Werkt taaladvies?

Mijn promotieonderzoek, getiteld ”Change your language! Effects of prescriptivism on the grammar of Dutch in the post-standardization period (1805 – present)’, richt zich op de relatie tussen taaladvies en taalwerkelijkheid. Ik probeer vragen te beantwoorden zoals:

– heeft taaladvies effect op taalgebruik?
– zoja, zijn er oorzaken te ontdekken waarom taaladvies wel of niet werkt?
– hoe heeft taaladvies zich ontwikkeld in de 19e en 20e eeuw?
– speelt taaladvies een rol in taalverandering?
– heeft taalgebruik effect op taaladvies? Als een bepaalde vorm bijvoorbeeld helemaal ingeburgerd is, verdwijnt het advies dan?

Mijn onderzoek vindt plaats in vier fasen: Taaladvies, Taalgebruik, Relaties, Verklaringen. Op dit moment zit ik in Fase 1. Hierin breng ik het grammaticale taaladvies in de 19e en 20e eeuw in kaart. Ik bekijk o.a. welke publicaties er allemaal zijn die taaladvies bevatten, welke problemen er in deze publicaties worden besproken, hoe er over die problemen wordt gesproken, welke argumenten worden gebruikt om iets goed of af te keuren. Concreet voorbeeld: wat voor advies wordt er gegeven voor het gebruik van omdat en doordat?

De volgende fasen zijn steeds minder uitgewerkt. In Fase 2 wil ik in ieder geval de problemen die ik in Fase 1 heb gevonden gaan bekijken in de taalwerkelijkheid. Dat betekent dat ik ga kijken hoe de varianten zich over tijd ontwikkelen, die in een bepaald probleem besproken worden. Concreet voorbeeld: hoe worden wat en dat als betrekkelijke voornaamwoorden gebruikt in corpora van het Nederlands?

In Fase 3 wil ik gaan kijken of ik relaties kan ontdekken tussen wat ik in Fase 1 en 2 heb ontdekt. Hoe ik dat ga doen is op dit moment nog niet zo duidelijk. Omdat ik niet weet wat ik ga vinden, weet ik ook nog niet wat ik in Fase 4 precies ga doen. Wel heb ik wat hypothesen. Ik denk dat frequentie bijvoorbeeld een belangrijke rol kan spelen in het verklaren van het succes van taaladvies. Is een afgekeurde vorm al heel frequent, dan is er weinig kans op succes. Richt het advies zich op een vorm die überhaupt heel frequent is in taal, dan is de kans op advies ook heel klein.