lengte groeit, groeien je hersenen dan mee? En valt iemands intelligentie dan af te meten aan iemands lengte? We zoeken het uit. 
 Waar is het op gebaseerd? 
De onderzoekers van onderzoeksbureau Generation Scotland onderzochten 6.815 mensen. Ze bekeken hun lengte en hun IQ en keken of er verband was tussen de twee eigenschappen. Wat bleek? Lange mensen waren gemiddeld slimmer dan minder lange mensen. Let wel: gemiddeld genomen, want de onderzoekers troffen bij de onderzochte personen veel variatie aan. 
 En, is het waar? 
Wat verstaan we onder 'slim'? En wanneer wordt de ene persoon slimmer genoemd dan de ander? Dit wordt eigenlijk altijd gemeten aan de hand van iemands intelligentiequotiënt (IQ). Een gemiddeld persoon heeft een IQ van rond de 100. De helft van de mensen zit daar onder en de andere helft erboven. Hoe hoger het IQ, des te intelligenter iemand is. 
De Schotse onderzoekers concludeerden dus dat gemiddeld genomen lange mensen een hoger IQ hebben. Tien centimeter langer is 3 IQ-punten omhoog, blijkt uit hun onderzoek. Maar hoe goed was dit onderzoek en hoe realistisch is de conclusie? 
We bellen een Nederlandse deskundige: onderzoeker en IQ-expert Jelte Wicherts van de Tilburg University. ,,Ja dit is waar. Gemiddeld genomen zijn lange mensen slimmer, er zijn al meer onderzoeken gedaan die dit aantonen", zegt hij. Als bewijs mailt hij een Scandinavisch en een Amerikaans onderzoek met dezelfde onderzoeksvraag en conclusie als het Schotse. Wicherts: ,,Wel bleek uit het Schotse onderzoek dat de relatie tussen IQ en lengte vrij zwak is." Dat wil zeggen: er zaten bij alle onderzochte personen veel kleine slimmeriken en lange, niet zo slimme mensen tussen. 
Wicherts is dus overtuigd van de bewering. Maar voor de zekerheid bellen we nog iemand met verstand van zaken. Hoogleraar Dorret Boomsma van de Vrije Universiteit Amsterdam is gespecialiseerd in genetica en biologische psychologie. ,,Dit is oud nieuws", zegt ze. Zelf deed ze ook al onderzoek naar het verband tussen lengte en IQ in Nederland en concludeerde: ook in Nederland zijn lange mensen gemiddeld slimmer. Toch bleef de oorzaak een mysterie. Lag het verband tussen lengte en intelligentie in iemands genen vast? Of werden beide eigenschappen beïnvloed door de leefomgeving? Immers, gezonde voeding zorgt ervoor dat mensen groeien en wie weet groeien de hersenen dan mee. De precieze oorzaak van het verband tussen lengte en IQ was de onderzoekers dus nooit echt duidelijk, ze konden alleen aantonen dat het er was. 
 De Schotten waren de eerste onderzoekers die de genen van de onderzochte personen figuurlijk en letterlijk  onder de loep namen. Wat bleek? Er zijn groepjes genen die zowel invloed op iemands groei in lengte als op iemands groei in intelligentie hebben. Boomsma: ,,Dit is nieuwe informatie. Dat lange mensen gemiddeld slimmer zijn, ligt dus deels in hun genen vast, blijkt nu." 
Hoewel zowel Boomsma als Wicherts zonder twijfel durft te zeggen dat lange mensen gemiddeld slimmer zijn, benadrukken ze dat je er in de praktijk niet zoveel aan hebt. Daar is het verband te zwak voor. Wicherts: ,,Je kunt niet zomaar van ieder lang persoon aannemen dat die slim is, en van kleine mensen denken dat ze dat niet zijn. Om dat te testen kun je toch beter een goed gesprek met iemand proberen te voeren of een IQ-test afnemen." 
Conclusie 
Lange mensen zijn gemiddeld genomen inderdaad slimmer. Dit ligt deels in de genen vast. De bewering is dus waar. Maar het verband is zwak. Wanneer je op zoek bent naar iemand met een meesterbrein, is lengte niet echt een goede maat. 
   
 
NRC Checkt lange mensen
Dat meldde onlangs 
 