
de Volkskrant
18 mei 2019 zaterdag
Section: Boeken en wetenschap; Blz. 23
 MAARTEN KEULEMANS
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet.
Klopt dit wel?
Van wie komt die claim?
Halbe Zijlstra die nooit bij Poetin in de datsja was, Henk Krol die pensioenpremies niet betaalde, Fred Teeven die als openbaar aanklager een crimineel royaal afkocht. Het zijn beroemde journalistieke onthullingen met ingrijpende gevolgen voor de Haagse politiek, maar komen ze wel uit Den Haag? Welnee, beweerde journalist Nikki Sterkenburg van Follow the Money onlangs op Radio 1. 'Echte journalistieke scoops over politiek komen van buiten de Haagse redacties. Die Haagse redacties zijn veel te druk met de goede verhoudingen bewaken.'
Klopt het?
Bij gebrek aan een kant-en-klaaroverzicht van wat nou een 'echte politieke scoop' is, doken we zelf in de archieven. We beperkten ons tot de laatste tien jaar en keken naar onder meer politieke rellen en onthullingen die werden genomineerd voor De Tegel, de belangrijkste journalistieke prijs van Nederland. Dat leverde een - uiteraard ietwat arbitraire - lijst op van 21 journalistieke 'echte scoops' (zie voor details de onlineversie van dit stuk). Van de onthulling dat de voicemails van ministers makkelijk zijn af te luisteren tot de primeur dat CDA'er Jack de Vries een geheime affaire had. En van de reconstructie wat er precies was gebeurd tijdens de Catshuiscrisis tot de onthulling van de zelfverrijkende praktijken van VVD-voorzitter Henry Keizer. 

Maar dan het hoge woord. Even googelen en navragen: van de 21 primeurs waren er 16 afkomstig van buiten een Haagse redactie. Driekwart van de Haagse primeurs komt niet uit Den Haag! 

Alleen zegt dat niets. De meeste primeurs komen van onderzoeksjournalisten: verslaggevers die door hun redactie zijn 'vrijgemaakt' om in alle rust langdurig onderzoek te doen naar een bepaalde kwestie. Zoals het haast epische werk van Bas Haan van Nieuwsuur, die met zijn uitzoekwerk rond de Teeven-deal drie bewindslieden omverduwde. 

Bovendien is het onderscheid tussen Haagse redactie en de buitenwereld vaak niet te maken. Zo geven Haagse redacties tips vaak door aan hun centrale redactie of de onderzoeksredactie. In andere gevallen is het maar net waar een tip binnenkomt: zo wordt de tiplijn van de Volkskrant beheerd in Amsterdam. 'Ik heb deze week ook weer twee belangrijke tips gehad', reageert chef Den Haag van de Volkskrant Raoul du Pré. 'Vervolgens is de vraag: wie gaat ermee aan de slag, wijzelf of iemand anders?' 

En tja, waar leg je de grens? Zo wijst Du Pré erop dat zijn favoriete primeur er niet tussen zit: de onthulling dat de Kamer zonder er zelf erg in te hebben 2,1 miljard uitgaf aan de ouderenzorg. 'Een zeer onthullend inkijkje in hoe het Binnenhof functioneert.' 

Vervolgonderzoek is nodig, zoals dat dan heet.
Eindoordeel?
Inderdaad komen de meeste journalistieke onthullingen over de Haagse politiek van buiten de parlementaire redacties. Maar een teken dat men in Den Haag vooral bezig is 'de verhoudingen goed te houden', zoals Sterkenburg beweert, is dat niet; eerder een teken dat parlementaire journalistiek niet ophoudt bij de gemeentegrens van Den Haag. 

Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: het echte politieke nieuws komt doorgaans niet van de Haagse redacties.



